บทนำสู่ปรัชญาแดนพุทธภูมิ : ประเพณีบุญข้าวสาก ณ หมู่บ้านทุ่งพนมวัง
Introduction to Buddhaphumi Philosophy : The Bud Khao Saka tradition at Thung Phanom Wang Village
 |
| วัดทุ่งพนมวันยามบ่าย |
บทนำ
หมู่บ้านทุ่งพนมวังตั้งอยู่ ณ ตำบลมิตรภาพ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา ดินแดนอันประตูเชื่อมระหว่างภาคกลาง และที่ราบสูงตอนกลางของภาคตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งเป็นเข้าด้วยกัน มีถนนมิตรภาพตัดผ่านเป็นเส้นทางไปยังกรุงเทพมหานครเป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรไทย ภูมิประเทศของหมู่บ้าน มีลักษณะเปิดโล่งคล้ายกับสนามฟุตบอลขนาดใหญ่ รายล้อมด้วยทุ่งหญ้าเขตร้อน เดิมทีหมู่บ้านทุ่งพนมวังเป็นชุมชนขนาดเล็กที่แยกออกจากบ้านหนองจอก (หมู่ที่ ๑๒) ตำบลมิตรภาพ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา การเข้าถึงชุมชนนี้สามารถสัญจรผ่านถนนเลียบอ่างเก็บน้ำซับประดู่ ซึ่งหันหน้าไปทางทิศเหนือสู่ถนนมิตรภาพ ขณะที่ตัวหมู่บ้านตั้งอยู่ทางทิศใต้ของอ่างเก็บน้ำพอดี
ในมิติทางภูมิศาสตร์ สภาพของอากาศที่ปกคลุมหมู่บ้านทุ่งพนมวังนั้น ตั้งใกล้ชิดกับอ่างซับประดู่และหุบเขาน้อยใหญ่ เช่นเขายายเที่ยง เขาซับประตู และเขาผา ทำให้เกิดกระแสลมภูเขาพัดผ่านและอุณหภูมิที่เย็นตลอดทั้งปี ภูเขาเหล่านี้ไม่เพียงแต่ป้อมปราการทางธรรมชาติ หากแต่ยังเป็นต้นกำเนิดของสายน้ำหล่อเลี้ยงอ่างเก็บน้ำ ไหลผ่าน หมู่บ้านคลองนอก และหนองจอกตามลำดับ
แรงบันดาลใจและข้อจำกัดของชีวิต สัจธรรมผ่านผ่านม่านหมอกแห่งอภิปรัชญา
ในปี ๒๕๖๐ นี้ ผู้เขียนได้รับนิมนต์จากเจ้าอาวาสมาจำพรรษา ณ วัดทุ่งพนมวัน ตำบลมิตรภาพ อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา ดินแดนซึ่งเป็นเสมือนประตูบานใหญ่ เชื่อมระหว่างภาคกลางกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ท่ามกลางออมกอดของธรรมชาติ อันเงียบสงบ รายล้อมด้วยทุ่งหญ้ากว้างขวางที่ถูกสมมติชื่อว่า "ทุ่งพนมวัง" และทิวเขาใหญ่น้อยอาทิเขายายเที่ยง เขาซับประดู่และเขาผา ซึ่งทำหน้าที่เป็นป้อมปราการธรรมชาติ เป็นแหล่งกำเนิดสายน้ำที่หล่อเลี้ยงอ่างเก็บน้ำซับประดู่ และสร้างสรรค์กระแสลมเย็นที่พัดโชยตลอดทั้งปี
ช่วงเวลาหนึ่งพรรษาอันวิเวกท่ามกลางสิ่งแวดล้อมที่บริสุทธิ์ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางทางความคิด จิตวิญญาณของผู้เขียนได้ตั้งคำถามเชิงปรัชญาต่อการมีอยู่ของมนุษย์ และการค้นหาความหมายที่ซ่อนเบื้องหลังวิถีชีวิตของชุมชน
อภิปรัชญาแห่งชีวิต เงาแห่งอวิชชาและความเปราะบางของสังขาร
ในมุมมองอภิปรัชญา ชีวิตมนุษย์มักถูกรายล้อม "ความมืดมน" และข้อจำกัดอันเป็นกฎแห่งอนิจจัง ไม่ว่าจะเป็นความไม่แปรปรวนของสังขาร ความเปราะบางเปี่ยมด้วยอ่อนล้าของจิตใจ หรือความทุกข์ระทึกที่ซ่อนอยู่หลังม่านแห่งกาลเวลา
มนุษย์เราต่างหลงวนเวียนอยู่ในห้วงแห่งความไม่รู้ (อวิชชา) และถูกพันธนาการไว้ด้วยกรอบข้อจำกัดของประสาทสัมผัสที่รับรู้ผ่านวัตถุภายนอก ทำให้เรามองเห็นสัจธรรมอันแท้จริงที่อยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์ทั้งปวงเปรียบเสมือนผู้คนที่เดินฝ่าสายหมอก ย่อมไม่รู้แน่ชัดว่าเบื้องหน้าคือเหวลึกหรือทางเดินอันราบเลียบ
เมื่อผู้เขียนได้ยินเรื่องราวความเชื่อและวิถีปฏิบัติเกี่ยวกับ "ประเพณีบุญข้าวสาก" (ประเพณีทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับในเดือน ๑๐ ของชาวอีสาน) จากคำขอของชาวบ้านทุ่งพนมวังหากผู้แสดงทัศนะของตนเองโดยอาศัยปฏิภาณไหวพริบเชิงตรรกะ และคาดคะเนความจริงจากเรื่องเล่าปากต่อปาก ที่สืบทอดต่อกันมานับตั้งแต่ก่อตั้งชุมชนแห่งนี้ ความคิดเห็นนั้นย่อมคลุมเครือและขาดความหนักแน่นทางวิชาจริง
ทว่า ด้วยจิตวิญญาณของผู้แสวงหาความรู้ ผู้เขียนจึงเลือกที่ก้าวข้ามความเชื่อไร้หลักฐานเชิงประจักษ์ เริ่มต้นจากความสงสัยอันเป็นบ่อเกิดแห่งปัญญา ลงมือตรวจสอบข้อเท็จจริงจากพยานหลักฐานทั้งทางวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ท้องถิ่น นำมาวิเคราะห์ผ่านกระบวนการอนุมานแล้วใช้เหตุผลอธิบายความจริงอย่างเป็นระบบ
คุณค่าและประโยชน์ต่อโลกวิชาการและงานเผยแผ่
กระบวนการพิจารณาความจริงอันแยบคายนี้ ไม่เพียงแต่จะไขปริศนาเบื้องหลัง ประเพณีอันงดงามของท้องถิ่นเท่านั้น แต่ยังมีคุณค่าอเนกอนันต์ใน ๒ มิติสำคัญคือ
๑.ด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนา คำตอบและองค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษานี้ จักเป็นเข็มทิศและเครื่องมืออันทรงคุณค่าแก่พระธรรมทูตสายต่างประเทศในการนำไปสู่การบูรณาการ เพื่อเผยแผ่หลักธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนาแก่ผู้คนทั่วโลก ให้เข้าใจถึงรากฐานทางวัฒนธรรมและความจริงสากลของชีวิตได้อย่างสอดคล้องเป็นทิศทางเดียวกัน
๒.ด้านการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา กระบวนการพิจารณาความจริงผ่านกรอบปรัชญาพุทธภูมิ จะเป็นแนวทางและต้นแบบอันทรงพลังให้แก่นักศึกษาปริญญาเอก สาขาปรัชญา และพระพุทธศาสนาและสาขาที่เกี่ยวข้อง ได้นำไปต่อยอดระเบียบวิธีวิจัย ที่ผสมผสานมิติทางมนุษยวิทยาวัฒนาธรรมเข้ากับปรัชญาชั้นสูงอย่างสมเหตุสมผลและน่าเชื่อถือ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น