ญาณวิทยาในปรัชญาพุทธภูมิ : พระเจ้าพิมพิสารทรงอุปถัมภ์พุทธศาสนา

   Epistemological in Buddhaphumi Philosophy  :   King Bimbisara' s Patronage of Buddhism

บทนำ เรารู้ได้อย่างไรว่าเรื่องนี้เป็นความจริง

         แม้ว่าผู้เขียนจะทราบถึงการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร ซึ่งเป็นเรื่องราวที่สืบทอดกันมา ตั้งแต่สมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน ผ่านการศึกษาที่สำนักธรรมสนามหลวง และมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยวิทยาเขตขอนแก่นและได้รวบรวมเรื่องราวเหล่านี้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจของตนเอง   แต่ธรรมชาติของมนุษย์ตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว   ไม่ใช่เพียงแค่การรับรู้เรื่องราวและการรวบรวมหลักฐานทางอารมณ์เท่านั้น ชีวิตมนุษย์ยังเกี่ยวข้องกับการคิด เมื่อใดรับรู้เรื่องใดสิ่งหนึ่ง มนุษย์ย่อมคิดเกี่ยวกับสิ่งนั้น  โดยใช้เหตุผล เพื่ออธิบายความจริงของเรื่องนั้น   

          โดยทั่วไป ตามคำสอนของพระพุทธเจ้านั้น  พราหมณ์บางคนในโลกนี้เป็นนักตรรกศาสตร์ และนักปรัชญามีความรู้ด้านอภิปรัชญาซึ่งเป็นสาขาหนึ่งของปรัชญาเป็นต้น    เนื่องจากนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา เป็นมนุษย์ที่มีอายตนะภายในที่จำกัดในการรับรู้เหตุการณ์ในชีวิตและมักมีความคิดที่อคติต่อผู้อื่น เนื่องจากความไม่รู้  ความกลัว  ความเกลียดชัง และความรัก  ส่งผลให้ชีวิตของพวกเขาจึงเต็มไปด้วยความมืดมิด     พวกเขาขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงสมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์       

        เมื่อบุคคลเหล่านั้นมีบทบาทในสังคมในฐานะผู้ทรงความรู้ในสาขาต่าง ๆ   เช่น พราหมณ์ นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา    เมื่อได้ยินความจริงเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เล่าสืบทอดกันมาตั้งแต่ก่อนพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน นักปรัชญาและนักตรรกศาสตร์มักแสดงความคิดเห็นของตนเองโดยอาศัยปฏิภาณ พวกเขาใช้เหตุผล เพื่ออธิบายความจริงและคาดคะเนความจริงจากสิ่งที่ได้ยินมา โดยใช้เหตุผลในการอธิบายความจริงในเรื่องนั้น   อย่างไรก็ตามบางครั้งนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาใช้เหตุผลที่ถูกต้อง    บางครั้งก็ใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้อง  บางครั้งพวกเขาอธิบายความจริงในแบบหนึ่ง  และบางครั้งก็ใช้เหตุผลในอีกแบบหนึ่ง เมื่อเหตุผลที่อธิบายเรื่องนั้นคลุมเครือและไม่ชัดเจน  เมื่อวิญญูชน เช่น เจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้า ได้ยินความคิดเห็นเช่นนั้น   พวกเขาจะไม่เชื่อว่าจะเป็นความจริงและจะไม่ยอมรับบุคคลนั้นเป็นพยานยืนยันความจริงของเรื่องนั้น   ดังนั้น วิญญูชนจึงสงสัยเกียวกับต้นกำเนิดของความรู้ของมนุษย์  องค์ประกอบของความรู้ของมนุษย์  วิธีการได้มาซึ่งความรู้ของมนุษย์ และความสมเหตุสมผลของความรู้ของมนุษย์ เป็นต้น

        พระเจ้าพิมพิสารทรงได้รับการยกย่องว่า เป็นพระมหากษัตริย์องค์แรกที่ทรงอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นเรื่องราวที่พระอรหันต์ได้เล่าสืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน    พระเจ้าพิมพิสาร ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่ปกครองอาณาจักรมคธ พระองค์ทรงมีศรัทธาในพระโพธิสัตว์สิทธัตถะตั้งแต่แรกเห็น  เพราะรูปลักษณ์ภายนอกของพระโพธิสัตว์ ไม่ได้สะท้อนลักษณะของคนชั้นต่ำ เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงสนทนากับพระโพธิสัตว์สิทธัตถะ  พระองค์ทรงได้ทราบความจริงที่ว่าพระโพธิสัตว์สิทธัตถะประสูติในราชวงศ์ศากยะแห่งอาณาจักรสักกะ พระเจ้าพิมพิสารทรงเข้าใจผิดว่าพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงได้ละทิ้งราชวงศ์ศากยะเพื่อผนวชเป็นพระโพธิสัตว์ เนื่องจากความขัดแย้งในราชวงศ์ศากยะ   พระเจ้าพิมพิสารทรงมีพระประสงค์ที่จะถวายอาณาจักรกลิงคะให้พระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงปกครอง  แต่พระโพธิสัตว์ทรงปฏิเสข   เพราะทรงมีพระประสงค์ที่จะแสวงหาสัจธรรมแห่งชีวิตพระโพธิสัตว์ตรัสรู้กฎธรรมชาติแห่งสัจธรรมของชีวิตมนุษย์  โดยชอบด้วยพระองค์เองด้วยการปฏิบัติมรรคมีองค์ ๘ ชาวพุทธทั่วโลกจึงเรียกพระองค์ว่า"พระพุทธเจ้า" พระองค์เสด็จมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาพร้อมกับพระอรหันต์ ๓ องค์ ซึ่งเดิมเป็นฤาษีหรือ "ชฏิล" และบริวารอีก ๑,๐๐๐ คน พระเจ้าพิมพิสารและพสกนิกร ๑๒๐,๐๐๐ คน  ได้ต้อนรับพระพุทธเจ้าที่ลัฐิวันสวนตาล เมืองราชคฤห์  แคว้นมคธ หลังจากทรงฟังพระธรรมเทศนา พระเจ้าพิมพิสารพร้อมด้วยชาวแคว้นมคธทรงได้รับญาณทิพย์ (spiritual eye)   พระองค์ทรงกลายเป็นองค์อุปถัมภ์พระพุทธศาสนาองค์แรกในสมัยนั้น    ประชาชนจำนวนมากละทิ้งความเชื่อในเทพเจ้า และหันมาปฏิบัติอริยมรรคมีองค์  ๘ จนบรรลุปัญญาอันแท้จริงที่เรียกว่า"อภิญญา๖ " 

      

              ผู้เขียนศึกษาประวัติศาสตร์พุทธศาสนาในการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร ณ สำนักเรียนนักธรรมสนามหลวงซึ่งตั้งอยู่ในวัดแห่งหนึ่งและมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  วิทยาเขตขอนแก่น ความรู้เหล่านี้ได้มาจากการอ่าน หนังสือ   การเขียน    การฟังและการพูด เมื่อผู้เขียนได้ยินข้อเท็จจริง เรื่องการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาจากครูในโรงเรียนและสั่งสมเรื่องราวต่าง ๆ ไว้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ ผู้เขียนใช้หลักฐานทางอารมณ์เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้ และคาดคะเนความจริงเพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องเหล่านี้ โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้ในการอธิบายความจริง อย่างไรก็ตาม หลังจากวิเคราะห์ข้อเท็จจริงแล้ว ความรู้เกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนายังคงไม่ชัดเจน เนื่องจากหลักฐานเอกสารมีเพียงเล่มเดียวคือ พระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ส่วนพยานวัตถุเกี่ยวกับสถานที่ตั้งของแคว้นมคธ และพยานบุคคลที่น่าเชื่อได้ ซึ่งสามารถยืนข้อเท็จจริงในเรื่องต่าง ๆ    ก็สูญหายไปหมดแล้ว เมื่อมีหลักฐานไม่เพียงพอ ที่จะใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์ โดยการอนุมานความรู้หรือคาดคะเนความจริง เพื่อพิสูจน์ความจริงของคำตอบ  ดังนั้น ความรู้ที่ได้จึงไม่สมเหตุสมผล เราจำเป็นต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐานเพิ่มเติม เพื่อพิสูจน์ความจริงต่อไป

๒.ปัญหาคือ เราจะรู้ความจริงได้อย่างไร?  

           โดยทั่วไป มนุษย์มีอายตนะภายในที่จำกัดในการรับรู้และมักมีอคติต่อผู้อื่นเนื่องจากความไม่รู้ของตนเอง ดังนั้น ชีวิตของมนุษย์จึงเต็มไปด้วยความมืดมน  พวกเขาจึงขาดปัญญาที่จะเข้าในความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์ เมื่อมนุษย์ในฐานะพราหมณ์  นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา ผู้เขียนซึ่งศึกษาประวัติศาสตร์พุทธศาสนาเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร ณ สำนักเรียนธรรมสนามหลวงแห่งหนึ่ง และมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น  ผู้เขียนได้ยินข้อเท็จจริงจากอาจารย์ในห้องเรียนและสั่งสมไว้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ     

        ผู้เขียนใช้หลักฐานนี้เป็นข้อมูลสำหรับการวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้หรือคาดคะเนความจริง โดยใช้เหตุผลเพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนี้    อย่างไรก็ตาม แม้จะใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญา  เพื่ออธิบายความจริงเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร การวิเคราะห์หลักฐานทางอารมณ์เผยให้เห็นว่ามีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะคาดคะเนความจริงได้อย่างแน่ชัด แหล่งที่มาของความรู้ของมนุษย์ ขอบเขตหรือองค์ประกอบของความรู้เกี่ยวกับการอุปถัมภ์พุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร กระบวนการพิจารณาความจริงยังคงเคลุมเครือและไม่ชัดเจน และผลลัพท์ที่ได้รับจากการวิเคราะห์ยังไม่มีความสมเหตุสมผลเป็นต้น   

           ข้อเท็จจริงเบื้องต้น : เมื่อชาวพุทธทั่วโลกได้ยินเรื่องราว การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร ซึ่งเป็นเรื่องราวที่สืบทอดกันมานานกว่า ๒,๕๐๐ ปี  พวกเรายอมรับโดยปริยายว่าการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น    ดำรงอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่งและสิ้นสุดลงเมื่อพระองค์สวรรคต พยานที่เห็นเหตุการณ์นั้นล้วนล่วงลับไปแล้ว    ส่วนชาวพุทธรุ่นหลังขาดความรู้โดยตรงเกี่ยวกับเรื่องนี้ ผ่านอายตนะภายในร่างกาย และสั่งสมเรื่องราวเหล่านั้นเป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ    แต่ได้ยินข้อเท็จจริงเรื่องนี้โดยฟังตามกันมาจากรุ่นสู่รุ่นจึงเกิดความสงสัยในข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า เมื่อเราได้ยินข้อเท็จจริงของเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เราควรมีความสงสัยเสียก่อนจนกว่าจะได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐานต่าง ๆ เมื่อมีหลักฐานเพียงพอแล้ว เราก็จะใช้หลักฐานเป็นข้อมูลในการวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้ จากพยานหลักฐานต่างๆ เพื่อหาเหตุผลอธิบายความจริงเรื่องนี้  ดังนั้น       เมื่อผู้เขียนได้ยินข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารแล้ว        ผู้เขียนควรจะสงสัยเสียก่อน  และผู้เขียนก็ชอบที่จะแสวงหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้ต่อไป  จึงได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมพยานหลักฐานต่าง ๆ  ในพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย     และพระไตรปิฎกฉบับหลวงพบว่าข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องนี้   กระจัดกระจายอยู่ในพระไตรปิฎกหลายเล่ม เมื่อโครงสร้างความรู้เกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร ยังไม่มีข้อเท็จจริงที่ชัดเจนเกี่ยวกับเรื่องที่พระองค์ทรงอุปถัมภ์แล้ว        เราจะแสวงหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้ได้อย่างไร   ?  เมื่อพยานบุคคลคือ พระเจ้าพิมพิสารทรงได้สิ้นพระชนม์ไปก่อนพระพุทธเจ้าปรินิพพานไปเพียง  ๒   ปี   ส่วนชาวราชคฤห์ที่เกิดในสมัยเดียวพระเจ้าพิมพิสารนั้นได้ตายไปจนหมดสิ้นแล้ว ทิ้งไว้เพียงพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาและพระไตรปิฎกฉบับหลวง  พยานวัตถุของอนุสรณสถานที่สร้างขึ้นในรัชสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช  และเสาหินพระเจ้าอโศกมหาราชที่ปักหมุดไว้ทั่วสาธารณรัฐอินเดียและสหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเนปาล    บันทึกการแสวงบุญของพระภิกษุชาวจีนสองรูป ซึ่งเดินทางมาสืบหาสังเวชนียสถานทั้ง ๔ เมืองและคัดลอกพระไตรปิฎกกลับไปสู่ประเทศจีน  เป็นต้น 

๓.ญาณวิทยา ซึ่งเป็นสาขาหนึ่งของปรัชญา        

              นักปรัชญาในสมัยพุทธกาล เป็นมนุษย์ที่มีข้อจำกัดในการรับรู้และมักมีอคติต่อผู้อื่นเนื่องจากความไม่รู้ของตนเอง  ความกลัว    ความเกลียดชังและความรัก        ส่งผลให้ชีวิตของนักปรัชญาจึงเต็มไปด้วยความมืดมน  ขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติและความจริงขั้นปรมัตถ์    เมื่อพวกเขาแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความจริงของเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เช่นความเป็นมาของมนุษย์     โลก           ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ และการมีอยู่ของเทพเจ้า  โดยอาศัยปฏิภาณของตนเอง โดยใช้เหตุผลและการคาดคะเนความจริงจากสิ่งที่ได้ยินมานั้น  เมื่อพวกเขาคิดแล้ว          ก็ใช้เหตุผลอธิบายความคิดเห็นของตนเอง  บางครั้งก็ใช้เหตุผลที่ถูกต้อง    บางครั้งไม่ถูกต้อง     บางครั้งก็ใช้เหตุผลแบบหนึ่ง   และบางครั้งก็ใช้เหตุผลอีกแบบหนึ่ง   เมื่อเหตุผลของนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล ใช้อธิบายความจริงอย่างคลุมเครือและไม่ชัดเจนแล้ว  วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้า  ได้ยินความคิดเห็นของนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล   พระองค์ทรงไม่เชื่อว่าเป็นความจริง    

           สิ่งเหล่านี้ทำให้ชีวิตของพวกเขาตกอยู่ในความมืดมน        เมื่อมีปัญหาชีวิตทำให้ตัดสินผิดพลาด เกิดความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินจำนวนมากทุกปี เพื่อแก้ปัญหานี้   นักปรัชญาจึงสนใจศึกษาต้นกำเนิดความรู้ของมนุษย์    โครงสร้างของความรู้ของมนุษย์        วิธีพิจารณาความจริงของความรู้ของมนุษย์ในการแสวงหาความรู้       และความสมเหตุสมผลของความรู้ของมนุษย์ ดังนั้นญาณวิทยาจึงมีหน้าที่ศึกษาและค้นหาคำตอบสำหรับมนุษย์รู้ว่า  "เรารู้ได้อย่างไรว่าสิ่งที่เราได้ยินนั้นจริงหรือเท็จ      มาตรฐานที่ใช้วัดความรู้ของมนุษย์คืออะไร ?  โรงสร้างความรู้ของมนุษย์คืออะไร?  ความรู้ของมนุษย์เป็นรูปธรรมหรือนามธรรม    เป็นต้น  เราสามารถอธิบายความจริงได้ดังนี้

       วิธีการแสวงหาความรู้ เมื่ออวัยวะอินทรีย์ทั้ง ๖   อวัยวะที่เชื่อมโยงกับความรู้ (ยังมีต่อ)ตอนที่ ๒