เหตุผลที่๒ในการเขียนปรัชญาพุทธภูมิ : มนุษย์สร้างความรู้อย่างไร ?

 

 เหตุผลข้อที่สองในการเขียน "ปรัชญาพุทธภูมิ"  : มนุษย์สร้างความรู้อย่างไร ?

  The  Second Reason for Writing  Buddhaphumi Philosophy  :  How do Humans Create knowledge ?

คำสำคัญ ปรัชญา, ความรู้,  มนุษยชาติ, ญาณวิทยา, ขันธ์๕,ปรัชญาพุทธภูมิ

๑.บทนำ: ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

    ในบรรดากิจกรรมทางปัญญาอันยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติ            (Grand Intellectual  Activity)           ไม่ว่าจะเป็นปรัชญาพราหมณ์ พระพุทธศาสนา ปรัชญาตะวันตก ปรัชญาตะวันออก   หรือวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ในปัจจุบัน ต่างอุบัติขึ้นเพื่อตอบสนองต่อการดำรงอยู่ และการเอาชีวิตรอดของมนุษย์ทั้งสิ้น  ในโลกตะวันตกปรัชญาได้รับการยกย่องว่าเป็น   "มารดาแห่งศาสตร์ทั้งปวง" (The Mother of All Science)          เนื่องจากเป็นรากฐานในการวางระบบคิดและการตั้งคำถาม    ก่อนที่ศาสตร์สมัยใหม่ จะแตกแขนงออกไปเป็นสาขาวิชาเฉพาะทาง   

            ทว่าหากเราสืบย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์ทางปัญญาของอนุทวีปอินเดียโบราณผ่าน"พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย" ซึ่งเป็นเอกสารชั้นปฐมภูมิที่บันทึกพัฒนาการทางความคิดไว้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ยุคก่อนพุทธกาล  สมัยพุทธกาล จนถึงหลังพุทธกาล เราจะพบร่องรอยการก่อตัวของระบบความรู้และการแสวงหาความจริงทางญาณวิทยา (Epistemology) ที่มีความลุ่มลึกและทรงคุณค่าไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าญาณวิทยาในปรัชญาตะวันตกร่วมสมัย

         ในยุคก่อนพุทธกาล โครงสร้างสังคมในอนุชมพูทวีปตกอยู่ภายใต้ระบบ "เทวธิปไตย" โดยมีศาสนาพราหมณ์เป็นสถาบันหลักในการกำหนดความรู้และความจริงของชีวิต    เจ้าชายสิทธัตถะทรงศึกษาหลักสูตรศิลปศาสตร์จำนวน ๑๘ สาขา รวมถึงปรัชญาพราหมณ์และพิธีกรรมบูชายัญ ณ    สถาบันวิศวามิตรอย่างเชี่ยวชาญ  

          ในยุคนั้น คำสอนเกี่ยวกับ "เทพเจ้า"และ "เทวประสงค์ของพระพรหม" มิได้ทำหน้าที่เพียงแค่ประโลมใจให้ชีวิตมนุษย์มีความหวัง   ทว่าถูกใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองเพื่อสร้างความชอบธรรมเชิงอำนาจ(Legitimacy) ในการบังคับใช้ระบบวรรณะและจารีตประเพณีอย่างเข้มงวด  เช่น การห้ามร่วมประเวณี     หรือแต่งงานกับคนต่างวรรณะ การจำกัดสิทธิทางการศึกษา        และการผูกขาดอาชีพ ส่งผลให้ศักยภาพที่แท้จริงของมนุษย์ ถูกกดทับอยู่ใต้ความมืดมิดทางปัญญา (อวิชชา)     

    

       เมื่อพิจารณาในทางญาณวิทยา บรรดาพราหมณ์ คณาจารย์ และนักตรรกศาสตร์ยุคนั้นมักแสดงทัศนะเกี่ยวกับ มนุษย  โลกและเทพเจ้า โดยอาศัยเพียงปฏิภาณไหวพริบส่วนตน และการคาดคะเนด้วยตรรกะเชิงคาดเดา (Speculative Deduction) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่มีข้อจำกัดทางข้อเท็จจริง เต็มไปด้วยอคติต่อผู้อื่น และยึดติดอารมณ์ทางประสาทสัมผัส  ชีวิตมนุษย์จึงมีแต่ความมืดมิด  มนุษย์จึงขาดปัญญาในการเข้าใจสัจธรรมของชีวิต    นำไปสู่การอธิบายความจริงที่คลุมเครือ บางครั้งถูกต้อง  บางครั้งก็ผิดพลาดหรือให้เหตุผลขัดแย้งกันเอง 

           เมื่อคำอธิบายความจริงไร้ความชัดเจน   วิญญูชนอย่างเจ้าชายสิทธัตถะจึงทรงปฏิเสขที่จะเชื่องอย่างมงาย ทว่าทรงตั้ง "ข้อสงสัยเชิงปรัชญา   (Philosophyical Skepticism)   ต่อคำกล่าวอ้างที่ไร้หลักฐานเชิงประจักษ์  โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อทรงซักถามพราหมณ์จากสำนักต่าง ๆ  เกี่ยวกับต้นกำเนิดของพระพรหม  แล้วพบข้อเท็จจริงว่า ไม่มีพราหมณ์ผู้ใดเคยเห็นหรือสามารถพิสูจน์การมีอยู่จริงของพระพรหมได้เลย

๒.มนุษย์ ขันธ์ ๕  และข้อจำกัดทางญาณวิทยา 

           ในทัศนะของปรัชญาพุทธภูมิ ระบบความรู้ในสาขาวิชาต่าง ๆ  เช่น ปรัชญาตะวันตก ปรัชญาตะวันออกและวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ มิได้เกิดขึ้นลอย ๆ อย่างเป็นอิสระ  ทว่ามีความสัมพันธ์อย่างแนบแน่นกับ "ขันธ์ ๕ " ตามธรรมชาติที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบ  มนุษย์ทุกคนมีอายตนะภายใน (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)   เป็นเครื่องมือเชื่อมโยงและผัสสะกับปรากฏการณ์ธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมภายนอก       

        โครงสร้างจิตใจของมนุษย์มีธรรมชาติที่เป็น "นักคิดและนักอนุมาน"  เมื่ออายตนะภายในรับรู้สิ่งใด  ย่อมนำหลักฐานทางอารมณ์และประสบการณ์เหล่านั้นมาประมวลผล  วิเคราะห์   และสรุปเป็นคลังความรู้เพื่อการเอาตัวรอด ดังตัวอย่างในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ :    

               ๒.๑ มนุษย์กับภยันตราย  (การเผชิญหน้ากับสัตว์ร้าย) การเรียนรู้วิธีเอาชีวิตรอดจากการเผชิญหน้างูยักษ์หรือสัตว์ร้าย  ก่อตัวขึ้นจากประสบการณ์ผ่านผัสสะ แล้วถูกบันทึกไว้ในจิตใจในฐานะ  "สัญญา" (ความจำได้หมายรู้)  ทว่าจิตมนุษย์ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการจำ แต่นำหลักฐานเหล่านั้นมาวิเคราะห์ เพื่ออนุมานความรู้  (Deduce Knowledge) หาเหตุผลอธิบายวิธีป้องกันและเอาตัวรอด  ความรู้นี้เมื่อผ่านการพิสูจน์แล้ว  จะกลายเป็นโครงสร้างปัญญาที่ฝังแน่นในจิต  เป็นรูปแบบหนึ่งของความรู้เชิงประสบการณ์ชีวิต  

               ๒.๒ มนุษย์กับภัยธรรมชาติ (ความแปรปรวนของท้องทะเล) เมื่อเผชิญหน้ากับคลื่นยักษ์หรือแผ่นดินไหว  ในยุคที่ขาดแคลนเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์  มนุษย์ด่วนสรุปและอธิบายสาเหตุผ่านความกลัวและการปรุงแต่งของจิต (สังขาร) จนกลายเป็นเทวปกรณ์  ตำนานหรือเรื่องเล่าเกี่ยวกับ "เทพเจ้าพิโรธ"  ซึ้งสะท้อนถึงอายตนะภายในที่ถูกบิดเบือนด้วยโมหะและอคติ  

ข้อจำกัดทางญาณวิทยาและวิกฤตการศึกษาปรัชญา :

                   เมื่อมนุษย์รับรู้ปรากฏการณ์ แล้วนำมาสร้างสมมติฐานทางอารมณ์            ข้อจำกัดทางประสาทสัมผัสทำให้นักปรัชญายุคโบราณ  อธิบายความจริงได้เพียงระดับ "สมมติสัจจะ"      และมักตกอยู่ภายใต้อคติ ด้วยเหตุนี้มนุษย์จึงต้องคิดค้นสร้าง"เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์" มาช่วยตรวจสอบข้อเท็จจริงและเก็บหลักฐานเชิงประจักษ์ต่อไป

                ความจำกัดทางอายตนะภายในและอคติในใจมนุษย์นี่เอง ที่ทำให้นักศึกษาและผู้คนในยุคปัจจุบัน       ยังคงคำถามในโลกไซเบอร์ว่า " "ทำไมเราต้องเรียนปรัชญา ในเมื่อมันเข้าใจยากและจับต้อง ไม่ได้"      ปัญหาสำคัญเกิดจากระบบการศึกษาไทยที่เน้นการท่องจำแนวคิดของนักปรัชญาเป็นรายบุคคลมากกว่าการสอน "กระบวนพิจารณาความจริง" (Methodology) ส่งผลให้บัณฑิตขาดทักษะการคิดขั้นสูง  (Critical   Thinking)     ที่จะนำไปประยุกต์ใช้ในการทำงาน   และแก้ปัญหาในองค์กร นำไปความมืดมิดในเส้นทางอาชีพ

๓.การตั้งข้อสงสัยทางปรัชญา (Philosophical Inquiry)      จากปัญหาคลุมเครือของความรู้และวิกฤตการศึกษาปรัชญา นำมาสู่การตั้งคำถามและข้อสงสัยเชิงญาณวิทยาในปรัชญาพุทธภูมิ ๔ ประการ คือ 

          ๓.๑  ต้นกำเนิดและโครงสร้างความรู้ที่แท้จริงของมนุษย์คืออะไร ?  ในเมื่อมนุษย์ถูกจำกัดด้วยขันธ์ ๕ และมักมีอคติครอบงำ  จนยากที่จะเข้าใจถึงความจริงทั้งในระดับ "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ"  

     

         ๓.๒  พระพุทธเจ้าทรงใช้กระบวนการพิจารณาความจริงอย่างไร ?     ในการกลั่นกรองข้อเท็จจริง ท่ามกลางกระแสข่าวสาร คำบอกเล่า  และลัทธิความเชื่อถือที่สืบทอดกันมา โดยปราศจากหลักฐานเชิงประจักษ์  

               ๓.๓  เราจะผสมผสานวิธีวิทยาทางปรัชญาพุทธภูมิ เข้า กับวิทยาศาสตร์และศาสตร์สมัยใหม่ได้อย่างไร ? เพื่อเปลี่ยนกระบวนการเรียนรู้จากการท่องจำคลังความรู้ไปสู่ "ปัญญาปฏิบัติ" ที่นำมาใช้เยี่ยวยาชีวิตและการทำงานในปัจจุบัน   

         ๓.๔ มนุษย์จะเอาตัวรอดจากความซับซ้อนในบริบทสังคมร่วมสมัยได้อย่างไร ?   เช่น การเดินทางไปต่างประเทศ การออกเดทหรือการสร้างความสัมพันธ์กับคนแปลกหน้า   ซึ่งมนุษย์มักไม่เปิดเผยตัวตนที่แท้จริง  และจุดมุ่งหมายซ่อนเร้นในบทสนทนา  ความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัส  จึงเป็นสิ่งสำคัญที่มนุษย์ต้องเรียนรู้เพื่อหาทางเอาตัวรอด  

  

๔.นำไปสู่การศึกษาค้นคว้า : โครงสร้างและมาตรฐานความรู้   

              ด้วยเหตุผลและข้อสงสัยเชิงญาณวิทยาข้างต้น ผู้เขียนสนใจที่จะศึกษาใน "หัวข้อประการที่สอง : "มนุษย์สร้างความรู้ในปรัชญาพุทธภูมิ"  โดยมุ่งวิเคราะห์ โครงสร้างความรู้ กระบวนการเข้าถึงความจริงและความสมเหตุสมผล (Justification)  ของปัญญามนุษย์ ผ่านหลักฐานในคัมภีร์พระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) ทั้งสายเถรวาทและมหายาน  ควบคู่ไปกับการเปรียบเทียบกับระเบียบวิธีวิจัยของปรัชญาตะวันตกและวิทยาศาสตร์ร่วมสมัย

บทความฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้าง "พิมพ์เขียวทางปัญญา" เพื่อพิสูจน์ว่า "ปรัชญาไม่ใช่สิ่งเลื่อนลอยที่ตายไปพร้อมกับผู้คิด ทว่ามีลักษณะเฉพาะทางญาณวิทยา ดังนี้ : 

             ๔.๑ ลักษณะและการรักษาคลังความรู้ของมนุษย์  โดยทั่วไปแล้ว  ความรู้เป็นสิ่งที่อยู่ในจิตใจของมนุษย์ ทว่าจิตใจนั้นเป็นสิ่งที่ไร้รูปทรง (ไม่มีรูปร่าง)  ความรู้จึงจับต้องไม่ได้โดยปกติ และมักสูญหายไปพร้อมกับความตายของปัจเจกบุคคล   มนุษย์ในอดีตจึงพยายามสร้างนวัตกรรม เพื่อรักษาความรู้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและปฏิบัติตาม "อริยมรรคมีองค์ ๘"   เช่น  การวาดภาพบนผนัง การสืบทอดด้วยระบบมุขปาฐะ  การประดิษฐ์อักษรพราหมีและการสร้างศาสนวัตถุในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช 

เมื่อความรู้เหล่านี้ถูกส่งต่อมาถึงมหาวิทยาลัยในปัจจุบัน แม้ศาสตร์สมัยใหม่จะแยกตัวออกจากปรัชญาแล้ว ทว่านักวิชาการยังคงนำ "กระบวนการแสวงหาความจริง" ไปใช้ในสาขาของตน นิสิตนักศึกษาที่เรียนปรัชญาเบื้องต้น จึงรับข้อมูลผ่านอายตนะภายในจากการบรรยายของอาจารย์ แล้วบันทึกไว้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ เพื่อนำวิเคราะห์ต่อไป 

       ๔.๒ เครื่องมือตรวจวัดความจริงตามแนวปรัชญาพุทธภูมิเพื่อแก้ปัญหาการให้เหตุผลที่คลุมเครือของพราหมณ์ซึ่งเป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงวางกรอบ "ระเบียบวิธีพิจารณาความจริง" ไว้เป็นมาตรฐานสากล  ๔ ขั้นตอนคือ

ขั้นตอนวิธีพิจารณาความจริง                        กระบวนการปฏิบัติ                                                                          (Methodology

๑.ระงับความเชื่อดั้งเดิม                ไม่ด่วนสรุปหรือเชื่อในทันที่            (Skeptical Suspension)         เมื่อได้ยินคำบอกเล่าที่เล่าสืบทอดกัน                     มาเช่นเรื่องเทพเจ้าหรือเทวประสงค์

๒.สืบค้นและรวบรวมหลักฐาน      ตรวจสอบข้อเท็จจริง ค้นพยาน        (Empirical Investigation)         บุคคล  พยานวัตถุ หรือพยานเอกสาร

                                               ที่เกี่ยวข้อง

๓.วิเคราะห์เชิงอนุมาน                นำหลักฐานมาประมวลผลด้วย    (Rational Inference)              เหตุผลที่ปราศจากอคติ เพื่อค้นหา                                                    ต้นกำเนิดและโครงสร้างความรู้

๔.พิสูจน์ผ่านการปฏิบัติจริง       ทดลองปฏิบัติและสังเกตผลลัพธ์ที่                                                    เกิดขึ้นจริงด้วยตนเอง

๕.องค์ประกอบ ๕  สาขาหลักทางปรัชญา

      เพื่อให้เห็นภาพรวมของโครงสร้างความรู้ การศึกษาและการสร้างความรู้ของมนุษย์ ต้องอาศัยการประมวลผลผ่านสาขาหลักทางปรัชญา ๕  สาขา ได้แก่

   ๕.๑ ญาณวิทยา (Epitemology)   เป็นวิชาว่าด้วยการศึกษา บ่อเกิดความรู้  โครงสร้าง ขอบเขตความรู้   วิธีพิจารณาความจริงและความสมเหตุสมผลของความรู้ (มนุษย์รู้ความจริงได้อย่างไร ?)

    ๕.๒  อภิปรัชญา  (Metaphysics)   เป็นวิชาว่าด้วยการศึกษาด้วยความจริงแท้ และธรรมชาติของสิ่งดำรงอยู่ (ความจริงคืออะไร? )

  ๕.๓ จริยศาสตร์ (Ethics)  เป็นวิชาที่ว่าด้วยการศึกษาเกณฑ์ความประพฤติ ความถุกต้อง ดี งาม (อะไรคือสิ่งที่ควรทำ ?)

  ๕.๔สุนทรียศาสตร์ (Aesthetics)   เป็นวิชาว่าด้วยการศึกษาความงาม ความอภิรมย์ และการรับรู้คุณค่าทางอารมณ์ (ความงามคืออะไร

  ๔.๕ตรรกศาสตร์ (Logic) เป็นวิชาว่าด้วยการศึกษากฎเกณฑ์แห่งการใช้เหตุผลและความสมเหตุสมผล  (การอธิบายเหตุผลแบบใดเที่ยงตรง ?) 

๖.วิกฤตการณ์ศึกษาปรัชญาในประเทศไทย

           ในบริบทสังคมปัจจุบัน  ปรัชญาเบื้องต้นถูกเปิดสอนอย่างแพร่หลายในประเทศไทยทั้งในฐานะวิชาศึกษาทั่วไป และวิชาบังคับสำหรับนักศึกษาทุกคณะ เช่น มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยทุกวิทยาเขตและวิทยาลัยสงฆ์เป็นวิชาบังคับที่นิสิตทุกคณะต้องศึกษา ทว่านักศึกษามหาวิทยาลัยมักตั้งคำถามและถกเถียงกันกลุ่มของผู้เรียนในรายวิชานี้ตามเว็บไซต์และสื่อสังคมออนไลน์ว่า  "เรียนปรัชญาไปทำไม?" ในเมื่อปรัชญาเป็นรายวิชาที่เข้าใจยากและและจับต้องไม่ได้" และบัณฑิตที่จบปรัชญามักเผชิญความยากลำบากในการหางานทำ  ทำให้อยู่ในสภาวะมืดมนทางอาชีพ 

เมื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานเชิงประจักษ์ พบว่า สาเหตุวิกฤตการศึกษาปรัชญาในประเทศไทย มาจาก ๒ ประการ ดังนี้ 

               ๖.๑ ผู้สอนเน้นเพียง "เนื้อหาแนวคิด" (Contents) โดยมุ่งเน้นให้นักศึกษาท่องจำ แนวคิดและทฤษฎีของนักปรัชญาแต่ละคน ในประวัติศาสตร์มีความคิดอย่างไร ? เกี่ยวกับโลก มนุษย์ หรือเทพเจ้า ซึ่งเป็นเพียงการสะสมข้อมูลไว้ในความทรงจำ ส่งผลให้ผู้เรียนขาดเข้าใจในต้นกำเนิดความรู้   โครงสร้างความรู้      วิธีการแสวงหาความจริงที่เป็นสากล และความสมเหตุสมผลของความรู้        

                ๖.๒ ขาดการสอน"วิธีวิทยาพิจารณาความจริง" เมื่อผู้สอนไม่ได้สอนให้เข้าใจถึงต้นกำเนิด โครงสร้างความรู้ และวิธีการแสวงหาความรู้ที่เป็นสากล และความสมเหตุสมผลของความรู้    นักศึกษาจึงขาดทักษะคิดขั้นสูง (Critical Thinking)  ที่จะนำไปใช้วิเคราะห์ หรือแก้ไขข้อพิพาทและความขัดแย้งในชีวิตจริง 

 

เมื่อโครงสร้างทางการศึกษาปรัชญายังคงความคลุมเครือ      และขาดประโยชน์เชิงประจักษ์     การศึกษาปรัชญาถูกมองว่าเป็นเรื่องยาก จับต้องไม่ได้เลือนลอย และเป็นเพียงทฤษฎีในตำรา ส่งผลให้ผู้เขียนเกิดคำถามว่า "ทำไมต้องเรียนปรัชญา และนำไปสู่ความมืดมิด ในเส้นทางอาชีพวิชาการทางปรัชญาของผู้เรียนในที่สุด 

๗.ปรัชญาพุทธภูมิกับการประยุกต์ใช้ในประสบการณ์ชีวิตจริง 

                  หลังจากผู้เขียนได้ศึกษาตำราปรัชญาต่าง ๆ         เกี่ยวกับโครงสร้างความรู้ กลับพบความจริงที่น่าตกใจว่า        ไม่เคยมีตำราเล่มใดระบุถึงองค์ประกอบความรู้ทางปรัชญา     ไว้อย่างเฉพาะเจาะจงเลย  ผู้เขียนจึงมุ่งมั่นสืบค้น    รวบรวมข้อมูลทั้งคัมภีร์    เอกสารและเว็บไซต์ต่าง  ๆ   นำมาประมวลผลร่วมกับหลัก "ขันธ์๕"  จนสามารถตกผลึกได้ว่า  "ลักษณะเฉพาะของปรัชญา     คือ ความรู้ที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ อันไร้รูปทรง     จับต้องไม่ได้และมักจะสูญหายไปพร้อมกับความตายของปัจเจกบุคคล"        

               มนุษย์ในอดีตจึงต้องคิดค้นนวัตกรรม  เพื่อรักษาความรู้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและแสวงหาความรู้ เช่น ภาพวาดผนังถ้ำ   มุขปาฐะในพระไตรปิฎก   อักษรพราหมีและเสาหินอโศก   คุณค่าที่แท้จริง ของปรัชญาพุทธภูมิ  จึงไม่ใช่ท่องจำตรรกะที่เลื่อนลอย     แต่คือ การสร้าง "ทักษะการเอาตัวรอดและอ่านความจริง ผ่านผัสสะตรงในประสบการณ์ชีวิต   ซึ่งผู้เขียนสามารถแบ่งออกเป็น ๒ มิติคือ 

                ๗.๑ มิติชีวิต ส่วนตัว  (การเดินทางและการออกเดท) เมื่อเราเดินทางไปต่างประเทศ  และพบปะชาวต่างประเทศที่น่าสนใจจนพัฒนาไปสู่การออกเดท     มนุษย์มักซ่อนตัวตนที่แท้จริง และจุดมุ่งหมายซ่อนเร้นภายใต้บทสนทนาที่อ่นหวาน  เราย่อมขาดความรู้พื้นฐาน ว่า เขาเป็นคนดีหรือร้าย    ญาณวิทยาพุทธภูมิ สอนให้เราไม่ด่วนเชื่อหลักบานทางอารมณ์ ในแรกพบ     แต่ต้องตั้งข้อสงสัย   รวบรวมข้อมูล  และใช้เวลา  สัมผัสเรียนรู้อย่างจริงใจ เพื่อหาทางเอาตัวรอด ในความสัมพันธ์

               ๗.๒ มิติทำงานทางสังคม (ระบบราชการและการเมือง)      การทำงานในฐานะข้าราชการในหน่วยงานราชการไทยท่ามกลางกระแสความคิดเห็นบนโซเชียลมีเดีย           เกี่ยวกับระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข  มนุษย์มักซ่อนเร้นกิเลสเจตนาและความต้องการไว้ในใจของตนเอง ไม่แสดงออกมาตรง ๆ  ผ่านคำพูด หรือการกระทำ  ปรัชญาพุทธภูมิจึงสร้างเครื่องมือในการ  "ตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเป็นระบบและปราศจากอคติ "    ไม่ด่วนสรุปตามกระแสสังคมออนไลน์   แต่ใช้เวลาเป็นเครื่องพิสูจน์ เพื่อเข้าถึงข้อเท็จจริงที่แท้จริง

 

๘.บทสรุปเชิงวิชาการ

          สาเหตุสำคัญที่ทำให้วิชาปรัชญาขาดความน่าสนใจสำหรับนักศึกษาในปัจจุบัน   เกิดจากระบบการศึกษามุ่งเน้นย้ำการท่องจำ "เนื้อหาแนวคิดของนักปรัชญา" มากกว่าการถ่ายทอด "ระเบียบวิธีพิจารณาความจริง" (Philosophical Methodology) ซึ่งเป็นเครื่องมือสากลในการแก้ไขปัญหาและข้อพิพาทในสังคม เมื่อบัณฑิตขาดทักษะการเข้าถึงความจริงระดับ "สมมติสัจจะ"   ตลาดแรงงานจึงมองไม่เห็นความจำเป็นในการจ้างงาน  นำมาสู่ความมืดมิดในเส้นทางอาชีพ 

           การศึกษา"ปรัชญาพุทธภูมิ : มนุษย์สร้างความรู้อย่างไร" 

จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัว หรือนำไปวิชาชีพที่มืดมน   ทว่าคือการติดอาวุธทางปัญญาสูงสุด (Critical Thinking ) ให้แก่นักศึกษา และนักวิชาการในสาขาต่าง ๆโครงสร้างความรู้ที่เริ่มต้นจาก "นักคิด"  ผ่านกระบวนการตรวจสอบหลักฐานและอนุมานความรู้อย่างมีเหตุผล คือเครื่องมือสากลที่ทุกสาขาวิชาและทุกองค์กรต้องการ  

         เมื่อระบบการศึกษาสามารถเปลี่ยนการสอนให้  จึงเป็นการเปิดมิติใหม่ทางญาณวิทยาโดยผู้เขียนได้ทำการสืบค้น  ตรวจสอบข้อเท็จจริงและประสานคลังข้อมูล จากพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยเข้ากับบริบทสังคมร่วมสมัย เพื่อส่งมอบเครื่องมือการคิดขั้นสูง (Critical  Thinking ) ให้แก่นักศึกษาและนักวิชาการในสาขาอื่น ๆ  ซึ่งจะช่วยให้เขาคิดวิเคราะห์ และสร้างสรรค์ผลงงานวิจัยหรือ วิทยานิพนธ์ที่สมเหตุสมผล เที่ยงตรงและปราศจากข้อโต้แย้งในทางวิชาการสืบไป

                    เนื่องจากความรู้มักจะสูญหายไปพร้อมกับความตายของปัจเจกบุคคล มนุษย์จึงคิดค้นนวัตกรรมเพื่อบันทึกและรักษาสัจธรรมไว้ไม่ว่าจะเป็นภาพวาดผนังถ้ำ  การท่องจำแบบมุขปาฐะ การสืบทอดผ่านคัมภีร์พระไตรปิฎกฉบับต่าง      ๆ    การประดิษฐ์อักษรพราหมีหรือการสร้างเสาหินอโศกมหาราช       การสังเคราะห์ปรัชญาพุทธภูมิ  ร่วมกับศาสตร์สมัยใหม่       และการประมวลผ่านสาขาหลักทางปรัชญาทั้ง ๕ สาขาจึงเป็นการเปิดมิติใหม่ทางญาณวิทยา     ที่ช่วยให้มนุษย์สามารถคิดวิเคราะห์และแสวงหาความจริงได้อย่างเที่ยงตรง สมเหตุสมผลและปราศจากข้อโต้แย้งทางวิชาการสืบไป