การพิจารณาความจริงเกี่ยวกับมหาอำนาจโลกของพระพุทธเจ้า

    การพิจารณาความจริงเกี่ยวกับมหาอำนาจโลกของพระพุทธเจ้า

(Considering The truth about   The Buddha's worldly  power)

บทนำ

             การศึกษาวิวัฒนาการสู่การเป็นมหาอำนาจของจักรพรรดิโมริยะ (Mauurya Emprie) ผ่านประวัติศาสตร์พุทธศาสนามักเต็มไปด้วยทัศนะนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา  ซึ่งอาศัยการอนุมานความรู้และการคาดคะเนข้อเท็จจริงตามหลักเหตุผล อย่างไรก็ตาม เหตุผลในทางปรัชญาบริสุทธิ์มักมีความคลุมเครือและไม่ชัดเจน   บางครั้งการใช้เหตุผลถูกต้อง บางครั้งการใช้เหตุผลก็คลาดเคลื่อน   บางครั้งการใช้เหตุผลก็เป็นเช่นนี้ และบางครั้งก็เป็นเช่นนั้น ขึ้นอยู่กับมุมมองและข้อจำกัดของนักปรัชญาผู้ใช้เหตุผลอธิบาย   เจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ทรงเป็นวิญญูชนจึงทรงตั้งข้อสงสัยต่อตรรกะเหล่านั้น จึงทรงคิดค้น "กระบวนวิธีพิจารณาความจริง" ขึ้น  เพื่อใช้เป็นเครื่องมือพิสูจน์ข้อเท็จจริงของเรื่องนั้นอย่างแท้จริง  

๒.ขอบเขตของความรู้และอคติของมนุษย์      

             เมื่อมนุษย์รับรู้โลกผ่านอายตนะภายใน(ตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ) ซึ่งมีข้อจำกัดในการรับรู้อีกทั้งยังตกอยู่ภายใต้พฤติกรรมของอคติ ๔  ประการได้แก่ ความรัก(ฉันทาคติ) ความเกลียดชัง (โทสาคติ)  ความกลัว (ภยาคติ) และความไม่รู้  (โมหาคติ) ส่งผลให้ทัศนะของนักวิชาการ นักกฎหมาย    หรือผู้ทรงคุณวุฒิในสังคมมักสะท้อนเพียง "สมมติสัจจะ" (ความจริงที่มนุษย์ขึ้น) ที่คลุมเครือไม่สามารถเข้าถึง "ปรมัตถสัจจะ"  (ความจริงแท้)ได้  

         พระพุทธเจ้าจึงทรงวางรากฐานกระบวนการพิจารณาความจริง เพื่อให้เป็นเกณฑ์สากลในการตัดสินข้อเท็จจริง สำหรับแก้ปัญหาชีวิตและสังคม  โดยแนวคิดนี้ถูกสืบทอดทอดไว้ทั้งในพระไตรปิฎกเถรวาทและมหายาน จนกลายเป็นรากฐานความคิดสำคัญ ที่ส่งอิทธิพลต่อการพัฒนาการทางกฎหมาย เช่นกฎหมาย วิธีพิจารณาความอาญาในปัจจุบัน 

๒.ขัดติยพละ๕  (อำนาจตามธรรมชาติของผู้นำมหาอำนาจ)

               แนวคิดว่าด้วยกระบวนพิจารณาความจริงถูกสืบทอดและรักษาไว้ในพระไตรปิฎกทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายาน  ต่อมาพระภิกษุสงฆ์ได้นำภูมิปัญญานี้ไปเผยแผ่ในโลกตะวันตก  จนกลายเป็นรากฐานทางความคิดที่รัฐสภาของนานาประเทศนำไปพัฒนาเป็น "กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา"  เพื่อใช้เป็นกระบวนการยุติธรรมในการแก้ปัญหาและแก้ไขข้อพิพาททางสังคม   

          อย่างไรก็ตาม มนุษย์ทุกคนต่างก็เป็นต้นกำเนิดแห่งความรู้ผ่านอายตนะภายใน ( ตา หู จมูก ลิ้น กายและใจ ) ของตนเองซึ่งมีข้อจำกัดในการรับรู้ผ่านอายตนะภายในข้อเท็จจริงอย่างรอบด้าน  อีกทั้งยังรับเอาชุดความรู้ที่ถ่ายทอดต่อ ๆ  กันมาจากครูบาจารย์ในสถาบันการศึกษาตั้งแต่สมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน ยิ่งไปกว่านั้นจิตใจมนุษย์ยังตกอยู่ภายใต้อคติ ๔ ประการได้แก่ ความไม่รู้ (โมหาคติ)   ความกลัว (ภยาคติ)  ความเกลียดชัง (โทสาคติ)  และความรัก (ฉันทาคติ)  เป็นต้น  

               เมื่อจิตใจของมนุษย์ตกอยู่ในไปความมืดมิด  ย่อมส่งผลให้ขาดปัญญาที่จะเข้าใจทั้ง "สมมติสัจจะ" (ความจริงที่มนุษย์สมมติขึ้น)  และ "ปรมัตถสัจจะ" (ความจริงสูงสุด)   เมื่อมีการใช้ตรรกะและเหตุผล เพื่ออธิบายความจริงของเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ผลลัพธ์จึงมักมีความคลุมเครือ  ไม่แน่อน  บางครั้งถูกต้อง บางครั้งก็ไม่ถูกต้อง   บางครั้งก็คลาดเคลื่อนไปในลักษณะนี้หรือในลักษณะนั้น   ด้วยเหตุนี้วิญญูชนจึงเกิดข้อสงสัยในขอบเขตความรู้เกี่ยวกับการเป็นมหาอำนาจของโลก และจำเป็นต้องใช้กระบวนการพิจารณาความจริงของพระพุทธเจ้า มาเป็นเกณฑ์ในการตัดสินความจริงในเรื่องนี้

           เพื่อก้าวข้ามความคลุมเครือและไม่ชัดเจนในเรื่องมหาอำนาจของโลกผ่านกรณีศึกษา "จักรพรรดิโมริยะ"  ผู้เขียนจึงได้กำหนดขอบเขตความรู้เรื่อง "ขัตติยพล"(พละห้าประการของกษัตริย์) ให้ชัดเจน โดยอ้างอิงจากหลักฐานในพระไตรปิฎกออนไลน์ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย 

            คำว่า "ขัตติยพล" หมายถึง ศักยภาพหรืออำนาจตามธรรมชาติ ๕ ประการของบุคคลผู้ยิ่งใหญ่  ซึ่งส่งผลให้สามารถปกครองแผ่นดินและก้าวขึ้นสู่การเป็นมหาอำนาจของโลกได้ โดยไม่จำกัดรูปแบบการปกครอง ไม่ว่าจะเป็นระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์  ราชอาณาจักรไทย  สาธารณรัฐ หรือ สหรัฐอเมริกา    ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงชี้ให้เห็นว่าอำนาจตามธรรมชาติทั้ง ๕ ประการนี้เอง คือ คุณสมบัติหลักทำให้ผู้นำสามารถปกครองและนำพาผู้อื่นได้ ได้แก่ 

            ๑. พาหาพละ    อำนาจทางกายและกำลังทหาร     

            ๒. โภคพละ       อำนาจทางโภคทรัพย์และทรัพยากรเศรษฐิจ  

            ๓. อม้จพละ       อำนาจทางอำมาตย์และระบการบริหาร  

       ๔. อภิฉัจจพละ   อำนาจทางชาติกำเนิด  อัตลักษณ์และความสามัคคีของชนชาติ   

        ๕. ปัญญาพละอำนาจทางสติปัญญาและวิสัยทัศนะ ยุทธศาสตร์    

              ๒.๑.  พาหาพละ (อำนาจทางกายและกำลังทหาร)   ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ว่า "พาหา" หมายถึง "แขน" ซึ่งเป็นอวัยวะสำคัญของร่างกายมนุษย์ในการจับถือและเคลื่อนไหว  เมื่อนำมารวมเป็น "พาหาพละ" จึงหมายถึง พลังแห่งกำลังกาย โดยเฉพาะความแข็งแกร่งของกำลังแขนที่เกิดจากการฝึกฝนทั่วสรรพค์กาย    ส่งผลให้เกิดความคล่องแคล้ว  ว่องไว และมีความแม่นยำในการใช้อาวุธต่อสู้กับอริราชศัตรู 

ในประวัติศาสตร์ยุคพุทธกาล สมัยอยุธยา จนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น  พระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขของรัฐ   ทรงเป็นจอมทัพที่เสด็จออกนำกองทัพด้วยพระองค์เอง  ดังนั้น ความเข้มแข็งทางพระวรกายจึงเป็นปัจจัยยุทธศาสตร์สำคัญ ที่ทำให้พระองค์ทรงสามารถใช้เครื่องยุทธภัณฑ์และใช้อาวุธรบพึ่งต่อเนื่องบนยุทธภูมิ ได้เป็นเวลานาน ยกตัวอย่างเช่น 

            เจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ทรงสมบูรณ์ด้วย"มหาปุริสลักษณะ ๓๒ ประการ"  หรือ มหาบุรุษลักษณะ   และทรงเชี่ยวชาญในศิลปศาสตร์ด้านยุทธศาสตร์และทหาร  พวกพราหมณ์ทำนายไว้ว่า หากพระองค์ทรงดำรงพระชนม์ชีพในทางโลก พระองค์จะทรงได้เป็น"พระเจ้าจักรพรรดิ"  ผู้เป็นนำมหาอำนาจของโลก หากพระองค์ทรงออกผนวชเป็นพระโพธิสัตว์  พระองค์จะทรงได้เป็น "ศาสดาเอกของโลก"  พระวรกายที่สมบูรณ์  พร้อมส่งผลให้พระองค์ทรงฝึกฝนยุทธวิธีได้อย่างชำนาญ เพื่อปกป้องแว่นแคว้นของราชวงศ์ศากะ อย่างไรก็ดี เมื่อทรงสละราชสมบัติออกผนวช พระองค์ได้ทรงใช้ความพยายามทางกายและใจในการค้นหาสัจธรรม และเสด็จจาริกเผยแผ่พระพุทธศาสนาด้วยพระบาทเปล่าเป็นเวลาถึง ๔๕ ปี   

                พระเจ้าอโศกมหาราช  ผู้ทรงแข็งแกร่งที่สุดในโลก และทรงมีพระวรกายสูงใหญ่และแข็งแรง พระองค์ทรงนำทัพเพื่อทำสงคราม จนสามารถขยายอาณาจักรพรรดิโมริยะได้อย่างกว้างขวาง จากเรื่องราวเกี่ยวกับพระชนม์ชีพของพระเจ้าอโศกมหาราช เราสามารถวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้ หรือคาดคะเนความจริงได้ว่าพระเจ้าอโศกมหาราชนั้นทรงมีรูปร่างใหญ่โต และสง่างามของพระองค์สร้างความกลัวให้กับศัตรู ทำให้พระองค์ทรงสามารถต่อสู้กับศัตรูได้อย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายวันโดยไม่หยุดพักได้     

        พระมหากษัตริย์ไทย (ในสมัยอยุธยา และสมัยรัตนโกสินทร์) พระองค์ทรงเป็นผู้นำทั้งทางโลกและทางจิตวิญญาณ ในทางโลกทรงนำทัพออกศึกเพื่อปกป้องเอกราชและดูแลราษฎรผู้จงรักภักดี ให้พ้นจากการกดขี่ของศัตรูต่างชาติ    ในทางจิตวิญญาณ พระองค์ทรงน้อมนำหลักทศพิธราชธรรม    และอริยมรรคมีองค์ ๘ มาเป็นแนวทางในการปกครองแผ่นดินด้วยพระเมตตากรุณาของพระองค์   เป็นต้น 

             ในบริบทในยุคปัจจุบัน แนวคิดเรื่อง "พาหาพละ" ได้วิวัฒนนา การจากการใช้กำลังกาย และอาวุธระยะประชิดไปสู่เทคโนโลยี่ทางทหาร อาวุธยุทโธปกรณ์ระยะไกล สงครามไซเบอร์และปัญญาประดิษฐ์ (AI)   ในยุคสารสนเทศ ความเป็นมหาอำนาจไม่ได้วัดกันที่กำลังกายของผู้นำ แต่วัดขีดที่ขีดความสามารถในการสั่งระบบเทคโนโลยี่ ป้องกันประเทศและเทคโนโลยี่ดิจิทัล  ซึ่มีอำนาจทำลายล้างสูงและสามารถตัดสินผลแพ้ชนะของสงครามระยะไกล 

            ๒.๒. โภคพละ   (อำนาจทางเศรษฐกิจและทรัพยากร)  เมื่อประเทศต่างๆ มีความมั่งคั่งทางการคลัง  ทรัพยากรธรรมชาติ และมีระบบภาษีเพื่อสร้างความเป็นธรรมของสังคม   ตัวอย่างเช่น  พระเจ้าอโศกมหาราช ทรงใช้ความั่งคั่งในการบริหารราชการ พระองค์จึงทรงเชื่อมั่นในการใช้อำนาจอธิปไตยในการปกครองประเทศของพระองค์ เมื่อพระองค์ทรงเห็นแสนยานุภาพของกองทัพของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช ซึ่งทรงนำกองทัพมาโจมตีอนุทวีปอินเดีย และยึดครองแคว้นปัญจาบใช้อำนาจอธิปไตยในการปกครองด้วยพระองค์เอง หลังจากการสิ้นพระชนม์ของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช อาณาจักรต่าง  ๆ ในอนุทวีปอินเดียประกาศตนเป็นเอกราช  และทำสงครามแย่งชิงอำนาจอธิปไตย  พระเจ้าอโศกมหาราชทรงตั้งปณิธานไว้  พระองค์ทรงนำทัพบุกโจมตีดินแดนต่าง ๆ ทั่วอนุทวีปอินเดียอย่างขยันขันแข็ง เพื่อสถาปนาจักรพรรดิโมริยะและยึดอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนต่าง  ๆ ทั่วอนุทวีปอินเดียเพื่อป้องกันมิให้อาณาจักรมาซิโดเนีย หรืออาณาจักรอื่น ๆ  มารุกรานอนุทวีปอินเดีย ดังที่เคยเกิดขึ้นในสมัยพระเจ้อเล็กซานเดอร์มหาราชส่งผลให้พระองค์ทรงสามารถจัดเก็บภาษี  บริหารจัดการการเงินของประเทศอย่างมั่งคั่ง และธำรงรักษาอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนเหล่านั้นได้    

         พระเจ้าอโศกมหาราชทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์เพื่ออุปถัมภ์พระพุทธศาสนา เพื่อส่งเสริมการศึกษาและคุณธรรมในสังคม  พระภิกษุและสามเณรตามแนวทางอริยมรรคมีองค์ ๘  โดยมุ่งหวังให้บรรลุสัจธรรมสูงสุด ส่งผลให้ภิกษุเหล่านี้สามารถช่วยเหลือพระองค์ในการพัฒนาประชาชนในอาณาจักรโมริยะให้เป็นผู้มีศรัทธาในประเทศชาติของตน     โดยพระภิกษุช่วยสั่งสอนประชาชนให้ศึกษาและพัฒนาตนเองอย่างขยันขันแข็ง      พระภิกษุก็จะมีบทบาทช่วยแบ่งเบาภาระของรัฐบาลแห่งอาณาจักรโมริยะ โดยมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาของชาติผ่านการพัฒนาประชาชน  พระราชดำนี้มุงหมายให้พระภิกษุเหล่านี้  มีความตระหนักรู้ในบทบาทและความรับผิดชอบ สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้กับปัญหาของชาติ ด้วยความมุ่งมั่นที่จะบรรลุภาระกิจและใช้ปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้น และความจริงขั้นปรมัตถ์เพื่อพัฒนาประชาชน  เป็นต้น 

              ๒.๓. อมัจจพละ  (อำนาจบริหารและข้าราชการ)       ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานพ.ศ. ๒๕๕๔ คำว่า "อำมาตย์" คือ ข้าราชการ  หรือพนักงานของรัฐ     บุคคลากรรัฐเป็นตัวแทนของสถาบันของพระมหากษัตริย์ และมีบทบาทสำคัญในการแก้ไขปัญหาความทุกข์ของประชาชนชาวไทย   บุคลากรภาครัฐต้องมีศรัทธาในการรับใช้ชาติ   ศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย์ เพื่อความมั่นคงของชาติไม่ใช่เพื่อผลประโยชน์ส่วนตน    ข้าราชการต้องมีความเพียรพยายามในการศึกษาหาความรู้อยู่ตลอดเวลา เพื่อให้ตนเองเป็นกำลังที่สำคัญของชาติ  โดยนำปัญหาทุกข์ยากของประชาชนมาพิจารณาในการกำหนดนโยบายของชาติ  ดังนั้น ข้าราชการเหล่านี้ต้องพัฒนาตนเองตามคำสอนของพระพุทธเจ้าที่เรียกว่า "อำนาจ ๕ ประการ"  ข้าราชการ ต้องมีความเชื่อมั่นในตนเองอย่างแรงกล้าในการรับใช้ประชาชน เพื่อความมั่นคงของชาติและต้องขยันหมั่นเพียรในการทำงาน  เพื่อบรรลุนโยบายของประเทศที่กำหนดไว้ในแต่ละปี 

             ข้าราชการต้องตระหนักถึงความรู้ที่สั่งสมมาจากมหาวิทยาลัย และประสบการณ์ชีวิต และรู้นำความรู้เหล่านี้ มาประยุกต์ใช้แก้ปัญหาของประเทศชาติได้อย่างทันท่วงที  ข้าราชการต้องรู้จักทำสมาธิ  เพื่อให้จิตใจแน่วแน่ในการทำงานจนกว่าจะบรรลุเป้าหมาย หรือนโยบายที่กำหนดไว้โดยไม่ท้อถอยและไม่ล้มเลิกกลางคัน ซึ่งก่อให้ความเสียหายต่อชีวิตของประชาชนและความมั่นคงของชาติ ยิ่งไปกว่านั้น ข้าราชการต้องมีปัญญาที่จะเข้าใจความจริงทั้งความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัติ   โดยตระหนักว่าตำแหน่งหน้าที่ข้าราชการพลเรือนของตนนั้นก็เป็นสิ่งสมมติที่ไม่ยั่งยืน ก็จะต้องเกษียณอายุราชการไปคนอื่นก็มาดำรงตำแหน่งแทนที่   การใช้ความรู้ความสามารถของตนเพื่อแก้ไขปัญหาของประชาชน และธำรงไว้ซึ่งความมั่นคงของชาติ  ศาสนาและพระมหากษัตริย์ จะถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์โลก อันควรค่าแก่การศึกษา และวิจัยอย่างไม่สิ้นสุด         

                     ๒.๔.อภิชาตพละ (อำนาจทางชาติกำเนิดและอัตลักษณ์ของชาติ)   ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๖๔ คำว่า "ชาติ" หมายถึง กษัตริย์  ผู้มีชาติกำเนิดสูงส่ง    เผ่าพันธ์ุนักรบ  หรือกลุ่มชนทีมีความรู้สึกเดียวกันในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา  ประวัติศาสตร์  ถิ่นกำเนิด  ขนบธรรมเนียม ประเพณี  และวัฒนธรรมหรืออยู่ภายใต้การปกครองรัฐบาลเดียวกัน 

          กล่าวคือ ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวทางเชื้อชาติ ประวัติศาสตร์ ภาษา ขนบธรรมเนียมและวัฒนธรรม  ซึ่งสร้างความสามัคคีและพลังชาตินิยมในการปกป้องเอกราช 

พระเจ้าอโศกมหาราชประสูติในราชวงศ์โมริยะ   พระองค์ทรงศึกษาอย่างลึกซึ้งในหลักสูตรศิลปศาสตร์ ทั้งในด้านวิชาการและการทหาร  เมื่อพระองค์ทรงเห็นว่าอาณาจักรต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดีย       กำลังถูกนักรบชาวตะวันตกยกทัพเข้ามารุกราน  พระองค์ทรงมีความมั่นใจในศักยภาพของพระองค์เอง ที่จะทำสงครามเพื่อขยายอำนาจอธิปไตยและรวมอาณาจักรต่างๆ ในอนุทวีปอินเดียให้รวมตัวกันเป็นบึกแผ่น     

         พระองค์ทรงเป็นแบบอย่างในด้านการศึกษาและพัฒนาตนเองเป็นแบบอย่างแก่ประชาชนของพระองค์  พระองค์ทรงเป็นมกุฏราชกุมารผู้ยิ่งใหญ่     บุรุษผู้ทรงมีวิสัยทัศน์กว้างไกล และมีญาณทัศนะอันลึกซึ้ง    ดังนั้น เมื่อพระองค์ทอดพระเนตรเห็นกองทัพของพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชโจมตีประเทศต่าง ๆ   ในอนุทวีปอินเดีย  หากพระองค์ทรงปล่อยให้ชาติมหาอำนาจเข้ารุกรานอาณาจักรต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดีย    และใช้อำนาจอธิปไตยปกครองโดยละเมิดสิทธิมนุษยชน ชีวิตของประชาชนในอาณาจักรโมริยะจะมืดมนตลอดไป  เพราะขาดปัญญาที่จะเข้าใจความเป็นเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา ประวัติศาสตร์ ถิ่นกำเนิด ขนบธรรม ประเพณีและวัฒนธรรมเดียวกัน ดังนั้นพระองค์ทรงมีปณิธานที่จะรวมชาติเป็นหนึ่ง  

                ๒.๕. ปัญญาพละ (อำนาจทางสติปัญญา)    เป็นอำนาจของผู้นำทัพที่จะแสดงขีดความสามารถที่สำคัญที่สุด เพราะกำลังทางร่างกายหรือทรัพยากรย่อมเสื่อมถอยได้ตามเวลา  แต่ปัญญาในการคิดวิเคราะห์ข้อมูล การยุทธศาสตร์  และการเข้าใจ "สมมติสัจจะ" (ความจริงที่มนุษย์ร่วมกันขึ้น)  และ "ปรมัตถสัจจะ" (ความจริงขั้นสูงสุด) อย่างรอบด้าน  จะทำให้ผู้ปกครองสามารถนำพาชาติรอดพ้นจากภัยคุกคามได้อย่างยั่งยืน

          ตัวอย่างเช่น แม้ว่ากษัตริย์อินเดียโบราณพระเจ้าพิมพิสาร พระเจ้าอโศกมหาราช  พระองค์จะทรงมีสุขภาพพระวรกายแข็งแรงโดยเฉพาะพระพาหา (แขน) ที่กำยำ  ทำให้พระองค์ทรงสามารถใช้อาวุธและต่อสู้กับศัตรูได้หลายวัน   แต่เมื่อพระชนมายุมากขึ้น  พระวรกายของพระองค์อาจทรงเสื่อมถอยลง  ดังนั้น พระองค์อาจทรงถูกมองว่าด้อยกว่าอำนาจของข้าราชการ อำนาจของความมั่งคั่ง และอำนาจของชาตินิยม  แม้ว่าอำนาจของข้าราชการจะเป็นอำนาจรองลงมา แต่ข้าราชการก็เป็นเพียงความจริงที่สมมติขึ้นเป็นอำนาจชั่วคราว หลังจากรับใช้ชาติมาสักระยะหนึ่ง  อำนาจนั้นก็จะสิ้นสุดลงหรือพวกเขาก็จะเกษียณอายุ  หากไม่มีค่าตอบแทน ยากที่จะรักษาความไว้วางใจและความศรัทธาในชาติ ศาสนาและสถาบันกษัตริย์ไว้  

          ดังนั้นอำนาจแห่งความมั่งคั่งจึงเป็นอำนาจลำดับที่สามและสำคัญที่สุดลำดับที่ ๔ คือชาตินิยมสูงสุด  ชาตินิยมต้องมาก่อน โดยเฉพาะความสำคัญของอัตลักษณ์ในแง่ชาติพันธ์  ศาสนา  ภาษา ประวัติศาสตร์ ประเพณีและขนบธรรมเนียม  แม้ว่าชาตินิยมจะเป็นพลังที่ยิ่งใหญ่แต่มนุษย์เป็นสัตว์สังคม เมื่ออาศัยอยู่ในท้องถิ่นใดท้องถิ่นหนึ่ง   พวกเขาก็จะปรับตัวให้เข้ากับวัฒนธรรมของชุมชนนั้น  สติปัญญาเป็นพลังที่สำคัญที่สุดแม้แต่สำหรับผู้นำที่มีร่างกายแข็งแรง   อย่างไรก็ตาม ผู้นำต้องมีคุณสมบัติอื่น ๆ  ที่ส่งเสริมคุณค่าของชาติ ศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย์  รวมถึงความรู้ที่ได้จากการเสด็จเยี่ยมราษฎรทั้งทางตรงและทางอ้อม และความรู้ที่ได้จากการศึกษาและวิเคราะห์ตัวอย่างจากสงครามในอดีตได้    

           พวกเขาต้องตัดสินใจอย่างรอบคอบ   โดยอาศัยการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการอนุมานความรู้  เพื่อพิสูจน์ความจริงในเรื่องนั้น   โดยใช้เหตุผล   ซึ่งเป็นเครื่องมือในการอธิบายความจริง  ต้องมีสติปัญญาและทักษะในการต่อสู้  แต่หากความเข้มแข็งทางจิตใจ   สมาธิและปัญญา จะทำให้พวกเขาเสียเปรียบศัตรูในการทำสงคราม   

๓.วิธีพิจารณาความจริง (Method of Truth Verification)     

             แนวคิดเรื่อง "มหาอำนาจโลก" นั้น   ที่นักวิชาการกำหนดขึ้นส่วนใหญ่ยังคงเป็นเพียงความจริงที่มนุษย์ร่วมกันสมมติขึ้น (สมมติสัจจะ)       พระพุทธเจ้าจึงทรงใช้กระบวนการโยนิโสมนสิการ และการพิสูจน์ด้วยปัญญาญาณ  เพื่อให้มนุษย์ก้ามข้ามข้อจำกัดของอายตนะภายในและอคติ 

การพิจารณาความจริงที่แท้จริง  ต้องไม่พึ่งพาเพียงการอนุมานทางตรรกศาสตร์ แต่ต้องอาศัยการสังเกต ข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์  การฝึกฝนให้เกิดสมาธิ และการใช้ปัญญาญาณบริสุทธิ์ ในการตัดสิน  เพื่อให้ข้อสรุปที่ถูกต้องตรงตามความเป็นจริงของธรรมชาติ และสังคมมนุษย์