แนวคิดอภิปรัชญาว่าด้วยการมีอยู่ของ "สะพานไม้ครบุรี" ในปรัชญาพุทธภูมิ
(A Metaphysics Concepts on the Existence of
the Khonburi Wooden Bridge) in Buddhaphumi Philosophy)
บทคัดย่อ
หัวข้อ แนวคิดอภิปรัชญาว่าด้วยการมีอยู่ของของสะพานไม้ครบุรีในปรัชญาพุทธภูมิ
บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์การมีอยู่ของ "สะพานไม้ ๑๐๐ ปี อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา ผ่านมุมมองอภิปรัชญาในปรัชญาพุทธภูมิ โดยใช้กระบวนการพิจารณาความจริง (ตรรกศาสตร์) การโยนิโสมนสิการ และการตรวจสอบหลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดของอายตนะภายในและอคติทางจิตของมนุษย์ ผลการศึกษาแบ่งโครงสร้างความจริงและการรับรู้เกี่ยวกับสะพานไม้ครบุรีออกเป็น ๓ มิติหลักได้แก่
๑.ข้อเท็จจริงเชิงประจักษ์ (Empirical Evidence) เมื่อสะพานไม้ครบุรีคือความรู้ระดับประสาทสัมผัส (วัตถุทางกายภาพ) ที่มนุษย์ (ชาวบ้านโคกกระชาย) ร่วมกันสร้างขึ้นจากภูมิปัญญาของชาวบ้านโคกกระชาย เพื่อใช้เป็นเส้นทางสัญจรข้ามลำน้ำในอดีต ตั้งอยู่ท่ามกลางผืนนาและธรรมชาติ โดยมีสภาวะเปลี่ยนแปลงและเสื่อมโทรมไปตามกาลเวลา ต้องได้รับการบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ
๒.สมมติสัจจะ (Convention Truth) มนุษย์สามารถรับรู้สะพานไม้ผ่านประสาทสัมผัส ทั้งในฐานะสถานที่ท่องเที่ยว โครงสร้างไม้ หรือสัญญลักษณ์แห่งสุนทรียภาพที่สร้างขึ้นความผ่อนคลายและแรงบันดาลใจแก่ผู้พบเห็น ความจริงในระดับนี้เกิดขึ้นจากการกำหนดชื่อ สภาวะอารมณ์และการอนุมานด้วยเหตุผลของมนุษย์ ซึ่งยังคงตกอยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์ (เกิดขึ้น ดำรงอยู่และดับไป)
๓.ปรมัตถ์สัจจะ (Ultimate Truth) คือความจริงที่ไม่เปลี่ยนแปลงซึ่งอยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ผ่านอายตนะภายใน ปกติของมนุษย์
คำสำคัญ เมืองครบุรี, สะพานไม้๑๐๐ ปี, สุนทรียศาสตร์, อภิปรัชญาพุทธภูมิ,สมมติสัจจะ, ปรมัตถสัจจะ
๑. บทนำ แนวคิดทางอภิปรัชญาในบนสะพานไม้ครบุรี
การทำความเข้าใจเรื่องราวของ "สะพานไม้ ๑๐๐ ปี" ใน อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งปรากฏผ่านคำบอกเล่าและสื่อสังคมออนไลน์ในยุคปัจจุบัน จำเป็นต้องอาศัยระเบียบวิธีวิจัยและการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ตามหลัก "ปรัชญาพุทธภูมิ"
ด้วยหลักคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ทรงเตือนสติว่า เมื่อเราได้ยินหรือรับรู้เรื่องราวใด ๆ ไม่ควรด่วนปักใจเชื่อทันที แต่ควรตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนพร้อมกับการสืบค้นข้อเท็จจริง เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาอย่างละเอียดถี่ถ้วน การรวบรวมหลักฐานจากพยานบุคคลที่เคยไปเยือนสะพานไม้แห่งนี้ บทความจากเว็บไชต์ต่าง ๆ พยานวัตถุ (Material Evidence) ตลอดจนแผนที่ดิจิทัล (Google Maps) ล้วนเป็นเครื่องมือสำคัญให้นักท่องเที่ยว และผู้ศึกษาสามารถนำมาวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการอนุมานความรู้ (Inference) อย่างมีเหตุผล โดยใช้ "เหตุผล" เป็นเครื่องมือทางปรัชญาในการอธิบายความจริงของสิ่งนั้น ๆ
เมื่อผู้ศึกษาได้รับรู้เรื่องราวเกี่ยวกับสะพานไม้ครบุรี และบันทึกสิ่งเหล่านั้นในฐานะของประสาทสัมผัสทางอารมณ์ (Emotional Evidence) ภายในจิตใจในฐานะที่มนุษย์เป็นผู้มีสัญชาตญาณแห่งนักคิดย่อมแสดงทัศนะผ่านปฏิภาณไหวพริบและหลักตรรกะ เพื่อพิสูจน์และอธิบายความจริงเชิงประจักษ์เกี่ยวกับสะพานไม้ครบุรีแห่งนี้ได้
อย่างไรก็ตาม มนุษย์ย่อมมีข้อจำกัดด้านอายตนะภายใน (ประสาทสัมผัส) และมักถูกบดบังด้วยอคติหรือความไม่รู้ (อวิชชา) ซึ่งส่งผลให้การอธิบายความจริงทั้งในระดับสมมติสัจจะและปรมัตถ์สัจจะ มีความคลาดเคลื่อน คลุมเครือ หรือไม่ชัดเจน สภาวะเช่นนี้มีความคล้ายคลึงกับกลุ่มนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล ที่ใช้เหตุผลอธิบายความจริงอัตวิสัย (Subjective ) แตกต่างกันไปตามมุมมองของตนเอง บางครั้งใช้เหตุผลได้อย่างถูกต้อง บางครั้งก็คลาดเคลื่อน หรือบางครั้งผู้เขียนเองก็อาจใช้เหตุผลอธิบายความจริงในมุมมองที่หลากหลาย เมื่อเหตุผลยังคงคลุมเครือและขาดข้อยุติที่ชัดเจน ด้วยเหตุนี้ วิญญูชนอย่างเจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้าก่อนตรัสรู้ จึงทรงไม่ยอมรับความคิดเห็นไร้ข้อพิสูจน์เหล่านี้ว่า เป็นความรู้ที่แท้จริง
หลักปรัชญาพุทธภูมิจึงย้ำเตือนว่า เมื่อรับรู้ข้อมูลใด ๆ ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า เราไม่ควรปักใจเชื่อทันทีแต่ต้องตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนผ่านกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง รวบรวมหลักฐาน และนำมาวิเคราะห์ด้วย "โยนิโสมนสิการ" อย่างสมเหตุสมผล หากขาดกระบวนการดังกล่าว การใช้เหตุผลย่อมแปรปรวนไปตามอคติ บางครั้งถูก บางครั้งผิด จนกลายเป็นความคลุมเครือที่หาข้อยุติไม่ได้ซึ่งวิญญูชนย่อมไม่ถือเอาข้อสรุปที่แปรปรวนนั้นว่าเป็นความจริงแท้ ดังที่มีหลักฐานปรากฏในพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย)ว่า พราหมณ์บางพวกในอดีตใช้เพียงการอนุมานความรู้และใช้เหตุผลส่วนตัว อธิบายความจริงที่สืบทอดกันมา ซึ่งหากคำตอบนั้นยังคลุมเครือและพิสูจน์ไม่ได้ในทางปฏิบัติ ข้อเท็จจริงเหล่านั้นย่อมยังถือว่าไม่เป็น "สัจจะ"
๒.อภิปรัชญาในปรัชญาพุทธภูมิ
อภิปรัชญา (Metaphysics) ในแนวคิดปรัชญาพุทธภูมิ มุ่งศึกษาธรรมชาติแห่งความจริงและความรู้ของมนุษย์ โดยองค์ความรู้เหล่านี้ ครอบคลุมทั้งสิ่งที่ได้จากการศึกษา การวิจัยและการปฏิบัติซึ่งถูกสั่งสมไว้ในจิตใจเรียกว่า"สมมติสัจจะ" (ความจริงที่มนุษย์สมมติขึ้น) และความจริงที่อยู่นอกเหนือขอบเขตการรับรู้ทั่วไป ซึ่งเรียกว่า "ปรมัตถ์สัจจะ" อันเป็นความจริงที่มนุษย์ไม่สามารถเข้าถึงได้โดยตรง เว้นแต่จะพัฒนาตนเองผ่านการปฏิบัติธรรมตามมรรคมีองค์ ๘ จึงจะประจักษ์แจ้งในความจริงสูงสุดได้ ด้วยเหตุนี้เราจึงสามารถแบ่งความจริงทางอภิปรัชญาออกเป็น ๒ ระดับ คือ
๒.๑. "สมมติสัจจะ" (ความจริงโดยสมมติขึ้น) คือ ความจริงในระดับประสาทสัมผัส(อายตนะภายใน)
๒.๒."ปรมัตถสัจจะ" (ความจริงขั้นสูงสุด) " ซึ่งเป็นความจริงสูงสุด ซึ่งอยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสทั่วไปของมนุษย์
๒.๑.สมมติสัจจะ (ความจริงที่สมมติขึ้น) หมายถึงความจริงในระดับประสาทสัมผัส (อายตนะภายใน) ของมนุษย์ เมื่อมนุษย์เผชิญ(รับรู้)กับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ หรือเหตุการณ์ทางสังคม เช่น แผ่นดินไหว คลื่นในมหาสมุทร หรือน้ำท่วม มนุษย์ได้อาศัยการสมมติชื่อเรียกสิ่งเหล่านี้ขึ้นมา ปรากฏการทั้งหลายล้วนมีลักษณะเกิดขึ้น ดำรงสภาวะอยู่ชั่วระยะหนึ่ง แล้วก็เสื่อมสลายไป สิ่งเหล่านี้จึงถือเป็นความจริงเชิงสมมติ
เมื่อมนุษย์รับรู้ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ย่อมเก็บสั่งสมไว้เป็นข้อมูลและประทับเป็น "หลักฐานทางอารมณ์"ในจิตใจ มนุษย์มักจะคิดและวิเคราะห์จากประสบการณ์เหล่านั้น โดยอาศัยการอนุมานและคาดคะเนเพื่อหาเหตุผลมาพิสูจน์ความจริง ซึ่งเป็นวิธีการที่นักปรัชญาใช้หาคำตอบทว่าโดยธรรมชาติแล้ว มนุษย์มีข้อจำกัดในการรับรู้ผ่านอายตนะภายในของตนเอง ทั้งยังถูกบดบังด้วยอคติต่อและความไม่รู้(อวิชชา) เช่นเดียวกับนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล
ชีวิตของปุถุชน จึงยังเต็มไปด้วยความมืดมน ขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงทั้งสองระดับคือ "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ" อย่างแท้จริง เมื่อพวกเขาแสดงทัศนะ หรือคาดคะเนความจริงด้วยเหตุผลส่วนตัว บางครั้งก็อาจถูกต้อง แต่บ่อยครั้งก็คลาดเคลื่อนและคลุมเครือ ด้วยเหตุนี้ วิญญูชนอย่างเจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้า จึงทรงไม่ด่วนปักใจเชื่อคำอธิบายที่ไร้ข้อพิสูจน์เหล่านั้นว่าเป็นความจริงแท้
ยกตัวอย่างเช่น เมื่อผู้คนได้ยินเรื่องการมีอยู่ของพระพุทธเจ้าแล้ว แม้โดยผิวเผินจะย่อมรับว่าเป็นความจริง แต่ด้วยข้อจำกัดในการรับรู้ผ่านอายตนะภายในและความลำเอียงจากความไม่รู้ ทำให้มุมมองชีวิตแลการให้เหตุผลมีความแตกต่าง และคลุมเครือ อย่างไรก็ตาม นักปรัชญาผู้ไม่รู้ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐานอย่างรอบคอบ เมื่อมัหลักฐานเพียงพอ ก็จะนำมาวิเคราะห์ด้วยเหตุผล อันสมควรในมุมมอง พระพุทธองค์ทรงเป็นความจริงในระดับประาทสัมผัส และจัดเป็น "สมมติสัจจะ" ในมิติการรับรู้ของของมนุษย์
๒.๒ "ปรมัตถสัจจะ"(ความจริงขั้นปรมัตถ์) คือความจริงอันเที่ยงแท้ที่ไม่เปลี่ยนแปลง ซึ่งอยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ผ่านอายตนะภายในปกติของมนุษย์ หากมองผ่านมิตินี้ "สะพานไม้ในมิตินี้" จะไม่ใช่เพียงแค่โครงสร้างทางกายภาพ แต่เป็นเพียงการประชุมรวมกันของธาตุตามธรรมชาติ และเป็นสื่อสะท้อนให้จิตใจย้อนกับมาพิจารณาความจริงของกาย วาจาและจิตใจ เพื่อละวางความยึดติด มุ่งสู่ความบริสุทธิ์หลุดพ้นจากอนุสัยกิเลลก้าวเข้าสู่สภาวะนิพพาน ผ่านการปฏิบัติมรรคมีองค์ ๘ แล้วซึ่งจะนำไปสู่บรรลุญาณทัศนะระดับอภิญญา ๖ องค์ความรู้เช่นนี้ถือเป็นความจริงอันไม่แปรผัน ที่นักปรัชญาและนักปฏิบัติธรรมยอมรับเป็น "ปรมัตถสัจจะ"อย่างแท้จริง
๓.ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสะพานไม้ ๑๐๐ ปีครบุรี
จากการศึกษาและลงพื้นที่สำรวจหลักฐานเชิงประจักษ์ด้วยตนเองสะพานไม้โบราณแห่งนี้หาใช่เพียงแค่สิ่งปลูกสร้างทางกายภาพที่ตั้งอยู่กลางผืนนาอันกว้างใหญ่ในบ้านโคกกระชาย อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา หากแต่เป็นประติมากรรมทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาอันทรงคุณค่าที่สะท้อนการปรับตัวของมนุษย์ ท่ามกลางความความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ สะพานไม้ครบุรีโบราณแห่งนี้เป็นวัตถุที่จับต้องได้ซึ่งสร้างขึ้นโดยชาวโคกกระชาย ตั้งอยู่ท่ามกลางนาข้าวและเสื่อมสภาพตามกฎของธรรมชาติ จำเป็นต้องมีการบำรุงรักษาเป็นประจำทุกปี ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงที่มนุษย์สามารถรับรู้ได้โดยตรงผ่าน สะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปี ตั้งอยู่ในหมู่บ้านโคกกระชาย ตำบลโคกกระชาย อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมา
ในอดีต พื้นที่บริเวณนี้เป็นที่ราบลุ่มชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่ได้รับอิทธิพลจากป่าต้นน้ำบนเทือกเขาสูงตลอดทั้งปีในเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน ทำให้มีน้ำหลากและดินโคลนอุดมสมบูรณ์ตลอดทั้งปี ครอบคลุมพื้นที่หลายร้อยตารางกิโลเมตร จนชาวบ้านขนานนามพื้นที่แถบนี้ว่า "น้ำแชะ" (หมายถึงเปียกโชกชุ่มด้วยน้ำและโคลน) การเดินทางสัญจรไปมา ระหว่างหมู่บ้านหรือการติดต่อราชการกับเจ้าหน้าที่ในตัวอำเภอครบุรีและหมู่บ้านอื่น ๆ ไม่สามารถใช้เส้นทางทางบกได้สะดวก ชาวบ้านจึงต้องอาศัยการพายเรือสัญจร ผ่านสายน้ำธรรมชาติ
ต่อมารัฐบาลไทยได้ดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ เพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภค ด้วยการสร้างเขื่อนลำแชะ เพื่อกักเก็บน้ำในช่วงฤดูฝนและเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งน้ำสำหรับจังหวัดนครราชสีมาเพื่อใช้บริโภคตลอดทั้งปี การสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำในช่วงฤดูฝนทำให้พื้นที่น้ำท่วมตื้นขึ้น ฤดูฝนเอื้อต่การปลูกข้าว ในขณะที่ฤดูแล้งจะเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเกษตร ในช่วงฤดูแล้ง เมื่อระดับน้ำตื้น ชาวบ้านไม่สามารถเดินทางโดยเรือไปมาหาสู่กันได้อีกต่อไป

สะพานไม้ครบุรีอายุกว่า ๑๐๐ ปีสร้างขึ้นโดยชาวบ้าน เพื่อเป็นเส้นทางคมนาคมระหว่างหมู่บ้าน ต่อมาได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของหมู่บ้านโคกกระชาย สะพานไม้ครบุรีที่นำกลับมาใช้ใหม่นี้ ทำจากแผ่นไม้บาง ๕ แผ่น วางบนคานไม้ที่ยกสูงจากพื้นประมาน ๑๒๐ เซ็นติเมตร ส่งผลให้สะพานไม้มีความยาว ๕๐๐ เมตร เพื่อความสะดวกในการเดินทาง แม้ว่าหมู่บ้านโคกกระชายจะได้รับการพัฒนาและสร้างถนน เพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทาง อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านยังคงประสบปัญหาสุขภาพ จากการนั่งหน้าคอมพิวเตอร์เป็นเวลานาน ซึ่งส่งผลกระทบต่อการไหลเวียนโลหิต หลายคนแสวงหาการพักผ่อนและมาเยี่ยมชมสะพานไม้ครบุรีเพื่อคลายเครียดจากการทำงานและชีวิตประจำวัน เป็นต้น
ในอดีต อำเภอครบุรีเป็นพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม มีน้ำไหลมาจากเทือกเขาสูงทำให้มีน้ำอุดมสมบูรณ์ตลอดทั้งปี นี่คือต้นกำเนิดของแม่น้ำลำแชะ ซึ่งเป็นแหล่งน้ำประปาสำหรับชาวบ้านในอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา ชาวโคกกระชายเล่าให้ฟังว่าบริเวณที่ตั้งสะพานไม้ครบุรีอายุกว่า ๑๐๐ ปีนั้น เดิมที่เป็นทางน้ำสาธารณะที่ชาวบ้านใช้สัญจรระหว่างหมู่บ้านใกล้เคียง ต่อมาทางน้ำเหือดแห้งและตื้นเขินจนเรือไม่สามารถใช้สัญจรได้ ชาวบ้านจึงร่วมกันสร้างสะพานไม้สำหรับสัญจรระหว่างหมู่บ้านใกล้เคียง สะพานไม้แห่งนี้ถือว่าเป็นทรัพย์สินอันล้ำค่าเพราะสร้างขึ้นจากภูมิปัญญาชาวบ้าน และได้นำความรู้จากประสบการณ์ของชาวบ้านโคกกระชาย ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีวุฒิการศึกษาระดับอุดมศึกษามาใช้
เมื่อความรู้ทางวิทยาศาสตร์ก้าวหน้าขึ้น นักวิทยาศาสตร์ก็สามารถสร้างเทคโนโลยี่คอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตได้ ชาวบ้านโคกกระชายจึงร่วมมือกันสร้างปรากฏการณ์ทางสังคมด้วยการถ่ายภาพสะพานไม้และเผยแพร่ลงบนเว็บไซต์ต่าง ๆ เพื่อให้ผู้คนทั่วโลกได้เรียนรู้และเยี่ยมชมสะพานไม้แห่งนี้ได้ตลอดทั้งปี คุณค่าของสะพานไม้แห่งนี้ไม่ได้อยู่ที่รูปลักษณ์ภายนอกเพียงอย่างเดียว เมื่อผู้คนก้าวเท้าอย่างช้า ๆ บนสะพานไม้โบราณแห่งนี้ พวกเขารู้สึกถึงสายลมธรรมชาติเย็นสบาย แทนสายลมร้อนที่พัดผ่านและลอยขึ้นสู่ท้องฟ้ากว้างใหญ่ เราเดินผ่านคนแปลกหน้าและยิ้มให้กับคนที่เราไม่รู้จัก นี่คือมิตรภาพที่ไม่จำเป็นต้องบอกเล่าแต่มาจากใจ เพราะมันช่วยให้จิตใจของเรารับมือกับสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตได้ตลอดเวลา และเราสามารถคลายเครียดได้ เมื่อเรารู้จักปล่อยวางความยึดติดในสิ่งที่เรามี เราก็จะสามารถปฏิบัติหน้าที่ต่าง ๆ ได้ตลอดทั้งวัน เราประสบความสำเร็จได้ด้วยการออกจากห้องสี่เหลี่ยมที่เต็มไปด้วยงานเร่งรีบ เพื่อจัดการกับเวลาอันจำกัด แลกกับความเย็นสบายที่สัมผัสได้บนผิวกาย การไปเยือนสะพานไม้ครบุรีอายุกว่า ๑๐๐ ปี ถือเป็นประสบการณ์ที่คุมค่า
เมื่อจิตใจของเราถูกกระตุ้นทางอารมณ์ด้วยบรรยากาศของทุ่งนาอันกว้างใหญ่และพระอาทิตย์ตกดินเบื้องหน้า ในยามเย็น แสงแดดอันสวยงามจะสะท้อนลงบนทุ่งนาอันกว้างใหญ่อันเนื่องมาจากการหมุนของโลก ก่อนที่ความมืดจะเข้ามาบดบังความงดงามของท้องฟ้าอันกว้างใหญ่ แสงแดดส่องสว่างตลอดทั้งวันจนกระทั่งหายไปอีก ๑๒ ชั่วโมงจนถึงรุ่งเช้า อำเภอครบุรีเคยเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ด้วยดินโคลน แต่กาลเวลาและความคิดของผู้คนได้ แต่กาลเวลาและความคิดของผู้คนได้เปลี่ยนแปลงไปในแง่การพัฒนา มีการสร้างเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในภาคเกษตรกรรม มีการสร้างสะพานไม้ขึ้นทดแทนทางน้ำเดิม เพราะเขื่อนกั้นน้ำป้องกันไม่ให้น้ำไหลลงมาจากภูเขา สะพานไม้คือภูมิปัญญาชาวโคกกระชาย เมื่อโลกก้าวหน้า ผู้คนได้รับความสะดวกสบาย เช่น ที่อยู่อาศัย อาหาร เสื้อผ้า ยารักษาโรค และความสามารถในการทำงานจากที่บ้าน แต่ความทุกข์ทรมานในใจมนุษย์ยังคงอยู่ และเป็นเงามืดมนที่คอยหลอกหลอนผู้คนทุกหนทุกแห่ง ทั้งคนจนและคนรวยต่างต้องทนทุกข์จากความเครียดในการหาเลี้ยงชีพ เพราะชีวิตต้องการการพักผ่อน เมื่อการนอนหลับไม่เพียงพอ ต้องทำงานตลอด ๒๔ ชั่วโมง การดื่มเพื่อสุขภาพเป็นสิ่งแรก ที่นำไปสู่การดื่มและกินเพื่อความสนุกสนาน

ด้วยความสำคัญนี้ สะพานไม้แห่งนี้จึงกลายเป็นสถานที่พักผ่อนและผ่อนคลายตลอดทั้งปี ยามเช้าและยามเย็น เป็นช่วงเวลาที่งดงามที่สุด แสงแดดสาดส่องลงมาจากที่ไกลสู่นาข้าว ลมร้อนพัดขึ้นสู่ท้องฟ้ากว้างใหญ่ ตามมาด้วยสายลมเย็นสบายพัดเข้ามาแทนที ชีวิตมนุษย์ต้องเผชิญกับอากาศหนาวเย็น ซึ่งบั่นทอนความเข้มข้นของชีวิตลงอย่างมาก การเดินบนสะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปี ทอดข้ามนาข้าวสีเขียวขจีอันกว้างใหญ่เป็นสถานที่ที่สมบรูณ์แบบสำหรับการผ่อนคลาย โดยธรรมชาติจิตใจของมนุษย์เป็นที่สั่งสมทั้งอารมณ์ดีและอารมณ์ร้าย อากาศที่อบอวลไปด้วยโอโซนและออกซิเย็น ช่วยให้จิตใจฟื้นตัวจากความยากลำบากในชีวิต นี่คือความรู้ที่แท้จริงเกี่ยวกับสะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปี แม้จะเป็นเพียงความจริงที่สมมติขึ้น แต่สะพานไม้แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นด้วยภูมิปัญญาของช่างฝีมือท้องถิ่น และผู้เชี่ยวชาญด้านไม้จากหมู่บ้านโคกกระชาย เมื่อสะพานไม้แห่งนี้ตั้งอยู่ในหมู่บ้านโคกกระชายและมีประวัติศาสตร์ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน
เมื่อผู้เขียนกำลังก้าวขึ้นไปบนสะพานไม้โบราณและเดินไปไม่ไกลจากถนน เราเห็นชาวบ้านหลายคนจ้องมองเครื่องสูบน้ำที่เสียงดังสนั่น พวกเขาจึงรู้ตัวว่าพวกเขากำลังสูบน้ำเข้านาข้าวขณะที่พวกเขากำลังง่วนอยู่กับการปลูกข้าวเพียงไม่กี่วันก่อนหน้านี้ น้ำในนาก็เหือดแห้งไป หากไม่มีน้ำหล่อเลี้ยงต้นข้าว ต้นข้าวก็จะตาย ผู้เขียนได้พูดคุยกับชาวนาเกี่ยวกับประวัติของสะพานแห่งนี้ พวกเขาอธิบายว่าในอดีตนาข้าวแห่งนี้มีน้ำอุดมสมบูรณ์ตลอดทั้งปี ชาวบ้านโคกกระชายเรียกพื้นที่แห่งว่า "น้ำแชะ" ซึ่งแปลว่า เปียกโชกไปด้วยน้ำและโคลน เส้นทางของสะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปี เดิมทีเป็นเส้นทางเดินเรือของชาวบ้านมาก่อน ต่อมามีการสร้างสะพานไม้ข้ามพื้นที่ชุ่มน้ำ และโคลน ชาวบ้านจึงใช้สะพานนี้เป็นทางลัดเข้าหมู่บ้าน ทำให้ย่นระยะทางไปยังหมู่บ้านโคกกระชายสั้นลงและไม่ต้องเดินทางไกล

ประมาณปี พ.ศ. ๒๕๓๐ สะพานไม้แห่งนี้ได้เปลี่่ยนเสาไม้เป็นเสาคอนกรีต ชาวบ้านโคกกระชาย ยังคงใช้เส้นทางนี้เดินทางระหว่างทุ่งนากับบ้านพักอาศัย เพื่อปลูกข้าวในฤดูแล้ง นอกจากนี้ ยังใช้เป็นเส้นทางสูบน้ำจากคลองลำแชะเข้ามาในพื้นที่นาปลูกข้าวทุกปี และเก็บเกี่ยวผลผลิตในฤดูร้อนเมื่อชาวบ้านโคกกระชาย อำเภอครบุรี พัฒนาตนเองด้วยการแสวงหาความรู้ผ่านเทคโนโลยี่อินเตอร์เน็ตบนโทรศัพท์มือถือ ก็ช่วยลดเวลาในการเดินทางของลูกหลานชาวบ้าน เพื่อไปศึกษาที่โรงเรียนมหาวิทยาลัย และศูนย์การเรียนรู้เพื่อการเรียนรู้ ซึ่งสถานเหล่านี้ตั้งอยู่ไกลจากหมู่บ้านโคกกระชาย
การพัฒนาชีวิตชาวบ้านด้วยการถ่ายทอดความรู้สู่สาธารณชนผ่านการแบ่งปันความรู้ออนไลน์ ถือว่าเป็นแนวคิดที่ทันสมัยลดการพึ่งพาผู้อื่น และส่งเสริมการพึ่งพาตนเองผ่าน Fi-Wi ด้วยการแบ่งปันภาพและเสียงจากกิจกรรมต่าง ๆ ช่วยเผยแผ่ความรู้ที่ได้จากการศึกษา วิจัยและลงมือปฏิบัติ จนมองเห็นผลสำเร็จของความรู้ที่เป็นความจริงนั้น ทุกวันนี้ผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกต่างแบ่งปันความรู้ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อคนในท้องถิ่นในเส้นทางการเรียนรู้ ความรู้ภายในจิตของมนุษย์ ถูกนำมาใช้เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ผ่านการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชุมชน สำรวจอัตลักษณ์ของตนเอง สร้างโอกาสให้กับตนเองและเปิดโอกาสให้ชาวบ้านที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ได้ศึกษา วิจัยและคิดอย่างสร้างสรรค์ เกี่ยวกับสิ่งที่พวกเขานำเสนอ ยกตัวอย่างเช่น สะพานไม้อายุกว่า ๑๐๐ ปีในอำเภอครบุรียังคงเอกลักษณ์เฉพาะตัวไว้ส่งเสริมให้ผู้คนเรียนรู้วิถีชีวิตของตนเอง ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการสร้างงานและอาชีพให้กับชุมชน
๓.ความสำคัญเมืองครบุรี
เมื่อพิจารณาจากสภาพภูมิศาสตร์เชิงตรรกะของอำเภอครบุรีแล้ว จะเห็นได้ว่าอำเภอครบุรีเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำมูล ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของอำเภอครบุรี ภายในอุทยานแห่งชาติทับลานซึ่งเป็นมรดกโลกอำเภอครบุรีเป็นพื้นที่นาข้าวขนาดใหญ่ที่ล้อมรอบด้วยภูเขา และตั้งอยู่ทางใต้ของจังหวัดนครราชสีมา เป็นพื้นที่ราบลุ่มที่มีน้ำซึมตลอดทั้งปีภายในอุทยานแห่งชาติทับลานด้วยภูเขาสูงและป่าทึบ ทำหน้าที่เป็นกำแพงกั้นธรรมชาติ ป้องกันไม่ให้เมฆฝนผ่านไปตกเป็นฝนที่อื่นแต่กลั่นตัวเอง เป็นน้ำฝนตกลงพื้นดินในอุทยานแห่งชาติทับลาน ดังนั้น อำเภอครบุรีซึ่งเป็นพื้นที่ราบลุ่มจึงอุดมสมบูรณ์ไปด้วยน้ำจากป่าธรรมชาติและดินโคลน จึงเหมาะแก่การเพาะปลูกข้าว อำเภอครบุรีจึงเป็นต้นกำเนิดแม่น้ำสายเล็ก ๆ หลายสาย ทำให้ดินของอำเภอครบุรีมีน้ำขังหรือแฉะ ชาวอำเภอครบุรีจึงประกอบอาชีพเกษตรกรรมและปลูกพืชไร่ เป็นหลัก ในอดีต ชาวนาไม่สามารถปลูกข้าวได้ เนื่องจากพื้นที่ตรงบริเวณที่ตั้งของสะพานไม้โบราณนั้นมีเนื้อที่กว้างขวางมากและนาข้าวมีความชื่นแฉะเต็มไปด้วยโคลนและอุดมสมบูรณ์มาก
ชาวบ้านเล่าให้ผู้เขียนฟังว่า ในอดีตทุ่งนาอันกว้างใหญ่ที่เราเห็นด้วยตาตนเอง เคยเป็นที่ราบลุ่มขนาดใหญ่ที่ถูกน้ำท่วมตลอดทั้งปี ชาวบ้านไม่สามารถใช้ที่ดินผืนนี้ได้เลย แม้แต่เพื่อการเกษตรกรรม พื้นที่นั้นไม่สามารถใช้การได้ เพราะภูเขาอุดมสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้ และมีน้ำไหลจากภูเขาตลอดทั้งปี เมื่อพื่นที่ราบลุ่มน้ำท่วมจึงเกิดขึ้น เส้นทางของสะพานไม้โบราณซึ่งสร้างเป็นทางยาว เป็นเส้นทางสำหรับชาวบ้านสัญจรเมื่อสองร้อยปีก่อน เขื่อนลำแซะถูกสร้างขึ้น ทำให้หนองบึงตื้นเขิน การกักเก็บน้ำจากเขื่อนลำแชะ ทำให้ที่ราบลุ่มจึงกลายเป็นนาข้าวสำหรับปลูกข้าว และพื้นที่ปลูกพืชผลอื่น ๆ ได้ สะพานไม้ดังที่เห็นในภาพนี้ ถูกใช้สัญจรระหว่างทุ่งนาของชาวบ้านใกล้เคียง สะพานไม้นี้จึงครอบคลุมพื้นที่ได้มากเท่าที่สายตามนุษย์จะมองเห็นได้
ผู้เขียนพยายามเรียนรู้เกี่ยวกับสุนทรีย์ศาสตร์ ซึ่งเป็นหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับความงามของธรรมชาติ และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ถ้าผู้เขียนบรรยายจากตำราเพียงอย่างเดียว จิตใจของผู้ที่ศึกษาคงไม่อาจชื่นชมความงามในจิตของตนเองได้ เมื่อผู้เขียนรู้จักสะพานไม้เก่าแก่อายุกว่า ๑๐๐ ปีที่จังหวัดนครราชสีมา ผ่านอายตนะภายในของตนเองแล้ว ผู้เขียนรู้สึกอย่างไร เป็นปัญหาที่ผู้เขียนสนใจศึกษา วิจัย และแสวงหาความจริงจากอายตนะภายในเพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนี้ โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญา ที่ใช้เพื่ออธิบายความจริง อย่างไรก็ตามแม้ธรรมชาติของผู้เขียนเป็นนักคิด เมื่อรู้สิ่งไหนก็จะคิดจากสิ่งนั้น แต่เมื่อธรรมชาติของผู้เขียนซึ่งเป็นมนุษย์มีอายตนะภายในที่จำกัดความสามารถในการรับรู้อย่างจำกัด และมักมีอคติต่อผู้อื่น ทำให้มนุษย์ตกอยู่ในความมืดมน ส่งผลให้พวกเขาขาดปัญญาที่จะเข้าความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์ เมื่อพวกเขาใช้เหตุผลอธิบายเกี่ยวกับความจริงของสะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปีบางครั้งอาจใช้เหตุผลได้ถุกต้อง บางครั้งพวกเขาใช้เหตุผลได้ไม่ถูกต้อง บางครั้งอาจใช้เหตุผลในลักษณะนี้หรือในลักษณะนั้น ซึ่งเป็นการใช้เหตุผลอย่างคลุมเครือและไม่ชัดเจน วิญญูชนเมื่อได้ยินความคิดเห็นที่คลุมเครือ ย่อมไม่เชื่อว่าเป็นความจริง

ก่อนอื่นเราต้องอธิบายคำว่า "ความสวย ความงาม" ให้เข้าใจอย่างมีเหตุผลเสียก่อนว่ามันคืออะไร" ตามพจนานุกรมแปลไทย-ไทยราชบัณฑิตยสถานให้คำนิยามว่า "งาม" เป็นคำวิเศษ หมายถึงลักษณะที่เห็นแล้ว ชวนให้ชื่นชม หรือพึงพอใจ เช่น มารยาทงาม รูปงาม เป็นต้น
เมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ เวลา ๑๔.๓๐ น. หลังจากผู้เขียนได้แสดงพระธรรมเทศนาเรื่อง กายและจิตตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้วในงานปฏิบัติธรรมประจำปีของวัดป่าหิมพานต์หมู่ ๑ ตำบลครบุรี อำเภอครบุรี และผู้เขียนก็มีความศรัทธาได้ร่วมทำบุญบริจาคเงินตามกำลังศรัทธาให้กับวัดป่าหิมพานต์ ก่อนจะเดินทางกลับเข้าวัดที่อำเภอเมืองนครราชสีมา ผู้เขียนเห็นว่าในวันนี้ที่ตำบลโคกกระชายนั้นอากาศเย็นสบายดีท้องฟ้ามีเมฆครึ้ม ฝนตกเป็นละอองฝอยเล็ก ๆ ลอยลงมากระทบร่างกายผู้เขียน จิตวิญญาณของผู้เขียนอปรารถนาที่ท่องเที่ยวต่อไปในสะพานไม้โบราณ ยังไม่อยากกลับมหาวิทยาลัยเลยสักนิด เพื่อสลายความทุกข์ในจิตใจของผู้เขียนให้หมดสิ้นท้องฟ้าในตำบลโคกกระชาย แม้จะไม่สว่างไสวด้วยดวงอาทิตย์ แต่ก็ฉายแสงลงมายังโลกมนุษย์ชั่วกาลนานจนผู้เขียนนับไม่ถ้วน แต่วันนี้สภาพอากาศเปลี่ยนแปลงไปไม่สดใสเหมือนทุกวัน เพราะแสงอาทิตย์ที่เคยส่องลงมายังโลกด้วยความร้อนของแสงอาทิตย์ กลับฉายแสงลงมายังพื้นดินเพียงเลือนลาง ไม่บดบังพื้นที่ด้านตะวันออกของอำเภอครบุรีเลย
๔.ต้นกำเนิดของความรู้และการสัมผัสเชิงประจักษ์
โดยทั่วไปแล้ว ความรู้มักฝังรากลึกอยู่ในจิตใจของมนุษย์ทั้งความรู้ในกุศลและอกุศล การแปรความรู้นั้นให้เกิดประโยชน์ย่อมขึ้นอยู่กับการมีสติระลึกรู้ และการตระหนักถึงผลแห่งการกระทำ (กรรม) ไม่ว่าจะเป็นความผิดพลาด หรือบทเรียนในชีวิต หากมนุษย์ยึดมั่นถือมั่น สิ่งนั้นย่อมกลายเป็นเครื่องพันธการจิตใจให้เกิดทุกข์ จึงจำเป็นต้องรู้จักละวางความยึดติด เพื่อนำประสบการณ์เหล่านั้นมาปรับใช้ให้เกิดคุณประโยชน์ในกาลข้างหน้า
การศึกษาถึงต้นกำเนิดของความรู้ของมนุษย์มีหลากหลายทฤษฎี แต่ในบทความรู้นี้ ผู้เขียนเลือกใช้ทฤษฎี "ประจักษ์นิยม" เป็นหลักในการวิเคราะห์ โดยเชื่อมโยงการรับรู้ผ่านอายตนะภายในเข้ากับสภาวะจริงของสะพานไม้ครบบุรีอายุ ๑๐๐ ปี เมื่อได้ยินได้ฟังเรื่องราวและได้เห็นภาพถ่ายอันงดงามของสะพานไม้โบราณแห่งนี้ ผ่านสื่อต่าง ๆ หลังจากเสร็จสิ้นภาระกิจ การแสดงบนธรรมาสน์แล้ว ผู้เขียนจึงตั้งใจว่าจะต้องจะหาโอกาสมาสัมผัสสถานที่จริง เพื่อแสวงหาความรู้เชิงประจักษ์ มาประยุกต์ใช้ในการเป็นอาจารย์ปรัชญาต่อไป

การสอนวิชาสุนทรียศาสตร์หรือปรัชญาใด ๆ ย่อมไม่อาจสัมฤทธิ์ผลได้ด้วย เพียงการท่องจำจากตำรา หากแต่จำเป็นต้องอาศัยตัวอย่างจากประสบการณ์ตรง ด้วยเหตุนี้ผู้เขียนจึงเดินทางมายังบ้านโคกกระชาย ตำบลโคกกระชาย อำเภอครบุรี จังหวัดนครราชสีมาในวันจันทร์ ซึ่งเป็นทำงานปกติ บรรยายกาศรอบข้างจึงเงียบสงบ ไร้ความอึดอัด จากนักท่องเที่ยวจำนวนมาก ถือเป็นโอกาสอันดีในการดำเนินไปบนสะพานไม้โบราณอย่างมีสติ สัมผัสบรรยายกาศธรรมชาติและครุ่นคิดถึงสุนทรียภาพตรงหน้า ซึ่งช่วยปลดปล่อยจิตใจจากความตึงเครียดของการทำงานหนักตลอดทั้งปี
ผู้เขียนก้าวเดินไปบนสะพานไม้ทอดตัวยาวเหนือทุ่งนาอันกว้างใหญ่ โครงสร้างสะพานไม้โบราณทำจากไม้กระดาน ๕ แผ่นวางเรียงบนคานสูงจากพื้นดิน ราว ๒ เมตร ด้วยความที่เนื้อไม้ค่อนข้างเก่า และบางแผ่นถูกถากถางจนบาง เมื่อผู้เขียนซึ่งมีน้ำหนักตัวประมาณ ๘๕ กิโลกรัมก้าวข้ามไป ไม้กระดานจึงมีการยุบตัวลงเล็กน้อย

ทำให้ต้องเดินด้วยความระมัดระวังอย่างยิ่งระหว่างทาง ได้พบชาวบ้าน ๓-๔ คน นั่งอยู่บนสะพานเก่ากำลังมองดูเครื่องสูบน้ำเพื่อสูบน้ำเข้านา เพราะเป็นช่วงฤดูแล้ง น้ำในนาเริ่มแห้งเหือด ผู้เขียนเห็นนาข้าวหลายแปลงที่เพ่งปลูกโดยชาวนา ผู้เขียนสนใจที่จะไปเยี่ยมชมสะพานนี้จากมุมมองทางวิชาการ เมื่อได้ไปเยี่ยมชม ผู้เขียนรู้สึกว่ามันงดงามไม่แพ้เรื่องราวที่นักท่องเที่ยวเล่า ผู้เขียนจึงค้นหาในกูเกิลและพบคำว่า "สะพานไม้ ๑๐๐ ปีครบุรี มีคนค้นหาคำนี้เกือบสองแสนคนและหลายคนเขียนข้อความสั้น ๆ เกี่ยวกับประสบการณ์การเยี่ยมชมสะพานไม้ ทำให้สะพานไม้นี้เป็นสถานที่น่าสนใจ มีเรื่องราว และภาพสวย ๆ มากมายถูกแชร์ออนไลน์และทำให้เกิดความปรารถนาที่จะไปเยี่ยมชมสถานที่แห่งนี้อย่างน้อยสักครั้งในชีวิต
ผู้เขียนได้เรียนรู้ฉันรับรู้เกี่ยวกับสะพานไม้ครบุรีอายุ ๑๐๐ ปีจากการอ่านออนไลน์และผู้เขียนเองก็เคยไปเยี่ยมชมด้วยตนเอง นี่เป็นครั้งที่ ๒ ที่ผู้เขียนเห็นด้วยตาของตนเอง ตัวสะพานกว้างประมาน ๑ เมตร และยาวประมาณ ๑ กิโลเมตร เสาของสะพานทำจากซิเมนต์ซึ่งทนต่อฝนได้ดีกว่าเสาไม้ สะพานมีอายุมากว่า ๑๐๐ ปีซ่อนตัวอยู่กลางทุ่งนา มองเห็นทิวทัศน์สุดลูกหูลูกตา ณ ปลายสะพาน เนื่องจากตั้งอยู่กลางแจ้งย่อมผ่านร้อน สะพานต้องเผชิญกับความร้อน แสงแดดจัด ลมพายุพัดกระหน่ำ และเมฆหนาทึบในฤดูหนาว อย่างไรก็ตาม สะพานไม้อายุกว่าร้อยปี แห่งนี้ ก็ยังทนทานต่อความร้อน ความหนาวฝน และแสงแดดมายาวนานกว่าร้อยปีและดำรงอยู่จนถึงปัจจุบัน
สะพานไม้โบราณอายุ ๑๐๐ ปี เป็นอีกหนึ่งแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ มีเสน่ห์ที่จับต้องได้ นับเป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่ควรค่าแก่การสำรวจ เพราะกาลเวลาไม่เคยทำให้คุณค่าของความงามเชิงนามธรรมในจิตมนุษย์ลดน้อยลง มันโอบอ้อมจิตด้วยมนต์เสน่าอันเป็นนิรันดร์ที่ไม่เคยจางหาย มันคือเส้นทางแห่งความจริงและความงามที่สรรพสิ่งล้วนเท่าเทียมกัน ในความไม่จีรังของการเสื่อมสลายและการพลัดพรากจากคนที่รัก ผู้เขียนรู้สึกถึงความปรารถนาและโหยหาวัฏจักรแห่งความตายและการเกิดใหม่ ทุกขณะคือช่วงเวลาที่มนุษย์ควรสำรวจภายในจิตใจของเราเอง แม้ว่ามนุษย์จะใช้เหตุผลจากความเห็นแก่ตัว เชื่อว่าตนเหนือกว่าใครในโลกและไม่มีใครเทียบได้ แต่ท้ายที่สุดแล้ว สิ่งเหล่านี้ก็ไม่เที่ยง พุทธศาสนาสอนว่าทุกสิ่งรวมถึงชีวิตมนุษย์ล้วนขึ้นอยู่กับปัจจัยทางกายและจิตใจ รวมตัวกันในครรภ์มารดาก่อให้เกิดเป็นชีวิต นี่คือธรรมชาติของสรรพสิ่ง
สำหรับปัจจัยก่อให้เกิดความตาย ร่างกายต้องดับสูญและจิตใจก็ต้องไปเกิดในภพภูมิอื่น ไม่ใครจะหยุดปัจจัยเหล่านี้ได้ ลมหนาวจากทุ่งนาอันกว้างใหญ่ไกลสุดลูกหูลูกตา พัดลมเย็นเข้ามาแทนที่อากาศร้อน ที่ลอยตัวขึ้นสู่ท้องฟ้าสีคราม ลมหนาวพัดผ่านอายตนะภายใน จนกระทั่งรู้สึกผ่อนคลายทั้งกายและจิตใจ ผู้เขียนจึงสูดออกซิเยนเข้าสู่ปอดทั้งสองข้าง ร่างกายที่เคยเครียดจากงานที่เคยเผชิญกับปัญหาซ้ำซากที่ทำให้เป็นทุกข์อยู่ตลอด บังคับให้ผู้เขียนต้องคิดและตัดสินใจ ผู้เขียนเริ่มผ่อนคลายมากขึ้น จิตใจสดชื่นขึ้นปลดปล่อยตัวฉันเองจากความเหนื่อยล้า ที่เกิดจากอายตนะภายในของร่างกายรับรู้และสั่งสมปัญหาซ้ำซาก วันนี้ผู้เขียนรู้สึกอากาศเย็นสบายไม่มีแสงแดดจากดวงอาทิตย์ ฝนโปรยปรายลงมาจากท้องฟ้าเบา ๆ แล้วปลิวหายไป ไม่มีเรื่องราวใด ๆ ที่แชร์ทางออนไลน์ผ่านเข้ามาในชีวิตให้จิตใจรู้สึกได้รับรู้และป้องกันไม่ให้รู้สึกทุกข์ทรมาน ผู้เขียนไม่ต้องตัดสินใจอย่างรีบเร่งอีกต่อไป เพราะแบตเตอรี่โทรศัพหมดแล้ว ดังนั้น จึงไม่มีอะไรส่งผ่านไปยังโทรศัพท์มาให้ฉันต้องรับรู้และคิด จิตใจของผู้เขียนจึงปลอดโปร่งชั่วคราว กล้องของผู้เขียนยังมีแบตเตอรี่เหลืออยู่ จึงสามารถถ่ายภาพได้หลาย ๑๐๐ รูป โลกพันธนาการจิตของเรา ทำให้เราทุกข์ทรมาน เพราะการเรารับรู้ถึงความเปลื่ยนแปลงของชีวิต มีเพียงผู้เข้าใจความเปลื่ยนแปลงเท่านั้นจะพบความสุขและความสงบในชีวิตได้.
๕.สุนทรียศาสตร์และความงามบนสะพานไม้ครบุรี
ความงามในทางอภิปรัชญาพุทธภูมิ ไม่ใช่เพียงคุณลักษณะภายนอกของวัตถุ หากแต่เป็นสภาวะทางจิตที่เกิดขึ้น เมื่ออายตนะภายในรับรู้สิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วบันทึกไว้เป็น "หลักฐานทางอารมณ์"ในจิตของตนเอง ก่อนนำมาวิเคราะห์ (พิจารณา) โดยอนุมานความรู้หรือคาดคะเนความจริง แล้วใช้เหตุผลในการอธิบายความคิดเห็นของตนเองเพื่อพิสูจน์ความจริงเรื่องนั้น
ความงามในฐานะสิ่งขัดเกลาจิตใจ ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ นิยามคำว่า "งาม" ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชม หรือพึงพอใจ เมื่อจิตได้สัมผัสความงามของธรรมชาติเช่น แสงแดดอ่อน ยามเย็นที่สะท้อนท้องนา และสายลมเย็นที่พัดมาแทนที่ ความร้อน จิตย่อมเกิดอารมณ์สุนทรียะ ความพึงพอใจนี้ ช่วยเบี่ยงเบนจิตใจออกจากความทุกข์ ความตึงเครียด และความวิตกกังวลชั่วขณะ ความงามกับหลักกรรมและปัญญา ปัญหาที่ว่า "ความงามจะนำไปสู่กิเลสตัณหาหรือไม่" ย่อมขึ้นอยู่กับการมีสติกำกับ หากเราพิจารณาสภาพธรรมตามความเป็นจริงอย่างมีสติ ความงามย่อมเป็นเครื่องมือในการขัดเกลาจิตใจ ช่วยจิตยกระดับจิตใจเบาบางจากความทะเยอทะยานอยาก
เมื่อจิตของผู้เขียนรับรู้ถึงการมีอยู่ของสะพานไม้ครบุรี ๑๐๐ ปีผ่านอายตนะภายใน แล้วบันทึกเป็นหลักฐานทางอารมณ์พร้อมวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้เชิงเหตุผล ในการอธิบายความจริง อารมณ์สุนทรียะที่เกิดขึ้น จึงช่วยปลดปล่อยจิตใจจากมืดมน ให้ความรู้สึกโปร่งเบา ในจิตของผู้เขียนเอง ช่วยบรรเทาทุกข์ที่เกิดจากความกดดันทางจิตและก่อให้เกิดความสนใจและความพึงพอใจของมนุษย์เมื่อจิตสนใจอารมณ์ที่เกิดขึ้น ก็จะเบี่ยงเบนความสนใจจากความทุกข์ที่มันก่อขึ้น ปลดปล่อยจิตใจจากมืดมนเรารู้สึกโล่งใจจากทุกข์ที่สะสมแม้ว่าอารมณ์นั้นจะผ่านอายตนะภายในชีวิตตนเพียงชั่วครู่ เมื่อเราใส่ใจกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นเราจะรู้สึกมีความสุขในอารมณ์เหล่านั้นแม้จะเป็นเพียงชั่วคราวแต่ อย่างน้อยก็ช่วยพัฒนาชีวิตเราให้ดีขึ้น เราสามารถุระลึกถึงความสุขและความทุกข์ในอดีต และสามารถใช้ปัญญาพิจารณาการกระทำทางกาย วาจาและใจเพื่อบรรลุความบริสุทธิ์ ดังนั้น ความงามจึงเป็นด้านบวกของชีวิตมนุษย์ เพราะช่วยขัดเกลาจิตใจและหล่อเลี้ยงความรู้สึกทางสุนทรียะช่วยบรรเทาทุกข์ที่เกิดจากกิเลสตัณหา ซึ่งอาจทำให้จิตไม่สงบนิ่งและวิตกกังวล แม้ความงามที่ถูกสัมผัสจะทำให้จิตใจกระสับกระส่ายและวิตกกังวล แม้ความงามที่สัมผัสได้จะนำมาซึ่งความสุขทางสุนทรียะชั่วคราว แต่ความงามก็เป็นความรู้ที่แท้จริงอย่างหนึ่งที่ช่วยให้จิตสงบ เบิกบานและมีความสุขและเป็นหนึ่งเดียวกับตนเอง ดังนั้นความงามจึงเป็นสิ่งที่ดีอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นในจิตมนุษย์
ผู้เขียนได้เดินเลียบสะพานไม้โบราณ ในวันนี้ผู้เขียนไม่พบเห็นนักท่องเที่ยวจากจังหวัดนครราชสีมา หรือที่ใดเดินทางมายังสะพานโบราณแห่งนี้เลย ดังนั้น ผู้เขียนจึงใช้ชีวิตอย่างสุขสบายบนสะพานไม้แห่งนี้ เพราะไม่ได้หลบเลี่ยงผู้คนสัญจรไปมาและถูกรบกวนในขณะพักผ่อน ผู้เขียนจึงได้ปลดปล่อยความเครียดจากการทำงานที่โต๊ะเป็นเวลานานหลายชั่วโมง รวมถึงความซ้ำซากจำเจของสิ่งที่กำลังทำอยู่ ผู้เขียนละสายตาจากสิ่งที่กำลังทำอยู่เดินเตร็ดเตร่เพื่อผ่อนคลายจิตใจ คลายความเหงาและความเศร้าราวกับแบกโลกด้วยจิตใจที่มืดมน สายลมที่พัดผ่านเข้ามาในชีวิตอายตนะภายในรับรู้ภายนอกและซึ่มซาบเข้าสู่จิตใจของตัวเอง ยังมีคนอีกมากที่ร่ำรวยน้อยกว่าคนอื่นแต่กลับมีความสุขมากกว่าคนอื่น นั่นเป็นเพราะบางคนให้ความสำคัญกับความปรารถนาที่อยู่ห่างไกล เขามองข้ามสิ่งล้ำค่าที่อยู่ใกล้ตัวซึ่งอาจนำมาซึ่งความสุขให้และไม่จำเป็นต้องใช้เงินมากมายเพื่อแสวงหาสิ่งเหล่านี้ เมื่อจิตใจสงบ ก็จะช่วยเสริมสร้างศักยภาพทางจิตใจและช่วยให้พวกเขาอดทนต่อความทุกข์ได้

นี่คือข้อจำกัดของความคิดและ จินตนาการของมนุษย์ ในการสร้างสรรค์ผลงานใหม่ ๆ เปิดโอกาสให้มนุษย์ได้ทบทวนการต่อสู้เพื่อชีวิต ปัญหาที่ว่าความงามเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดกิเลสตัณหาหรือไม่นั้น ไร้เหตุสมผลในการอธิบายความจริงของเรื่องนี้ ตามคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับกรรมของมนุษย์ หากเราพิจารณากรรมอย่างสม่ำเสมอ ทั้งการกระทำทางกาย วาจา และใจ การกระทำเหล่านั้นจะบริสุทธิ์ เสมือนความงามเป็นอารมณ์ตามธรรมชาติในจิตใจ มนุษย์จะหลงใหลในความงามหรือไม่ หากพิจารณาอย่างมีเหตุผลและมีสติ จิตใจมนุษย์จะหลงใหลได้ยาก เพราะอารมณ์ต่าง ๆ ถูกพิจารณาอยู่ตลอดเวลา เมื่อจิตใจมนุษย์อย่างผู้เขียนได้เห็นความงดงามของสะพานไม้โบราณอายุกว่า ๑๐๐ ปีในอำเภอครบุรี ผู้เขียนจึงได้เห็นธรรมชาติแท้จริงของปรากฎการณ์ทางโลก ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่นำมาซึ่งสุนทรียภาพ มีความพึงพอใจและการผ่อนคลายความเครียดของชีวิต เมื่อเราเห็นสิ่งต่าง ๆ ในนาข้าว ป่าไม้ ภูเขาสูงและแม่น้ำลำแชะ ที่หล่อเลี้ยงชีวิตทั้งปวง ให้ดำรงอยู่ชั่วขณะหนึ่งก่อนสลายไป ทุกสิ่งที่รับรู้ผ่านอาตนะภายในล้วนเกิดจากปัจจัยที่นำไปสู่การดับสูญ
สิ่งที่ผ่านอายตนะภายในเข้าสู่จิตใจ เมื่อจิตใจไม่พึงพอใจความทุกข์ก็เกิดขึ้น การฝึกฝนจิตให้อดทนต่อความทุกข์เป็นสิ่งที่จำเป็นต่อชีวิตมนุษย์ เราต้องรู้จักรับรู้ความร้อนเย็นของสถานการณ์ต่าง ๆ เพราะเราเข้าใจสิ่งนี้แล้ว สถานการณ์เหล่านี้จะคิดและสร้างอารมณ์ความรู้สึกสลับไปมาระหว่างความทุกข์และความสุข การใช้ชีวิตอย่างสงบเรียบง่าย ช่วยให้จิตใจเราบรรเทาความทุกข์ของชีวิต บางครั้งจิตใจยุ่งอยู่กับการเขียนหรือการอ่านหนังสือเกินไป ซึ่งอาจทำให้เกิดความเครียด การเสพความบันเทิงมากเกินไปก็อาจทำให้เกิดความเครียดได้เช่นกัน
สรุปความเห็นและการวิเคราะห์การมีอยู่ของสะพานไม้ครบุรี
ในมิติการก้าวข้ามอารมณ์ยึดติด การได้เดินไปบนสะพานไม้โบราณด้วยตนเองในวันเวลาปราศจากความแออัด ช่วยให้นักบวชอย่างผู้เขียนได้ใช้ชีวิตอย่างสงบ ปลดปล่อยความเครียดและความจำเจซ้ำซาก สายลมธรรมชาติที่พัดผ่านอายตนะภายในซาบซึ้งเข้าสู่จิตใจได้ย้ำเตือนไม่ให้ยึดติดในอารมณ์ชั่วคราว แม้สถานที่แห่งนี้ ได้รับความชื่นชมของช่างภาพ และถูกเผยแพร่ในโลกออนไลน์ จนทำให้เกิดความอยากรู้อยากถึงความงดงาม และเมื่อไปเยือนกลับพบผู้คนมากมายจนไม่สะดวกแก่พระสงฆ์ ที่จะเดินทางไปศึกษาธรรมชาติต่าง ๆ ท่ามกลางฝูงชนก็ตาม ดังนั้น แม้ประสาทสัมผัสจะรับรู้ถึงความงามและความสงบผ่อนคลาย (สุนทรียศาสตร์) แต่การพิจารณาด้วยโยนิโสมนสิการ ช่วยให้มนุษย์ไม่ติดอยู่ในอารมณ์ชั่วคราว และสามารถใช้ความงามนั้นเป็นสะพานเชื่อมไปสู่การย้อนมองตนเอง
บทสรุปแห่งการปล่อยวาง การมีอยู่ของสะพานไม้ครบุรีแท้จริงแล้วคือสัจธรรมเตอนใจถึงความไม่เที่ยง การรับรู้เรื่องราวของสะพานไม้ จึงควรดำเนินไปด้วยความไม่ด่วนเชื่อ(ตามหลักกาลามสูตร) เพื่อเปลี่ยนจากการรับรู้เชิงอารมณ์ไปสู่ความเข้าใจความจริงขั้นสูงสุดที่ยั่งยืน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น