บทนำสู่นักปรัชญาในสมัยอินเดียโบราณ

An Introduction to the  Ancient India Philosophers 

คำสำคัญ  นักปรัชญา   อินเดียโบราณ

๑.บทนำ 

               บทความนี้กล่าวถึงภูมิหลังและความสำคัญของนักปรัชญาอินเดียโบราณตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  โดยทั่วไปแล้ว  พระไตรปิฎกถือเป็นคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาที่บรรจุความรู้  และมุมมองเกียวกับแนวคิดต่าง ๆ  ของมนุษย์   นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล ได้นำเสนอแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับ "ชีวิตมนุษย์"     ในภูมิภาคต่าง ๆ  ของอนุทวีปอินเดีย ในทางรัฐศาสตร์ พระไตรปิฎกหลายฉบับอ้างถึงธรรมของกษัตริย์     ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญที่ใช้อำนาจอธิไตยปกครองอาณาจักรต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดีย      หรือนักปรัชญาชาวพุทธอ้างถึง "ธรรมของกษัตริย์"       ซึ่งเป็นหลักการสำหรับผู้บริหารในการปกครองประเทศ ซึ่งเรียกว่า"อปริหานิยธรรม" 

               นักปรัชญา :  ตามหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยนั้น  พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าพราหมณ์บางคนในโลกเป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญานั้น    เมื่อพวกเขาได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตตั้งแต่ก่อนพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน เช่น  เรื่องราวเกี่ยวกับมนุษย์  โลก   ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ และหลักฐานการมีอยู่ของเทพเจ้าพวกเขามักแสดงความคิดเห็นในเรื่องเหล่านี้ โดยใช้เหตุผลของตนเองหรือคาดคะเนความจริงจากเรื่องราวที่ได้ยินมา      อย่างไรก็ตาม เมื่อนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาแสดงความคิดเห็น  โดยใช้เหตุผลเป็นเครื่องมือในการอธิบายความจริง   บางครั้งใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงอย่างถูกต้อง       บางครั้งใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงอย่างผิด  ๆ บางครั้งพวกเขาใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงในลักษณะนี้ บางครั้งใช้เหตุผลในลักษณะนั้น     นี่คือเหตุผลที่นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาใช้อธิบายความจริงอย่างคลุมเครือและไม่ชัดเจน โดยไม่ได้อธิบายที่มาของเรื่องให้กระจ่าง      วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะได้ยินความเห็นของเรื่องราวเหล่านี้แล้ว ก็จะไม่เชื่อว่าเป็นความจริง และจะสงสัยในความถูกต้องของคำตอบของคำถามเหล่านั้น     พวกเขาจะไม่ยอมรับว่า เป็นความรู้ที่แท้จริงของเรื่องนั้น     

             เมื่อนักตรรกศาสตร์และ นักปรัชญาอธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องใดเรื่องหนึ่งแล้ว   แต่ข้อเท็จจริงยังคงน่าสงสัย  วิญญูชนเช่น เจ้าชายสิทธัตถะได้ยินความคิดเห็นดังกล่าว และทรงสงสัยถึงต้นกำเนิดของความรู้เกี่ยวกับนักปรัญา  องค์ประกอบของความรู้เกี่ยวกับนักปรัชญา  วิธีพิจารณาความจริงเกี่ยวกับนักปรัชญา และความสมเหตุสมผลของความรู้เกี่ยวกับนักปรัชญา    สิ่งเหล่านี้คือหน้าที่ของนักตรรกศาสตร์ และนักปรัชญาต้องใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงให้สังคมเข้าใจ โดยตั้งคำถามว่า เราจะรู้ได้อย่างไรว่าสิ่งนั้นเป็นความจริง"

            เมื่อศึกษาความหมายของ "นักปรัชญา"      ผู้เขียนพบว่าเป็นการยากที่จะเข้าใจองค์ประกอบของการเป็นนักปรัชญา เนื่องจากนิยามของนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล อาจไม่สอดคล้องกับนิยามของนักปรัชญาที่เราเข้าใจในปัจจุบัน  อย่างไรก็ตาม เกี่ยวกับแนวคิดเรื่ององค์ประกอบของนักปรัชญาในปัจจุบันนั้น    นักวิชาการหลายคนแสดงความคิดเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับองค์ประกอบของนักปรัชญา โดยใช้เหตุผลอธิบายแตกต่างกันในการอธิบายประเด็นนี้  ซึ่งนำไปสู่ประเด็นที่ว่าแนวคิดของนักวิชาการคนใดถูกต้องหรือให้เหตุผลอย่างผิด ๆ      ในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงสร้างกระบวนพิจารณาความจริงที่สมมติขึ้นมาและความจริงขั้นปรมัตถ์ เพื่อคลี่คลายความขัดแย้งทางสังคมเกี่ยวกับความจริงทางศาสนา   กระบวนพิจารณาความจริงที่สมมติขึ้น ในปัจจุบันก็มีอยู่เช่นกัน เช่น วิธีจารณาคดีอาญา, วิธีพิจารณาคดีแพ่งของศาล เป็นต้น              

           โดยทั่วไปแล้ว คำสอนของพระพุทธเจ้าสอนเพียงสิ่งเดียวคือ ชีวิต ซึ่งเรียกว่า  เบ็ญจขันธ์" นั้น  ชีมนุษย์ประกอบด้วยขันธ์  ๕ ของชีวิตคือ รูป  เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ  เป็นต้น  เนื่องจากความรู้ในศาสตร์ต่าง ๆ  ล้วนเป็นความรู้ของมนุษย์ นักตรรกะและนักปรัชญ์สมัยใหม่ จึงบูรณาการความรู้ทางพระพุทธศาสนาเข้ากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่อย่างสอดคล้องกัน ทั้งนี้ ความรู้ทางปรัชญา พุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์ล้วนเป็นความรู้ของมนุษย์ ตามคำสอนของพระพุทธเจ้านั้น   เราสามารถอธิบายความจริงของมนุษย์ได้ดังนี้  

         รูปแบบหมายถึงสิ่งต่าง ๆ ที่ดวงตาสามารถรับรู้ได้  ซึ่งเป็นที่อยู่ของจิตใจหรือวิญญาณของมนุษย์   รูปแบบนั้นดำรงชีวิตอยู่ชั่วระยะหนึ่ง   หลังจากนั้นร่างกายก็จะเสื่อมสลายไป    เมื่อร่างกายตาย จิตใจไม่สามารถใช้อายตนะภายในร่างกายได้อีกต่อไป  และต้องออกจากร่างกายไปเกิดใหม่ในภพภูมิอื่น   ในทำนองเดียวกัน ความรู้ในสาขาต่าง ๆ  ก็อยู่ในความรู้ระดับประสาทสัมผัส มันเกิดขึ้น   ดำรงอยู่ชั่วระยะเวลาสั้น ๆ  แล้วก็จางหายไป มันถูกพิจารณาว่าเป็นความจริงที่สมมติขึ้น นักปรัชญ์ซึ่งเป็นเจ้าของความรู้นี้       ก็จะพัฒนาความรู้ของตนอย่างต่อเมื่อพวกเขาเห็นข้อบกพร่องในสาขาวิชาของตน พวกเขาก็จะใช้ความรู้นั้นปรับปรุงและพัฒนาและให้ดียิ่งขึ้น ตอบสนองความต้องการของมนุษย์อย่างต่อเนื่องและทำให้การใช้ความรู้นั้นสะดวกในชีวิตประจำวัน    

            เวทนาหมายถึงภาวะจิตที่แสดงออกถึงความรู้สึกผ่านทางร่างกาย  เกิดขึ้นเมื่ออายตนะภายในรับรู้เรื่องใดเรื่องหนึ่ง และข้อมูลจะถูกเก็บไว้เป็นความทรงจำในจิตใจ จากนั้นความทรงจำนี้จะถูกนำมาใช้สร้างใช้ภาพหรือการรับรู้ทางอารมณ์เหล่านั้น ซึ่งเรียกว่า "จินตนาการ"  จากนั้นจิตใจจะแสดงความรู้สึกเหล่านี้ออกมาผ่านทางร่างกาย เช่น ความรู้สึกสุขหรือทุกข์  มนุษย์สามารถใช้เหตุผลอธิบายความคิดเห็นของตนเกี่ยวกับเหตุการณ์ในชีวิต  หรือ ความปรารถนาที่จะประสบความสำเร็จและแสวงหาปัจจัยพื้นฐาน     ๔  ประการของชีวิต   ซึ่งทำให้พวกเขาดำรงชีวิตอยู่ในสังคมมนุษย์ต่อไปได้         เมื่อมนุษย์กระทำการอย่างมีเหตุผลและคิดอย่างรอบคอบ   สิ่งนี้เรียกว่า  "ปัญญา"  อย่างไรก็ตาม ธรรมชาติของมนุษย์นั้นไม่เที่ยงแท้  ตั้งแต่การปฏิสนธิในครรภ์มารดา จิตวิญญาณจะดำรงอยู่ช่วงเวลาสั้น ๆ  จากนั้นชีวิตก็จะสิ้นสุดลงและจิตวิญญาณก็จะจากโลกมนุษย์ไป                 

             มีปัญหาที่น่าสงสัยว่า  เมื่อชีวิตตายไป  มนุษย์มีชีวิตหลังความตายมีอยู่หรือไม่  ตามคำสอนของนักปรัชญาอินเดียโบราณหลายคนเห็นพ้องกันว่า พระพรหมเป็นผู้สร้างมนุษย์จากร่างของพระองค์  เมื่อมนุษย์ตายไปชีวิตก็จะหายไป และไม่มีชีวิตหลังความตายอีกต่อไป  อย่างไรก็ตามตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ที่พระองค์ทรงค้นพบโดยการปฏิบัติมรรคมีองค์ ๘ จนพระองค์ทรงมีดวงตาทิพย์ที่เหนือกว่ามนุษย์ทั้งปวง พระองค์ทรงเห็นดวงวิญญาณของสัตว์ทั้งหลายทั้งใหญ่ทั้งเล็กที่ตายไปแล้ว   ก็จะละทิ้งร่างไปเกิดในภพชาติอื่น ผู้ใดทำความดีที่เรียกว่า "บุญ"  มีกายสุจริต พูดสุจริตและคิดสุจริต ดวงวิญญาณนั้นย่อมไปสวรรค์ หรือไปเกิดในดินแดนอันอุดมสมบูรณ์ที่ประชาชนอยู่ได้อย่างสงบตามหลักศีลธรรมอันดีงามของประชาชน 

           ตามคำสอนของพระพุทธเจ้าและกฎหมายบ้านเมือง  ผู้ใดกระทำความชั่วที่เรียกว่า "อกุศลกรรม" รวมถึงการประพฤติผิดทางกาย การประพฤติผิดทางวาจา และการประพฤติผิดทางวาจา อันเกิดจาการทรยศต่อประเทศชาติซึ่งรวมถึงการกระทำในด้านการศึกษาเช่นการตัดวิชาประวัติศาสตร์ออกจากหลักสูตร    เพื่อให้ประชาชนรุ่นหลังแสดงความอกตัญญูต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ในอดีต และบรรพชนผู้สร้างชาติเพื่อให้ตนอยู่อย่างมีศักดิ์ศรีในโลกมนุษย์   การประพฤติผิดทางเศรษฐกิจ  เช่นการยกดินแดนให้ต่างชาติเพื่อประโยชน์ทางน้ำมันของตนเอง     การไม่จงรักภักดีต่อศาสนา และการเมืองซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชน เมื่อกระทำความชั่วเหล่านี้แล้ว  กรรมจะสั่งสมอยู่ในใจและดวงวิญญาณไปชดใช้กรรมนั้นในนรก  เป็นต้น  

            ข้อเท็จจริงที่ว่าพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงเห็นดวงวิญญาณของสรรพสัตว์ทั้งหลาย ตั้งแต่กำเนิดในครรภ์ของมารดานั้นขัดแย้ง     และหักล้างคำสอนของพราหมณ์อารยันที่สอนว่า พระพรหมและพระอิศวร  ทรงสร้างมนุษย์จากกายของพระองค์และทรงกำหนดวรรณะให้แก่มนุษย์ที่พระองค์สร้างขึ้นซึ่งจะต้องปฏิบัติหน้าที่ตามวรรณะของตน    เนื่องจากคำสอนของพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงขัดแย้งและหักล้างการเลือกปฏิบัติในสังคมมีต่อมนุษย์ คำสอนของพราหมณ์อารยันจึงขาดความน่าเชื่อและไม่สามารถยอมรับได้ว่าเป็นความจริง

             ดังนั้น เมื่อผู้เขียนได้ยินเรื่องราวของ "นักปรัชญา"   ในสมัยพุทธกาล จากครูบาอาจารย์ในห้องเรียน    และการศึกษาด้วยตนเองโดยใช้หลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และเรียนรู้ข้อเท็จจริงเบื้องต้นว่า สำนักคิดหลายสำนัก เช่น สำนักครูวิศวมิตร  สำนักครูปกุธะ กัจจายนะ  และสำนักครูสัญชัย เวลัฏฐบุตร  ได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความเป็นจริงของมนุษยชาติ  ผู้เขียนจึงไม่ได้เชื่อเป็นความจริงในทันที       แต่ผู้เขียนสงสัยในข้อเท็จจริงเหล่านั้นก่อน  ความรู้ในมุมมองของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญามีที่มาอย่างไร?  องค์ประกอบของความรู้ในมุมมองของนักตรรกะและนักปรัชญาคืออะไรนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาพิจารณาความจริงอย่างไร  และความถูกต้องของความรู้ในมุมมองของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญามีความสอดคล้องต้องกันอย่างไร        โดยผู้เขียนจะสืบสวนข้อเท็จจริงเกี่ยวกับนักปรัชญาและนักตรรกศาสตร์และรวบรวมหลักฐาน เมื่อได้หลักฐานเพียงพอแล้ว    ผู้เขียนก็จะนำหลักฐานเหล่านั้นมาใช้เป็นข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์ โดยอนุมานความรู้เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้  เพื่ออธิบายความจริงเกี่ยวกับ "นักปรัชญา"  ได้อย่างมีเหตุผล    

                  คำตอบที่ได้จากการคาดคะเนความจริงอย่างมีเหตุผลนั้น                จะเป็นบทความวิเคราะห์    ที่เป็นประโยชน์สำหรับการศึกษาในหลากหลายวิชา          ที่เปิดสอนในสถาบันการศึกษา  และมหาวิทยาลัยทั่วราชอาณาจักรไทยและทั่วโลก     ซึ่งบูรณาการการศึกษาพระพุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่อย่างสอดคล้องกัน  เราจะเห็นขอบเขตของการศึกษาด้านวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ในสาขาต่าง ๆได้ชัดเจนยิ่งขึ้น  และสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ได้อย่างถูกต้อง   ตามวัตถุประสงค์ของแต่ละวิชา มันจะเป็นไปมากกว่าแค่การศึกษา    เพื่อรู้หากผู้เรียนไม่สามารถนำความรู้ในวิชานั้น            ไปประยุกต์ใช้ได้ก็จะเป็นการลงทุนทางการศึกษาที่สูญเปล่า                 กระบวนการวิเคราะห์องค์ประกอบรู้เกี่ยวกับ "นักปรัชญา"   จะเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาระดับปริญญาเอกในทุกสาขาวิชา       และจะเพิ่มคุณค่าให้กับการศึกษาพระพุทธศาสนาและปรัชญาพัฒนาประเทศไทย   ให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้พระพุทธศาสนาระดับโลก       ด้วยการใช้แพลตฟอร์มอินเตอร์เน็ต  เราสามารถสร้างศูนย์การเรียนรู้ระดับโลกได้      และผู้คนทั่วโลกจะสามารถเข้าถึงแหล่งความรู้ดังกล่าวได้