บทนำสู่การใช้ชีวิตอย่างพอเพียงตามอริยมรรค ๘ ประการในพระไตรปิฎก

Introduction to living a self-sufficient life according to the Noble Eightfold Path in Tripitaka 

คำสำคัญ  การใช้ชีวิตอย่างพอเพียง, อริยมรรค ๘ ประการ พระไตรปิฎก

บทนำ : ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

        

             โดยทั่วไปแล้วจิตใจมนุษย์ใช้อายตนะภายในในการรับรู้เทคโนโลยี่คอมพิวเตอร์    และอินเตอร์เน็ต  รวมถึงการแข่งขันอย่างดุเดือด        เพื่อความอยู่รอด   มนุษยชาติกำลังเผชิญกับข้อมูลจำนวนมหาศาลที่ส่งผ่านโทรศัพท์มือถือด้วยความเร็วสูง    และวัฒนธรรมบริโภคนิยม     ที่กระตุ้นความต้องการของเราอย่างต่อเนื่อง         เช่น  การเล่นเกมส์โปรด  การชมภาพยนต์ การฟังเพลงในสถานบันเทิง  หรือการเข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมต่าง   ๆ       เราทำงานหนักเพื่อหาเงินมาทุกบาททุกสตางค์  เพื่อให้ชีวิตดีขึ้น      เมื่อบุคคลรับรู้สิ่งต่าง ๆ ผ่านอายตนะภายใน  จิตใจของพวกเขาก็จะปรารถนาและแสวงหาการรับรู้นั้น เพื่อตอบสนองความต้องการของตน       เมื่อพึงพอใจกับสิ่งที่ตนมี   สิ่งที่ตนได้รับและสิ่งที่ตนเป็นแล้ว  พวกเขาอาจจะละทิ้งหรือยึดติดกับสิ่งเหล่านั้นไปจนกว่าจะตาย    หลังจากความตายแล้ว        ผู้คนไม่สามารถเก็บรักษาทรัพย์สิน เงิน  ทองหรือโทรศัพท์มือถือรุ่น      เพื่อนำทางวิญญาณไปสู่ภพภูมิอื่นได้    เหลือเพียงอารมณ์ และประสบการณ์ที่เคยอยู่ในจิตใจเท่านั้น   

                 โลกเปลี่ยนไปแล้ว  ผู้คนทั่วโลกใช้ชีวิตตามความปรารถนาของตนเอง  แทนที่จะมุ่งเน้นไปที่ธรรมชาติที่แท้จริงของชีวิต  แม้ว่าทุกคนจะมีทรัพยากรภายนอกเช่น  ที่อยู่อาศัย   อาหาร  เครื่องนุ่งห่ม  และยารักษาโรคอย่างพอเพียงแล้ว    อย่างไรก็ตาม    ทุกคนก็เป็นสิ่งมีชีวิต ประกอบด้วยร่างกายและจิตใจสามารถกระทำได้ทั้งความดีและความชั่ว ทุกคนล้วนเห็นแก่ตัวโดยเนื้อแท้    มักจะแสวงหาผลประโยชน์ส่วนตัวจากงานของตน และลังเลที่จะแสดงความคิดเห็นต่อผู้อื่น          แต่ละคนมีความเชื่อที่แตกต่างกันโดยใช้เหตุผล           เป็นเครื่องมือเดียวกับนักปรัชญาใช้อธิบายความจริง  อย่างไรก็ตาม  พวกเขาใช้ประโยชน์จากความโลภของเพื่อนมนุษย์เพื่อหลอกลวง และแสวงหาความมั่งคั่งในรูปแบบต่าง ๆ   ทำให้เกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้อื่น      

                ดังนั้นจิตใจจึงเกิดความสงสัย ผู้คนมักทบทวนประสบการณ์ทางอารมณ์ที่สั่งสมมา  เพื่อตั้งคำถามถึงความจริงของสิ่งต่าง ๆ    เมื่อพวกเขารู้ความจริง พวกเขาก็พอใจและพยายามใช้มันเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัวเพื่อเป้าหมายต่าง ๆ    แสดงสถานะทางสังคมและได้รับความไว้วางใจจากผู้อื่นในงานหรือธุรกิจของตน     ปัญหาอยู่ที่ความสามารถในการคิดอย่างก้าวหน้า  โดยไม่ตกอยู่ในความเสื่อมทราม เพราะสิ่งนี้ขัดขวางการบรรลุความฝัน       แม้ว่ามนุษย์จะมีเหตุผลสำหรับการกระทำของตนเสมอ ไม่ว่าจะเป็นการกระทำที่ดีหรือชั่ว       บางคนคิดก่อนทำผิด    ในขณะที่บางคนกลับไม่ใช้เหตุผลก่อนตัดสินใจผิดพลาดในชีวิต  ดังนั้นการใช้เหตุผลจึงแตกต่างกันไปตามสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และสังคมของผู้คนในแต่ละประเทศ  ปรากฏการณ์เหล่านี้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ         ซึ่งอารมณ์เหล่านี้ถูกนำมาใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์      โดยอนุมานความรู้จากหลักฐานต่าง ๆ  เพื่อพิสูจน์ความจริง โดยใช้เหตุผล  เป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้ในการอธิบายความจริงในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง      นี่คือความรู้เชิงเหตุผลเกี่ยวกับเรื่องนั้น           

                   จาการศึกษาคำสอนของพระพุทธศาสนา   ดังที่ปรากฏในพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬา ฯ    เกี่ยวกับชีวิตมนุษย์     ผู้เขียนได้เรียนรู้ข้อเท็จจริงดังนี้ :     เมื่อพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงได้พัฒนาศักยภาพชีวิตของพระองค์ ผ่านการปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ ๘        จนพระทัยของพระองค์ก็ทรงบริสุทธิ์และปราศจากอคติต่อผู้อื่น  พระองค์ทรงมีบุคลิกอ่อนโยนเหมาะกับการอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคม    มั่นคงในอุดมการณ์ในการรักษาชาติ  ศาสนา   และพระมหากษัตริย์และไม่ลังเลที่จะปฏิบัติหน้าที่ต่อผู้อื่นอย่างกล้าหาญ  พวกเขาเป็นคนบริสุทธิ์  ยุติธรรม    มีสติและสามารถระลึกถึงความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัส    และสั่งสมไว้ในจิตใจได้    ใช้ความรู้นั้นเป็นพื้นฐานในการตัดสินความจริงของเรื่องต่าง ๆ  ค้นหาเหตุผลมาเพื่ออธิบายความจริงนั้นและนำไปใช้แก้ปัญหาต่าง ๆ ด้วยตนเอง  

             เมื่อพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงปฏิบัติธรรมตามอริยมรรคมีองค์  ๘    พระองค์ก็ทรงบรรลุญาณทิพย์เหนือมนุษย์ทั้งปวง  พระองค์ก็ทรงเห็นวิญญาณของสัตว์เล็กและใหญ่ละทิ้งกายไปเกิดในโลกอื่น      มันแสดงให้เห็นว่าชีวิตมนุษย์เกิดจากการรวมตัวปัจจัยทางร่างกายและจิตใจในครรภ์มารดา         เมื่อมนุษย์เกิดมา  ย่อมมีปัจจัยสี่ (the four requisites)    ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ได้แก่  อาหาร     ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม, และยารักษาโรค  เป็นต้น   ดังปรากฏหลักฐานในพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬา ฯ         เล่ม ๑๑  พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๓  ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค    อุทุมพริกสูตรว่าด้วยอุปกิเลส (เครื่องเศร้าหมอง) [๕๙]  บุคคลผู้บำเพ็ญตบะยึดมั่นตบะ  เขาทำลาภสักการะและความสรรเสริญให้เกิดขึ้นด้วยตบะนั้น    เขามีใจยินดี มีความดำริอันบริบูรณ์ด้วยลาภสักการะและความสรรเสริญนั้น  ข้อที่บุคคลผู้บำเพ็ญตบะ ยึดมั่นตบะ จนเป็นเหตุทำลาภสักการะและความสรรเสริญให้เกิดขึ้น          เขามีใจยินดีมีความดำริอันบริบูรณ์และความสรรเสริญนั้น และเป็นอุปกิเลสของบุคคลผู้บำเพ็ญตบะ   ในคำว่า "ลาภ"    เชิงอรรถได้อธิบายว่า  การได้ปัจจัย  ๔ ประการที่เขาเตรียมไว้เพื่อน้อมถวายคือ  

                ๑.ผ้านุ่งห่ม 

                ๒.อาหาร 

                ๓.ที่อยู่อาศัย 

                ๔.ยารักษาโรค  เป็นต้น 

ปัญหาคือ เราจะรู้ได้อย่างไรว่า เรากำลังใช้ชีวิตแบบพอเพียง? 

                โดยทั่วไปแล้ว  ธรรมชาติของมนุษย์นั้นไม่เที่ยงแท้      เพราะทุกคนเกิดมาเพื่อตายอย่างไรก็ตาม ไม่มีใครอยากตาย ทุกคนปรารถนาที่จะมีอายุยืนยาว     ดังนั้นเป้าหมายชีวิตของทุกคน คือการหาวิธีการเอาตัวรอด   ไม่ว่าพวกเขาจอยู่ในสังคมแบบไหนก็ตาม ไม่ว่าจะพวกเขาจะอาศัยอยู่ในป่า   บนภูเขาสูง  หรือกลางทะเลทรายที่มีกลางวันอากาศร้อนจัดและกลางคืนอากาศหนาวเย็น    แม้แต่ทหารที่ต่อสู้ตามชายแดนของประเทศไทยและกัมพูชา   พวกเขาต้องใช้สติ สมาธิและเหตุผลเพื่อหาวิธีเอาชีวิตรอด   พวกเขาต้องหาวิธีเอาชีวิตรอดจากการต่อสู้ด้วยสติปัญญาและกลยุทธการเอาชีวิตรอดของตนเอง  

           ๑.อาหาร  :   ตามกฎธรรมชาติของชีวิตมนุษย์ซึ่งประกอบด้วยร่างกายและจิตใจ        เมื่อตายแล้ว จิตวิญญาณจะออกจากกายไปเกิดใหม่ในภพอื่น    ตามกรรมที่สั่งสมเป็นอารมณ์อยู่ในจิตใจ หากเกิดใหม่ในโลกมนุษย์     วิญญาณจะก่อตัวขึ้นในครรภ์มารดา จนกว่าปัจจัยทางร่างกายและจิตใจจะรวมกันเป็นชีวิตใหม่ของมนุษย์    ตามกฎธรรมชาติของชีวิตมนุษย์     ส่วนต่าง ๆ ของร่างกายต้องเกิดใหม่ดำรงอยู่เป็นเด็ก วัยรุ่น     ผู้ใหญ่     และเสื่อมโทรมลงเนื่องจากความชรา ความเจ็บป่วยและความตาย    ซึ่งเป็นวัฏจักรที่นำไปสู่ภาวะเรื้อรัง   ที่เรียกว่า  "ความหิวโหย"      มนุษย์ต้องกินอาหารอย่างน้อยสามมื้อต่อวันเพื่อดำรงชีวิตและรักษากำลังในการทำกิจกรรมประจำวัน    หากขาดอาหารความตายก็จะเกิดขึ้นเนื่องจากภาวะขาดสารอาหาร  ตัวอย่างเช่น ในช่วงสงคราม  เมื่อผู้คนหนีภัยสงคราม     อาหารเป็นสิ่งจำเป็น         หากพวกเขาขาดอาหารหลายวัน   พวกเขาจะตายจากภาวะขาดสารอาหาร   การแจกจ่ายอาหาร  เพื่อช่วยผู้คนให้มีชีวิตรอด เป็นสิ่งจำเป็นและสำคัญ  

           ๒.  ที่พักอาศัย มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่เคลื่อนไหวอยู่ตลอดเวลา และต้องใช้พลังงานของจิตในการวิเคราะห์หลักฐานทางอารมณ์        ที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ ชีวิตย่อมนำไปสู่ความเหนื่อยล้าทั้งทางร่างกาย   และจิตใจ   ดังนั้น  สถานที่พักผ่อนที่ปลอดภัย      ปราศจากสัตว์ร้ายและสิ่งรบกวนอื่น ๆ   จึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับชีวิตมนุษย์ ด้วยเหตุนี้ สถานที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง  

           ๓. เครื่องนุ่งห่ม :  มนุษย์อาศัยอยู่ร่วมกันในสังคมและมีความปรารถนาและกิเลสตัณหา รวมถึงอคติและความดูถูกเหยียดหยาม  พวกเขาพยายามปกปิดความอับอาย    พวกเขาพยายามปกปิดความอับอายของตนอยู่เสมอ ด้วยการสวมเสื้อผ้า ซึ่งปกปิดความละอายของร่างกายที่อ้วนบ้าง  ผอมไปบ้าง  หรือมีความผิดปกติทางร่างกาย ซึ่งถูกมองว่าน่ารังเกัยจ  โดยคนที่มีความคิดคับแคบและมีอคติต่อกันดังนั้น ที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เป็นต้น 

           ๔. ยารักษาโรค :   เป็นสิ่งจำเป็น เมื่อเกิดการระบาดของโรคโควิค -19 อย่างรุนแรง        และเกิดการขาดแคลนยาและเตียงในโรงพยาบาล  ไม่เพียงแต่จะนำไปสู่การจราจลเท่านั้น       แต่ยังก่อให้เกิดปัญหาอื่นๆ  อีกด้วย   สิ่งเหล่านี้จำเป็นต่อการอยู่รอดของมนุษย์   หากปราศจากยารักษาโรค  ชีวิตก็จะเต็มไปความทุกข์ทรมานจากความเจ็บป่วยและผู้คนจะเสียชีวิตก่อนวัยอันควร  สิ่งเหล่านี้ จึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อชีวิตและไม่อาจขาดแคลนได้