บทนำสู่งปรัชญาพุธภูมิ : สุนทรียศาสตร์แห่งผาเดียวดาย
(An Introduction To BuddhaBhumi Philosophy : The Aesthetics of Lonely Cliff)
คำสำคัญ ผาเดียวดาย (Pha Diao Dai), สุนทรียศาสตร์ (Aesthetic) ปรัชญาพุทธภูมิ (BuddhaBhumi Philosophy)
๑.ความเป็นมาของผาเดียวดาย: มิติทางธรรมชาติสู่พื้นที่ทางจิตวิญญาณ
"ผาเดี่ยวดาย"ตั้งตระหง่านอยู่ท่ามกลางผืนป่าอันอุดมสมบูรณ์ของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ (เขตติดต่อตำบลหินตั้ง อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก) ดินแดนแห่งนี้มีลักษณะเป็นหน้าผาสูงชันที่ทอดตัวสู่หุบเหวกว้างใหญ่เบื้องล่าง โดยมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติ เป็นสะพานไม้และคอนกรีตกว้างประมาณ ๒ เมตร ทอดยาวราว ๒๐๐ เมตร ซึ่งเจ้าหน้าที่อุทยานได้รังสรรค์ขึ้นเพื่อพิทักษ์ระบบนิเวศน์จากการรบกวนของมนุษย์
ในมิติการท่องเที่ยว ผาเดียวดายคือหนึ่งในจุดชมวิวที่งดงามทรงพลังและน่าทึ่งที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ทว่าในมิติทางจิตวิญญาณ สถานที่อันเงียบสงบ และโดดเดี่ยวแห่งนี้ เปรียบเสมือน "สวรรค์บนดิน"หรือ "พื้นที่หลบภัย" สำหรับผู้ที่ต้องการหยุดพักชั่วคราวเพื่อหลีกหนีจากความเครียดเรื้อรังในโลกฆราวาส ช่วยชุบเลี้ยงจิตวิญญาณให้แข็งแกร่งพอ ที่จะกลับไปเผชิญความผันผวนของโลกภายนอก และเปิดโอกาสให้ผู้แสวงหาความสงบภายในได้ใช้เป็นพื้นที่สัปปายะในการเจริญภาวนาเพื่อชำระกิเลสที่ทับถมอยู่ในใจ
- ปมปริศนาแห่งสุนทรีย์ : ท่ามกลางความเงียบงันและความโดดเดี่ยวอันเป็นเอกลักษณ์ อะไรคือ "ความงดงามที่แท้จริง" ของผาเดียวดาย? เหตุใดความเหว่่ว้าของหน้าผาสูงชันจึงสามารถพลิกกลับ กลายเป็นความรื่นรมย์ อันลึกซึ้งในจิตใจของมนุษย์ได้ ? ความงามเช่นนี้เป็นภาพลวงตา ที่จิตมนุษย์รับรู้ผ่านอายตนะภายใน และปรุงแต่งอารมณ์ให้เกิดความงามขึ้น หรือสุนทรียศาสตร์ชั้นสูงที่ซ่อนนัยแห่งการหลุดพ้นพ้นเอาไว้ ? นี่คือประเด็นสำคัญที่ท้าทายให้เราสืบค้นและศึกษาค้นคว้าในมิติเชิงปรัชญาต่อไป
๒.ความสำคัญของปัญหา : วังวนแห่งอายตนะและกิเลสตัณหา
- เมื่อมนุษยชาติปรารถนาสิ่งใดแล้วไม่ได้ดังหวังความทุกข์ ย่อมครอบงำหรือแม้กระทั่ง เมื่อได้ครอบครองสิ่งที่ปรารถนาไปสักระยะ ความเบื่อหน่ายก็ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ วงจรชีวิตของมนุษย์ จึงเป็นเพียงการวิ่งไล่ล่าความสุขชั่วคราวทางอารมณ์เพลิดเพลิน แล้วก็หมดความสนใจไป เป็นเช่นนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า
- การส่องสะท้อนมุมมองต่อ "ผาเดียวดาย" ในฐานะผาอันรื่นรมย์ในจิตใจมนุษย์ (Pha Diao Dai, Pleasant cliffs in the human mind) นั้น หากวิเคราะห์ด้วยเกณฑ์ตรรกศาสตร์หรือการคาดคะเนทางสมมติฐาน ย่อมมีโอกาสที่จะถูกหรือผิดพลาดได้ ตามข้อจำกัดของมนุษย์ แม้แต่นักปราชญ์ ผู้ยิ่งใหญ่ของโลกอย่างพระพุทธเจ้า ก็ทรงเตือนไม่ให้ด่วนปักใจเชื่อในความคิดเห็น หรือตรรกะที่ขาดการพิสูจน์ เชิงประจักษ์
ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงได้อาศัยการวิเคราะห์ผ่านประสบการณ์ตรงข้อมูลเชิงประจักษ์จากการเดินทางไปเยือน "ผาเดียวดาย" หลายคราร่วมกับการสืบค้นสารสนเทศ เพื่อนำมากลั่นกรอง และจัดทำเป็นกรอบแนวคิดทางปรัชญา การค้นคว้าฉบับนี้ จึงมุ่งหวังที่จะนำเสนอแง่มุมสุนทรียศาสตร์ ในปรัชญาพุทธภูมิ เพื่อให้ผู้ที่สนใจสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการเยียวยา จิตใจ สร้างจิตที่เข้มแข็ง บริสุทธิ์และมั่นคง ท่ามกลางความท้าทาย และโลกที่ผันผวนในปัจจุบัน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น