ประการที่สอง : มนุษย์สร้างความรู้ในปรัชญาพุทธภูมิ

  Secondly : Humans Create knowledge in Buddhaphumi Philosophy 

คำสำคัญ ปรัชญา, ความรู้,  มนุษยชาติ

บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

      โดยทั่วไปแล้ว ระบบความรู้ไม่ว่าจะเป็นปรัชญาพราหมณ์  พุทธศาสนา ปรัชญาตะวันตก ปรัชญาตะวันออก หรือวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ ล้วนเป็นผลผลิตแห่งมหากิจกรรมทางปัญญาของมนุษยชาติ  ในอดีตยุคที่ปรัชญาเฟื่องฟู้ นักปรัชญาตะวันตกต่างยกย่องปรัชญาว่าเป็น "มารดาแห่งศาสตร์ทั้งปวง" (The Mother of All Science)    เนื่องจากศาสตร์สมัยใหม่ต่างเคยเป็นส่วนหนึ่งของปรัชญา   ก่อนจะพัฒนาระเบียบวิธีเฉพาะตัวแล้ว  แยกออกไปเป็นสาขาวิชาใหม่  อย่างไรก็ตาม      หากเราย้อนกลับไปศึกษาประวัติศาสตร์ทางปัญญาในอินเดีบโบราณ ผ่าน"พระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทาลัย"  ซึ่งเป็นพยานเอกสารที่บันทึกเหตุการณ์ก่อนพุทธกาล   สมัยพุทธกาลและหลังพุทธกาล  เราจะพบร่องรอยการก่อตัวของความรู้และการแสวงหาความจริงที่มีความลึกซึ้งในเชิงญาณวิทยาไม่แพ้กัน

         ในสมัยก่อนพุทธกาล สังคมชมพูทวีปตกอยู่ภายใต้การปกครองแบบ "รัฐเทวธิปไตย"   โดยมีศาสนาพราหมณ์เป็นแกนกลาง  เจ้าชายสิทธัตถะทรงศึกษาศิลปศาสตร์จำนวน ๑๘ สาขา รวมถึงปรัชญาพราหมณ์และพิธีกรรมบูชายัญ  ณ  สถาบันวิศวามิตร  ในยุคนั้น คำสอนเรื่อง "เทพเจ้า"   และ "เทวประสงค์ของพระพรหม" ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือสร้างความชอบธรรมให้แก่การบังคับใช้ระบบวรรณะ และกฎหมายจารีตประเพณี   เช่น การห้ามแต่งงานข้ามวรรณะ และการจำกัดสิทธิในการศึกษาและการประกอบอาชีพ  ส่งผลให้ศักยภาพของมนุษย์ถูกกดทับ และเผชิญกับความมืดมิดทางปัญญา    

    

       เมื่อพิจารณาในทางปรัชญา บรรดาพราหมณ์ คณาจารย์ และนักตรรกศาสตร์ในเวลานั้น มักแสดงทัศนะเกี่ยวกับความจริงของมนุษยชาติ   โลก และเทพเจ้าโดยอาศัยปฏิภาณไหวพริบ  และคาดคะเนด้วยเหตุผลส่วนตน (การอนุมาน) ซึ่งเครื่องมือทางตรรกศาสตร์เหล่านี้  บางครั้งก็ถูกต้อง     บางครั้งก็ผิดพลาด   บางครั้งก็ให้ผลลัพท์เป็นการใช้เหตุผลแบบหนึ่ง  บางครั้งก็เป็นอีกแบบหนึ่ง       เมื่อคำอธิบายความจริงเกี่ยวกับความจริงของนักปรัชญาเหล่านั้นคลุมเครือและไม่ชัดเจน  ด้วยเหตุนี้     วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้า  จึงทรงปฏิเสขที่จะเชื่อในทันที และทรงตั้งข้อสงสัยเชิงปรัชญาต่อคำกล่าวอ้างที่ไร้หลักฐานเหล่านั้น โดยเฉพาะเมื่อทรงซักถามพราหมณ์สำนักต่าง ๆ  เกี่ยวกับต้นกำเนิดของพระพรหม แล้วพบว่าไม่มีพราหมณ์คนใดเคยเห็นหรือพิสูน์การมีอยู่ของพระพรหมได้จริง

๒.มนุษย์ ขันธ์ห้าและข้อจำกัดทางญาณวิทยา 

           ในทัศนะของปรัชญาพุทธภูมิ ความรู้ในสาขาวิชาต่าง ๆ  เช่นปรัชญาตะวันตก ปรัชญาตะวันออกและวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์  เป็นต้น  ความรู้ในวิชาเหล่านี้ ไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ   แต่ความสัมพันธ์ของความรู้อยู่กับ "ขันธ์ ๕ " ตามคำสอนของพระพุทธเจ้า  กล่าวคือ มนุษย์มีอายตนะภายใน (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ)   ที่ใช้เชื่อมโยงด้วยการผัสสะกับปรากฏการณ์ธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมนอกจากนี้จิตใจของมนุษย์มีแนวโน้มตามธรรมชาติที่จะเป็น "นักคิด"เมื่อรับรู้สิ่งใดย่อมนำหลักฐานทางอารมณ์เหล่านั้น มาประมวลผล  วิเคราะห์   และสรุปความรู้เพื่อการเอาตัวรอด  ดังจะเห็นได้จากประสบการณ์ตรงของมนุษย์ในอดีต :    

               ๒.๑ มนุษย์กับภยันตราย  (งูยักษ์)  :การเรียนรู้วิธีเอาชีวิตรอดจากการเผชิญหน้ากับสัตว์ร้าย   ก่อตัวขึ้นจากประสบการณ์ผ่านผัสสะและสั่งสมเป็น "สัญญา" (ความจำได้หมายรู้)  เพื่อส่งต่อความรู้ในการรักษาชีวิต          กล่าวอีกนัยหนึ่ง เมื่อมนุษย์รับรู้เรื่องนี้และรวบรวมหลักฐานทางอารมณ์ไว้ในจิตใจ   แต่จิตใจของมนุษย์มิได้เพียงแต่รับรู้และรวบรวมหลักฐานทางอารมณ์เท่านั้น  ชีวิตมนุษย์ยังมีธรรมชาติของการเป็นนักคิด      เมื่อรู้สิ่งใด ก็จะคิดจากสิ่งนั้น  โดยวิเคราะห์หลักฐานทางอารมณ์   โดยอนุมานความรู้เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น   โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญา ใช้อธิบายคำตอบในเรื่องการเอาชีวิตรอดจากการถูกงูกัดตายนั้น   และกลายเป็นความรู้สั่งสมอยู่ในจิตใจของมนุษย์อีกด้วย  ดังนั้น  การรู้วิธีเอาชีวิตรอดจากการถูกงูกัดตาย จึงเป็นความรู้มาจากประสบการณ์ชีวิต   ที่มนุษย์รับรู้ผ่านอายตนะภายในร่างกายและสั่งสมไว้ในจิต ความรู้นี้เป็นรูปแบบหนึ่งของความรู้ของมนุษย์

               ๒.๒ มนุษย์กับธรรมชาติ(ท้องทะเล) :    เมื่อเผชิญหน้ากับภัยธรรมชาติที่คาดเดาไม่ได้ เช่นคลื่นยักษ์ เช่นคลื่นยักษ์ หรือแผ่นดินไหว  ในยุคที่ขาดเครื่องมือวิทยาศาสตร์  มนุษย์ด่วนอธิบายสาเหตุผ่านความกลัวและการปรุงแต่งจนกลายเป็นเรื่องเล่า และตำนานเทวปกรณ์(เช่นเทพเจ้าลงโทษ)  ซึ้งสะท้อนถึงอายตนะภายในที่แฝงไปด้วยโมหะและอคติ  

               กล่าวอีกนัยหนึ่ง   เมื่อจิตใจของมนุษย์รับรู้ปรากฏการณ์ของคลื่นทะเลนั้น    และรวบรวมเรื่องราวเหล่านั้นเป็นหลักฐานทางอารมณ์ เมื่อมีหลักฐานเพียงพอแล้ว ก็ใช้หลักฐานนั้นมาวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น โดยใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความคิดเห็นของตนเกี่ยวกับสาเหตุที่เกิดคลื่นทะเลนั้น  อย่างไรก็ตาม    เมื่อมนุษย์มีอายตนะภายในที่จำกัดความสามารถในการรับรู้  ส่งผลให้ชีวิตจึงเต็มไปด้วยความมืดมน จึงขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงเกี่ยวกับคลื่นทะเล  ซึ่งเป็นความจริงที่สมมติขึ้น จึงจำเป็นต้องสร้างเครื่องมือวิทยาศาสตร์เพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงและเก็บหลักฐานมาพิสูจน์ความจริงต่อไป, 

           ความจำกัดทางอายตนะภายในและอคติในใจมนุษย์นี่เอง ที่ทำให้นักปรัชญาในแต่ละยุคสมัย รวมถึงอาจารย์ผู้สอน และนักศึกษาปรัชญาในปัจจุบัน ยังคงตั้งคำถามและถกเถียงกันอย่างไม่รู้จบในโลกไซเบอร์ว่า "ทำไมเราต้องเรียนปรัชญาในเมือมันยากที่จะเข้าใจ" หรือ ปมปัญหาที่ว่าระบบการศึกษาไทยเน้นท่องจำแนวคิดของนักปรัชญาเป็นรายบุคคลมากกว่าสอน "กระบวนพิจารณาความจริง"  (Methodology)      ส่งผลให้บัณฑิตทางปรัชญา ขาดทักษะการคิดขั้นสูง เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการทำงานในองค์กร นำไปความมืดมิดในการประกอบอาชีพ 

๓.การสร้างความสงสัยทางปรัชญา (Philosophical Inquiry)  จากปัญหาคลุมเครือของความรู้และวิกฤษการศึกษาปรัชญา นำมาสู่การตั้งคำถาม และข้อสงสัยเชิงญาณวิทยา ในปรัชญาพุทธภูมิว่า:  

             ๓.๑  ต้นกำเนิดและโครงสร้างความรู้ที่แท้จริงของมนุษย์ คืออะไร  ในเมื่อมนุษย์ถูกจำกัดด้วยขันธ์๕  และมักมีอคติต่อผู้อื่น  ครอบงำจยยากที่จะเข้าใจถึงความจริงที่เรียกว่า "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ"              

           ๓.๒  พระพุทธเจ้าทรงใช้กระบวนการพิจารณาความจริงอย่างไร ?   ในการกลั่นกรองข้อเท็จจริง ท่ามกลางกระแส ข่าวสาร คำบอกเล่า  และลัทธิความเชื่อถือที่สืบทอดกันมา โดยไม่มีหลักฐานเชิงประจักษ์  

               ๓.๓  เราจะผสมผสานวิธีวิทยาทางปรัชญาพุทธภูมิ เข้า กับวิทยาศาสตร์และศาสตร์สมัยใหม่ได้อย่างไร เพื่อเปลี่ยนกระบวนการเรียนรู้จากการท่องจำ คลังความรู้ไปสู่ปัญญาปฏิบัติ ที่สามารถนำไปเยี่ยวยาชีวิตและการทำงาน การทำงานของมนุษย์ในปัจจุบัน   

         ๓.๔ มนุษย์กับบริบทสังคมร่วมสมัย : การเดินทางไปต่างประเทศ       การพบปะชาวต่างชาติที่น่าสนใจออกเดท  แต่ขาดความรู้พื้นฐานว่าเขาเป็นใคร     มาจากไหนเป็นคนดีหรือคนไม่ดี     เราไม่มีทางรู้เพราะไม่เคยรู้จักกันมาก่อนและมนุษย์ก็มักจะไม่เปิดเผยตัวตนที่แท้จริงของตนให้ผู้อื่นรับรู้ในบทสนทนา  พวกเขาจะไม่รู้ตัวตนที่แท้จริงและจุดมุ่งหมายในการสร้างความสัมพันธ์นั้น         เว้นแต่จะสนิทสนมอย่างจริงใจ หรือเพื่อจุดประสงค์อื่นเท่านั้น ถือเป็นความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัส      ที่มนุษย์ควรเรียนรู้และหาทางเอาตัวรอดเช่นกัน,

  

๔.นำไปสู่การศึกษาค้นคว้า    

              ด้วยเหตุผลและข้อสงสัย เชิงญาณวิทยาข้างต้น ผู้เขียนสนใจที่จะศึกษาในหัวข้อ ประการที่สอง : มนุษย์สร้างความรู้ในปรัชญาพุทธภูมิ  โดยมุ่งวิเคราะห์ โครงสร้างความรู้ กระบวนการเข้าถึงความจริง และความสมเหตุสมผล  ของความรู้มนุษย์ ผ่านหลักฐานในคัมภรีืพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) ทั้งในสายเถรวาทและมหายาน  ตลอดจนเปรียบเทียบกับระเบียบวิธีของปรัชญาตะวันตกและวิทยาศาสตร์   บทความฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อสร้างพิมพ์เขียวทางปัญญาที่ชี้ให้เห็นว่า ความรู้ทางปรัชญาไม่ใช่สิ่งที่จับต้องไม่ได้  และตายไปพร้อมกับผู้คิด   หรือเป็นวิชา 

              กับแม้ว่าวิชาเหล่านี้จะุแยกตัวออกจากปรัชญาแล้ว แต่พวกเขาก็ได้นำกระบวนการทางปรัชญา มาประยุกต์ใช้ในการแสวงหาความจริงในสาขาของตน    โดยการปรับปรุงและพัฒนาวิธีการพิจารณาความจริง  เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง   และมีเหตุผลเกี่ยวกับความจริงเหล่านั้น    เมื่อนักศึกษามหาวิทยาลัยได้รับความรู้และความเข้าใจในปรัชญาแล้ว มันจะทำให้พวกเขากลายเป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาของตนได้ง่ายขึ้น  บางมหาวิทยาลัยเปิดสอนปรัชญาเบื้องต้นเป็นวิชาเลือก ในขณะที่บางมหาวิทยาลัยกำหนดให้เป็นวิชาบังคับสำหรับทุกคณะ เมื่อนักศึกษามหาวิทยาลัยฟังการบรรยายวิชาปรัชญาเบื้องต้นจากอาจารย์ หรือศึกษาตำราปรัชญาเบื้องต้นด้วยตนเอง     พวกเขาจะรับรู้คำสอนทางปรัชญาผ่านอายตนะภายใน และสั่งสมคำสอนเหล่านั้นเป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ    อย่างไรก็ตาม   ธรรมชาติของชีวิตนักศึกษามหาวิทยาลัยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การรับรู้  และสั่งสมความรู้ทางปรัชญาเบื้องต้นเป็นหลักฐานทางอารมณ์เท่านั้น  แต่ยังเกี่ยวข้องกับธรรมชาติของนักคิดด้วย     เมื่อนักศึกษารับรู้สิ่งใด พวกเขามักจะคิดเกี่ยวกับสิ่งนั้น     โดยใช้เหตุผล   ซึ่งเป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้เพื่ออธิบายความจริงเกี่ยวกับมนุษยชาติ โลก  ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและการดำรงอยู่ของเทพเจ้าอย่างมีเหตุผล 

      

               อย่างไรก็ตาม   ตามคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับ "ชีวิตมนุษย์ "   ในแง่ของ "ขันธ์ทั้งห้า"พระองค์ทรงอธิบายว่ามนุษย์ทุกคนมีอายตนะภายในที่จำกัดความสามารถสำหรับการรับรู้  และมักมีอคติในการคิด  เพื่อยืนยันความจริงโดยเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง  ส่งผลให้ชีวิตมนุษย์ถูกปกคลุมด้วยความมืดมิด   และขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์ ดังนั้นมนุษย์ในฐานะเป็นนักปรัชญาและนักตรรกศาสตร์      จึงไม่สามารถอธิบายความจริงเหล่านี้ได้อย่างมีเหตุผล  ยิ่งไปกว่านั้น  การให้เหตุผลของพวกเขานั้น บางครั้งก็ถูกต้อง  บางครั้งก็ไม่ถูกต้อง บางครั้งก็ใช้ในการให้เหตุผลแบบหนึ่ง  บางครั้งพวกเขาก็ใช้เหตุผลอีกแบบหนึ่ง   เป็นต้น       เมื่อการให้เหตุผลที่ใช้ในการอธิบายความจริงนั้นคลุมเครือและไม่ชัดเจน         วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะ      เมื่อได้ยินความคิดเห็นของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในลักษณะนี้ จึงแสวงหาทางออกเพื่อแก้ไขเหตุผลที่คลุมเครือ  และไม่ชัดเจนนี้  พระพุทธเจ้าจึงทรงกำหนดกระบวนการพิจารณาความจริงในเรื่องนี้โดยทรงนิยามกระบวนการพิจารณาความจริงทางพระพุทธศาสนาไว้ดังนี้ 

                   ประการแรก  เมื่อเราได้ยินเกี่ยวกับแนวคิดเรื่อง "เทพเจ้า"   ซึ่งเป็นแนวคิดที่สืบทอดมาจากก่อนพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน      พระพุทธเจ้าทรงสอนว่า เราไม่ควรเชื่อว่าเป็นความจริงในทันที     เราควรสงสัยจนกว่าเราจะตรวจสอบข้อเท็จจริง       และรวบรวมหลักฐาน      เมื่อเรามีหลักฐานเพียงพอแล้ว  เราสามารถนำมาใช้ในการวิเคราะห์  โดยการอนุมานความรู้  เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น       โดยใช้เหตุผลเป็นเครื่องมือในการอธิบายความจริง  เช่น เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงได้ยินว่าพระพรหมลงโทษชาวสักกะพระองค์ทรงไม่ได้เชื่อในทันทีว่าเป็นความจริง   เพราะพระองค์ทรงไม่เคยรับรู้ถึงเทพเจ้าผ่านอายตนะภายในมาก่อนดังนั้น พระองค์จึงยังทรงสงสัยอยู่  สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามต่าง ๆ  เช่น ต้นกำเนิดของความรู้ของมนุษย์คืออะไร ?   โครงสร้างของความรู้ของมนุษย์คือ อะไร  ?  พระพุทธเจ้าทรงใช้กระบวนการพิจารณาความจริงอย่างไร ?       และความรู้ของมนุษย์มีความสมเหตุสมผลมากน้อยเพียงใด ? 

                 เราจะนำความรู้ทางปรัชญานี้   ไปใช้ประโยชน์ในทางปฏิบัติได้อย่างไร ?    เราสามารถประกอบอาชีพอะไรได้บ้างหลังจากจบการศึกษา ?        เหตุผลที่ควรพิจารณาว่าปรัชญา พระพุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์นั้น คุ้มค่าแก่ศึกษาหรือไม่นั้น    เป็นเพราะแม้จะมีปริญญาตรีด้านปรัชญาแล้ว             ผู้คนมักขาดความสามารถทางปัญญาที่จะความเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์    จึงไม่เห็นประโยชน์ของการเรียนปรัชญา    ปัจจุบันมีนักศึกษาจำนวนไม่น้อยที่เรียนปรัชญาเบื้องต้นในประเทศไทย        เนื่องจากเป็นวิชาบังคับในมหาวิทยาลัยทุกแห่ง   หลังจากเรียนปรัชญาเบื้องต้นแล้ว  นักศึกษามักถามและถกเถียงกันในเว็บไซต์ต่าง ๆ ว่า  "ทำไมเราต้องเรียนปรัชญาในเมื่อมันยากที่จะเข้าใจ ? "เมื่อได้ทราบข้อเท็จจริงเช่นนี้ ผู้เขียนจึงสงสัยว่า "อาจารย์มหาวิทยาลัยสอนปรัชญาเบื้องต้นอย่างไร ?   นักศึกษาจึงไม่สามารถเข้าใจในปรัชญาเบื้องต้นนั้น            

               อย่างไรก็ตาม   อาจารย์มหาวิทยาลัย และนักศึกษาเป็นคนหนึ่งเช่นเดียวกับพราหมณ์ในสมัยพุทธกาล  ซึ่งเป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญามักจะแสดงความเห็นเกี่ยวกับความจริงของเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยอาศัยปฏิภาณของตนเองตามหลักเหตุผล   หรืออนุมานความรู้จากสิ่งที่ได้ยินมานั้น         เพื่อพิสูจน์ความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์    ตามแนวคิดของนักปรัชญแต่ละคนโดยใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงนั้น การใช้เหตุผลของมนุษย์        บางคนใช้เหตุผลที่ถูกต้อง  ในขณะที่บางคนใช้เหตุผลที่ไม่ถูกต้อง  เมื่อเหตุผลของนักศึกษายังคงคลุมเครือและไม่ชัดเจนแล้ว  วิญญูชนเมื่อได้ยินแนวคิดของนักปรัชญาจากทุกยุคทุกสมัย      ก็จะตั้งคำถามเกี่ยวกับต้นกำเนิดของความรู้ของนักปรัชญา        มีองค์ประกอบของความรู้ของนักปรัชญา  กระบวนการที่นักปรัชญาใช้ในการพิจารณาความจริงและความถูกต้องของความรู้ของนักปรัชญา  เป็นต้น

       

                   ดังนั้น  เหตุผลที่ปรัชญาไม่น่าสนใจสำหรับนักศึกษาไทยก็คือ   อาจารย์สอนปรัชญาเน้นการสอนแนวคิดของนักปรัชญาแต่ละคนมากกว่ากระบวนการพิจารณาความจริงทางปรัชญา      ซึ่งเป็นหลักการสากลที่ใช้ได้กับมนุษย์ทุกคน         เมื่อเกิดความขัดแย้งหรือข้อพิพาททางสังคมในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง         โดยไม่คำนึงถึงลักษณะเฉพาะของนักปรัชญาในฐานะมนุษย์    แม้ว่านักปรัชญาจะความสามารถในการคิดและใช้เหตุผลเพื่ออธิบายความจริงเกี่ยวกับสิ่งต่าง ๆ  แต่เมื่อพวกเขามีการรับรู้ผ่านอายตนะภายในที่จำกัด  และมีอคติ    ชีวิตของพวกเขาจึงเต็มไปด้วยความมืดมิด  ดังนั้น  พวกเขาจึงขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์     

 

             เมื่อผู้เรียนฟังการบรรยายของอาจารย์วิชาปรัชญาเบื้องต้น      พวกเขาย่อมเกิดความสงสัยในแนวคิดของนักปรัชญาแต่ละคน  ซึ่งนำไปสู่คำถามทางปรัชญาว่า   "เราจะรู้ได้อย่างไรว่าแนวคิดของนักปรัชญานั้นถูกต้อง         นี่จึงเป็นต้นกำเนิดของการพัฒนาวิชาญาณวิทยาขึ้น       โดยนักญาณวิทยาสนใจในประเด็นต้นกำเนิดของความรู้ทางปรัชญา          โครงสร้างหรือลักษณะของความรู้ทางปรัชญา  วิธีการแสวงหาความรู้ทางปรัชญา    และความสมเหตุสมผลของความรู้ทางปรัชญา  ดังนั้น เมื่อผู้ศึกษาจึงไม่สามารถตอบปัญหาที่ว่า "เราจะรู้ได้อย่างไรว่าความรู้ของเราถูกต้องหรือผิด ? และนำความรู้ทางปรัชญาไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้     ซึ่งสอดคล้องกับมุมมองทางปรัชญาสมัยใหม่เชื่อว่า "ปรัชญาคือมารดาแห่งศาสตร์ทั้งปวง"  สาขาวิชาการสมัยใหม่ได้แยกเนื้อหาวิชาการออกจากปรัชญา เพื่อสร้างหลักสูตรใหม่       โดยนำวิธีการทางปรัชญาในการแสวงหาความจริงมาประยุกต์ใช้ในหลักสูตรใหม่เหล่านี้  

             ดังนั้น  เมื่อโครงสร้างความรู้ของปรัชญาประกอบด้วยนักคิดที่เรียกว่า  "นักปรัชญา"  ซึ่งเป็นต้นกำเนิดความรู้ของปรัชญา วิธีพิจารณาความจริงของปรัชญา           ก็คือการตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ      เพื่อวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้จากหลักฐาน    และหาเหตุผลมาอธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องนั้น      เมื่อโครงสร้างความรู้ของปรัชญาเป็นเช่นนี้         วิทยาศาสตร์ที่แยกออกจากปรัชญาเพื่อสร้างหลักสูตรใหม่         ก็จะใช้กระบวนการพิจารณาความจริงของปรัชญา่ในการวิเคราะห์หลักฐานต่างๆ เพื่อใช้เหตุผล   ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญาในการอธิบายความจริง   ซึ่งก็คือความรู้ที่อยู่ในหลักสูตรของตนซึ่งเป็นวิธีการแสวงหาความรู้ที่เป็นสากลที่ทุกสาขาวิชาสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในสาขาวิชาของตนได้    

                  สาเหตุที่นักศึกษาสมัยใหม่ไม่สนใจศึกษาปรัชญา อาจเป็นเพราะอาจารย์ไม่เข้าใจต้นกำเนิดความรู้ทางปรัชญา              ไม่เข้าใจโครงสร้างของความรู้ทางปรัชญา      กระบวนการวิธีพิจารณาความจริงของปรัชญา  และความสมเหตุสมของความรู้ทางปรัชญา  วัตถุประสงค์ของการศึกษาปรัชญา     ซึ้งก็คือ การให้นักศึกษาได้ศึกษาแนวคิดของนักปรัชญาตามเนื้อหาที่กำหนดไว้ในหลักสูตร        เช่น โลก     มนุษย์  ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ           และหลักฐานการพิสูจน์การมีอยู่ของเทพเจ้า เป็นต้น      เราจะนำแนวคิดของนักปรัชญาไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร?      หากอาจารย์ไม่สามารถให้คำตอบได้ ก็จะกลายเป็นปัญหาของระบบการศึกษาที่สอนให้นักศึกษาเรียนรู้เพื่อสั่งสมความรู้ไว้ในใจ     ยิ่งไปกว่านั้นบัณฑิตจากหลักสูตรปรัชญาไม่สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้กับการทำงานในองค์กรใด ๆ ได้      นอกจากเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยแล้ว     ยังมีองค์กรใดอีกบ้างที่ต้องการบัณฑิตปรัชญาไปทำงาน ?    เมื่อมองไปยังอนาคตของการทำงานในฐานะพนักงาน  เรามองเห็นแต่ความมืดมนในชีวิต   เพราะไม่รู้ว่าองค์กรใดต้องการบัณฑิตปรัชญาในการทำงาน   เป็นต้น  

               การเขียนเกี่ยวกับปรัชญาพุทธภูมิ : หลังจากศึกษาตำราปรัชญาต่าง ๆ    เกี่ยวกับโครงสร้างของความรู้ทางปรัชญาแล้ว ผู้เขียนไม่พบหลักฐานใดที่ระบุถึงองค์ประกอบความรู้ทางปรัชญาอย่างเฉพาะเจาะจง     อย่างไรก็ตาม   ผู้เขียนชอบแสวงหาความรู้เกี่ยวกับปรัชญาโดยการตรวจสอบข้อเท็จจริง และรวบรวมหลักฐานจากเอกสารในตำราเรียน       และเว็บไซต์ต่าง ๆ  เพื่อนำหลักฐานมาวิเคราะห์ โดยอนุมานความรู้เพื่อพิสูจน์ความจริงของคำตอบเกี่ยวกับปรัชญาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น  ดังนั้น เมื่อผู้เขียนศึกษาปรัชญา       ผู้เขียนจึงได้เรียนรู้ความรู้ในหลากหลายสาขา         ซึ่งเกิดจากความอยากรู้อยากเห็นของมนุษย์ ในทาง  ปรัชญา   เมื่อได้ยินความจริงเกี่ยวกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง      ไม่ควรเชื่อทันทีควรตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับสิ่งนั้นไว้ก่อน   จนกว่าจะได้รวบรวมหลักฐานมาพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้นเสียก่อน        เมื่อผู้เขียนศึกษาชีวิตมนุษย์จากหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยแล้ว  ผู้เขียนจึงได้เรียนรู้ว่า ความจริงของชีวิตมนุษย์    ตามคำสอนของพระพุทธเจ้าหรือ "ขันธ์ ๕"      เกิดจากปัจจัยทางร่างกายและจิตใจที่กำเนิดในครรภ์มารดา       มนุษย์ใช้อายตนะภายในร่างกายเชื่อมโยงปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้น      

          นี่คือกฎธรรมชาติที่จิตใจมนุษย์รับรู้  (วิญญาณ)  อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้      จิตใจจึงรวบรวมเรื่องราวเหล่านั้นเป็นข้อมูลทางอารมณ์ที่เก็บไว้ในจิตใจ   แต่เนื่องจากจิตใจมนุษย์เป็นนักคิด   เมื่อรับรู้สิ่งใดจิตใจจะคิดจากสิ่งนั้น      โดยใช้ข้อมูลทางอารมณ์ มาวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้   หรือคาดคะเนความจริง เพื่อพิสูจน์ความจริงของสิ่งนั้น โดยใช้เหตุผล        ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญา เพื่ออธิบายความจริงของคำตอบเกี่ยวกับสาเหตุของเหตุการณ์นั้น       หากผลของการวิเคราะห์ยังไม่พบสาเหตุของเหตุการณ์นั้น     ก็จำเป็นต้องหาหลักฐานเพิ่มเติม  เมื่อการวิเคราะห์พบสาเหตุแล้ว      ความรู้นั้นก็จะกลายเป็นความรู้ที่แท้จริงและมนุษย์ก็เก็บความรู้นั้นไว้เป็นสัญญาในจิตใจ   ดังนั้น มนุษย์จึงมีแนวโน้มตามธรรมชาติที่จะแสวงหาหลักฐานเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นตัวอย่างเช่น

  

               -การเดินทางไปต่างประเทศ       การพบปะชาวต่างชาติที่น่าสนใจออกเดท  แต่ขาดความรู้พื้นฐานว่าเขาเป็นใคร     มาจากไหนเป็นคนดีหรือคนไม่ดี     เราไม่มีทางรู้เพราะไม่เคยรู้จักกันมาก่อนและมนุษย์ก็มักจะไม่เปิดเผยตัวตนที่แท้จริงของตนให้ผู้อื่นรับรู้ในบทสนทนา  พวกเขาจะไม่รู้ตัวตนที่แท้จริงและจุดมุ่งหมายในการสร้างความสัมพันธ์นั้น         เว้นแต่จะสนิทสนมอย่างจริงใจ หรือเพื่อจุดประสงค์อื่นเท่านั้น ถือเป็นความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัส      ที่มนุษย์ควรเรียนรู้และหาทางเอาตัวรอดเช่นกัน,

  

           -การทำงานในฐานะข้าราชการในหน่วยงานราชการแห่งหนึ่งในประเทศไทย  เชื่อในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขหรือไม่?      เราต้องรวบรวมหลักฐานจากผู้ที่แสดงความคิดเห็นบนโซเชียลมีเดียเพราะมนุษย์มักซ่อนกิเลสไว้ในใจ   ไม่แสดงออกผ่านการกระทำ คำพูดและเจตนาที่ซ่อนไว้ในใจ      เราต้องใช้เวลาในการตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับตัวตนของพวกเขาอย่างชัดเจน  นี่คือความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านกระสาทสัมผัสของตน   ซึ่งมนุษย์ควรเรียนรู้เช่นกัน      ดังนั้นความรู้ของมนุษย์   จึงหมายถึงการสั่งสมความรู้จากการศึกษาเล่าเรียน  การค้นคว้า หรือประสบการณ์  ซึ่งรวมทั้งความสามารถและทักษะเชิงปฏิบัติเช่น ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์,  ความรู้ที่ได้รับจากการได้ยิน การฟัง   การคิด    หรือการปฏิบัติ    เช่น  ความรู้เกี่ยวกับสุขภาพหรือความรู้เกี่ยวกับนิทานพื้นบ้าน    เราสามารถอธิบายต้นกำเนิดของความรู้      โครงสร้างของความรู้   วิธีการพิจารณาความรู้จริงของความรู้ และความสมเหตุสมผลของความรู้ของมนุษย์ ได้ดังนี้ 

 

                ๑. ต้นกำเนิดแห่งความรู้ของมนุษย์     มนุษย์เป็นนักคิดโดยธรรมชาติ     พวกเขาเป็นนักคิดที่อาศัยการรับรู้ผ่านอายตนะภายในและสั่งสมเรื่องราวจากการรับรู้ของตน  อย่างไรก็ตาม  อายตนะภายในเหล่านี้มีความสามารถในการรับรู้ที่จำกัด        และมีอคติในความคิดเห็นของตนเองที่จะเข้าข้างฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเนื่องจากความไม่รู้ของตนเอง    ส่งผลให้ชีวิตมนุษย์เต็มไปด้วยมืดมน และขาดปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์      เมื่อพวกเขาแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับสิ่งที่ได้ยินและสืบทอดกันมา  เช่น  การมีอยู่เทพเจ้าตั้งแต่สมัยก่อนพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน         โดยใช้เหตุผล  ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา   

               รัฐบาลทั่วโลกจึงแก้ปัญหาไข   โดยจัดระบบการศึกษาระดับชาติ      และออกกฎหมายให้ประชาชนปฏิบัติตาม เมื่อมนุษย์ก้าวเข้าสู่ยุคศิวิไลซ์  มนุษย์ได้พัฒนาศักยภาพในการสร้างอารยธรรมของตนเองผ่านระบบการศึกษา     ที่รัฐบาลของแต่ละประเทศจัดหาให้ชั้นเรียนจัดขึ้นในมหาวิทยาลัย     โรงเรียนและวิทยาลัยโดยมีครูผู้สอนที่เชี่ยวชาญในหลากหลายวิชารวมถึงปรัชญาและพุทธศาสนา  หลังจากฟังคำสอนของครูแล้ว            นักศึกษาจะสั่งสมความรู้เหล่านี้และนำความรู้ติดตัวของผู้เรียนไปใช้ที่บ้าน ดังนั้น     การศึกษาในสถาบันการศึกษา จึงมุ่งเน้นที่การแสวงหาความรู้เพียงอย่างเดียว       เมื่อจบหลักสูตรนักศึกษาจะได้เข้าร่วมโครงการฝึกงาน         เพื่อพัฒนาทักษะการนำความรู้นี้ไปประยุกต์ใช้ในการตัดสินใจ       และแก้ปัญหาในหน้าที่ความรับผิดชอบต่าง ๆ 

 

        ๒. ความรู้จากประสบการณ์ชีวิต       เมื่อร่างกายมนุษย์มีอายตนะภายในที่เชื่อมโยงกับเหตุการณ์ต่าง ๆ  ในชีวิต      เมื่อมนุษย์ประสบกับปรากฎการณ์เหล่านี้ เช่น  แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด   หรือพายุรุนแรงที่ซัดเข้าฝั่งทำลายเรือประมงนับหมื่นลำ   และคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก สาเหตุที่แน่ชัดของเหตุการณ์เหล่านี้     ยังคงไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด  นักปรัชญาและนักวิทยาศาสตร์          จำเป็นต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานทางอารมณ์     เมื่อมีหลักฐานเพียงพอแล้ว    พวกเขาก็ใช้หลักฐานทางอารมณ์เป็นข้อมูล       สำหรับการวิเคราะห์ข้อมูลโดยอนุมานความรู้จากหลักฐานต่าง ๆ   เพื่อพิสูจน์ความจริงในเรื่องนั้นโดยใช้เหตุผล         เป็นเครื่องมือในการอธิบายความจริงของสาเหตุที่เกิดปรากฏการณ์ในเรื่องนี้   เพราะมนุษย์มีข้อจำกัดในการรับรู้ปรากฏการณ์เหล่านี้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัสของตนเอง    หลักฐานที่มีอยู่จึงไม่เพียงพอ          ที่จะนำมาใช้เป็นข้อมูลเพื่อพิสูจน์ความจริงในเรื่องนี้    อย่างไรก็ตาม   เหตุการณ์นั้นก็ถูกลืมเลือนไปอย่างรวดเร็วและกลายเป็นตำนานที่สืบทอดต่อกันมาหลายชั่วอายุคน     บอกเล่าให้คนรุ่นหลังรู้ถึงสิ่งที่อยู่เบื้องหลังปรากฎการณ์ทางธรรมชาติ    เนื่องจากไม่มีเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ใด     ที่สามารถติดตามสภาพอากาศได้เหมือนในปัจจุบัน  

                 เมื่อผู้เขียนศึกษาหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬา ฯ   ซึ่งบรรจุพระธรรมและวินัยอยู่หลายเล่ม      ได้กล่าวถึงเทพเจ้าหลายองค์ เมื่อความเชื่อเรื่องเทพเจ้าครอบงำชีวิตมนุษย์    พราหมณ์มักใช้เหตุผล เป็นเครื่องมือ      ในการอธิบายของคำตอบของตนให้คนต่างวรรณะฟัง ทั้งนี้     เพราะพระพรหมและพระอิศวรลงโทษมนุษย์ที่ละเมิดกฎหมายวรรณะจารีตประเพณีด้วยการแต่งงานข้ามวรรณะ      นำไปสู่ความดูถูกเหยียดหยามและเกลียดชัง      เทพเจ้าเหล่านั้นลงโทษมนุษย์ด้วยการทำให้เกิดแผ่นดินไหว ลมพายุและฝนตกหนัก       แม้พราหมณ์จะตอบอย่างมีเหตุผล แต่หลายคนก็ให้เหตุผลสนับสนุนหลักฐานเหล่านั้น  แต่เทพเจ้าจะลงโทษได้อย่างไร    ในเมื่อไม่มีใครเคยเห็นพระพรหมมาก่อน   

              อย่างไรก็ตาม     ปัญหาของปรากฏการณ์ทางธรรมชาติก็เกิดขึ้นมนุษย์ต่างก็สงสัยว่า        อะไรเป็นสาเหตุของแผ่นดินไหวหรือพายุ  แม้มนุษย์จะรวบรวมหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ   เพื่อนำมาวิเคราะห์แต่หลักฐานที่รวบรวมจากปรากฎการณ์ทางธรรมชาติผ่านอายตนะภายใน       ยังไม่เพียงพอที่จะใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้เพื่อหาเหตุผลพิสูจน์ความจริงในเรื่องนี้      คำตอบของสาเหตุที่เกิดปรากฏการณ์ทางธรรมชาตินี้        แม้จะมีพยานบุคคลยืนยันข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ อย่างไรก็ตามมีข้อสงสัยว่าพยานเหล่านั้น         เป็นผู้เห็นเหตุการณ์ในที่เกิดเหตุหรือไม่          ดังนั้น คำให้การของพยานเหล่านี้จึงขาดความน่าเชื่อถือ  และไม่สามารถยอมรับได้ว่าเป็นการยืนยันความจริงของเรื่องนี้ได้ 

๒.ต้นกำเนิดของความรู้เชิงปรัชญา

                   เมื่อปรัชญา พระพุทธศาสนา และวิทยาศาสตร์เป็นความรู้ของมนุษย์    ปรมาจารย์แห่งความรู้เชิงปรัชญาจึงถูกเรียกว่า"นักปรัชญา" เช่น เพลโต  อริสโตเติล     และพราหมณ์ทั้งหกนิกาย พระพุทธเจ้าทรงเป็นปรมาจารย์แห่งความรู้ทางพุทธศาสนา         นักวิทยาศาสตร์เป็นปรมาจารย์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์           นักปรัชญาสนใจศึกษาความจริงของโลก   มนุษย์  จักรวาล   และการพิสูจน์การมีอยู่ของเทพเจ้า  เป็นต้น พระพุทธศาสนาเน้นย้ำถึงปัญหาของชีวิตมนุษย์          ขณะที่นักวิทยาศาสตร์เน้นย้ำถึงความจริงของสรรพสิ่ง  

             ความรู้ของนักปรัชญา       พระพุทธเจ้าและนักวิทยาศาสตร์มีต้นกำเนิดมาอย่างไร ?เมื่อนักปรัชญา พระพุทธเจ้าและนักวิทยาศาสตร์เป็นมนุษย์ที่มีอายตนะภายในเชื่อมโยงกับสิ่งต่าง ๆ      รอบตัวอยู่เสมอเมื่อพวกเขารับรู้สิ่งต่าง  ๆ          จิตใจของมนุษย์จะเก็บเรื่องราวเหล่านี้ไว้เป็นหลักฐานทางอารมณ์        จากนั้นพวกเขาวิเคราะห์หลักฐานทางอารมณ์เหล่านี้  โดยอนุมานความรู้ของตนเองด้วยเหตุผลหรือคาดคะเนความจริงจากสิ่งที่ได้ยิน โดยใช้เหตุผลซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญา เพื่ออธิบายความจริงของคำตอบของเรื่องนั้น  ๆ        แต่เมื่อนักปรัชญาในสมัยพุทธกาลใช้เหตุผล    บางครั้งพวกเขาก็ใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง  บางครั้งพวกเขาก็ใช้เหตุผลไม่ถูกต้อง  บางครั้งพวกเขาอาจใช้เหตุผลในลักษณะนี้หรือในลักษณะนั้น       เมื่อการใช้เหตุผลคลุมเครือและไม่ชัดเจนเกี่ยวกับความเป็นมาของเรื่องราวที่ได้ยิน      เมื่อวิญญูชนได้ยินความคิดเห็นใด  ๆ        พวกเขาจะสงสัยความจริงของเรื่องนั้น   ๆ โดยธรรมชาติ    

              ความรู้ของเจ้าชายสิทธัตถะ     เมื่อพระองค์ทรงได้ยินข้อเท็จจริงในเบื้องต้นว่าพระพรหมลงโทษชาวสักกะ         โดยพระองค์จึงทรงบัญชาให้สังคมลงโทษพวกเขา      ด้วยการขับไล่ออกจากบ้านเรือนไปตลอดชีวิตและเรียกคนเหล่านี้ว่า "จัณฑาล"    เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงได้ทราบความจริงเกี่ยวกับพระพรหมลงโทษชาวสักกะแล้ว      พระองค์ก็ทรงไม่เชื่อข้อเท็จจริงทันที    แต่พระองค์ก็ทรงสงสัยไว้ก่อนว่าไม่เป็นความจริง         เมื่อพระองค์ทรงชอบแสวงหาความจริงเรื่องนี้อีกต่อไป  พระองค์จึงทรงได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงในเรื่องนี้  และรวบรวมหลักฐานเช่น    พราหมณ์สำนักต่าง ๆ ที่อ้างตนเองว่าสามารถสื่อสารกับเทพเจ้าได้ผ่านพิธีกรรมบูชายัญของตน          เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงไต่สวนประจักษ์พยานคือพราหมณ์สำนักต่าง ๆ          พยานเหล่านั้นทั้งหมดก็ให้การสอดคล้องกันและยืนยันว่าตนไม่เคยเห็นพระพรหม   และไม่รู้แม้กระทั่งประวัติของพระองค์   

                นักปรัชญาชอบศึกษาความจริงในเรื่องเหล่านี้       พวกเขาแสวงหาหลักฐานเพื่มเติม  เพื่อพิสูจน์ความจริงโดยการวิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้เหตุผล          เป็นเครื่องมือใช้การอธิบายความจริงของเรื่องนั้น  ๆ  อย่างไรก็ตาม       หลักฐานพิสูจน์ทางปรัชญามักเป็นพยานบุคคลที่ยืนยันความจริงของคำตอบในเรื่องนั้น  ๆ     ยกตัวอย่างเช่น    ในสมัยรุ่งเรืองของศาสนาพราหมณ์ พราหมณ์ได้สอนผู้คนในอนุทวีปอินเดียให้เชื่อว่า         พระพรหมสร้างมนุษย์จากร่างกายของพระองค์และวรรณะ พระองค์ได้มอบสิทธิ      และหน้าที่แก่มนุษย์ในการทำงานตามวรรณะที่ตนเกิดมาพราหมณ์ยืนยันว่า สามารถติดต่อพระพรหมได้ผ่านพิธีกรรมบูชายัญ เพื่อช่วยให้ผู้คนประสบความสำเร็จในการงานและชีวิต      เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงซักถามถึงต้นกำเนิดของพระพรหม และพระอิศวร  ไม่มีพราหมณ์คนใด        สามารถอธิบายถึงต้นกำเนิดของพระพรหมแก่เจ้าชายสิทธัตถะได้อย่างชัดเจน  สิ่งนี้ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงสงสัยถึงการมีอยู่ของพระพรหมแม้ว่า    พราหมณ์จะอธิบายว่ามนุษย์เคยเห็นพระพรหมมาก่อนแล้วก็ตาม      อย่างไรก็ตามข้อกล่าวอ้างเหล่านี้ ไม่มีมูลความจริงและไม่มีหลักฐานยืนยัน

           นิยามของปรัชญา เมื่อผู้เขียนศึกษาหลักฐานจากพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน  ๒๕๕๔ ได้ให้คำจำกัดความว่า  "ปรัชญาคือวิชาที่ว่าด้วยหลักความรู้และความจริง"และ พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานให้คำจำกัด "ความรู้" เป็นสิ่งที่สั่งสมจากการศึกษา เล่าเรียน ค้นคว้า หรือประสบการณ์รวมทั้งความสามารถและทักษะในการปฏิบัติ เช่น ความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์, สิ่งที่ได้จากการได้ยิน ได้ฟัง การคิดหรือการปฏิบัติ   หลักการแห่งความรู้คือสาระที่มั่นคงและความจริง แยกประเด็น "ความ" แปลว่า "เรื่อง" เช่น เนื้อความ เกิดความส่วนคำว่า "จริง" หมายถึงสิ่งที่แน่นอนและเปลี่ยนแปลงไม่ได้ 

       เมื่อผู้เขียนศึกษาข้อมูลในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ฯลฯ ผู้เขียนตีความปรัชญาว่าเป็นความรู้ที่มนุษย์สั่งสมมาโดยการศึกษา การวิจัยหรือประสบการณ์รวมถึงความสามารถและทักษะในการปฏิบัติจริง ยกตัวอย่างเช่น ความรู้ทางประวัติศาสตร์,ความรู้ได้มาจากจากการฟัง การคิด และการปฏิบัติ ดังนั้น ความรู้ทางปรัชญาจึงต้องมีแก่นแท้ที่มั่นคง เป็นความจริงที่แน่นอนและไม่เปลี่ยนแปลง ทั้งนี้เพราะ "ปรัชญา" มีต้นกำเนิดของความรู้ของนักปรัชญามาจากประสบการณ์ชีวิตผ่านอายตนะภายในของมนุษย์ กล่าวอีกนัยหนึ่งว่า "อายตนะภายในเชื่อมโยงกับสิ่งต่างๆมากมาย เช่น สภาพแวดล้อม ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมของมนุษย์ที่เกิดขึ้น จิตใจของมนุษย์รับรู้แล้วก็จะเก็บเรื่องราวเหล่านี้เป็นหลักฐานทางอารมณ์เหล่านี้ไว้ในจิตใจ ใช้เป็นข้อมูลใช้ในการวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้หรือคาดคะเนความจริง เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น โดยใช้เหตุผล เป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้เพื่ออธิบายความจริงในเรื่องนั้น ๆ 

            อย่างไรก็ตามเมื่อวิเคราะห์ข้อมูลแล้ว เรื่องราวต่าง ๆ  มักปรากฏขึ้นโดยไม่ทราบที่มา เมื่อข้อเท็จจริงเป็นดังนี้ วิญญูชนจะสงสัยความจริงของเรื่องราวนั้น  ๆ  ยกตัวอย่างเช่น นักปรัชญาตะวันตกมองโลกที่พวกเขาอาศัยอยู่และสงสัยว่าโลกนี้เกิดขึ้นอย่างไร ?  นักปรัชญาตะวันตกวิเคราะห์ข้อมูลโดยอนุมานหรือคาดคะเนความจริงของเรื่องราวนั้น  ๆ   นักปรัชญาบางคนให้คำตอบว่าโลกถูกสร้างขึ้นจากน้ำบ้าง ไฟบ้าง ลมบ้าง และดินบ้าง ฯลฯ   โดยใช้เหตุผลเป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้ เพื่ออธิบายความจริงของเรื่องปฐมธาตุของโลก  แต่การใช้เหตุผลอธิบายความจริงเรื่องนี้ บางคนอาจใช้เหตุผลได้อย่างถูกต้อง บางคนอาจใช้เหตุผลไม่ถูกต้อง เป็นต้น  เมื่อข้อเท็จจริงเกี่ยวกับนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล  เจ้าชายสิทธัตถะทรงสร้างกระบวนการพิจารณาความจริงขึ้น  เพื่อพิสูจน์ความจริงในเรื่องนี้  

                   ๒.ลักษณะของปรัชญา   :  ปรัชญาคือความรู้ของมนุษย์ที่สั่งสมอยู่ในจิตใจของมนุษย์    อย่างไรก็ตามจิตใจของมนุษย์ไร้รูปแบบ และความรู้มีอยู่ในจิตใจ   เนื่องจากจิตใจไร้รูปแบบ ความรู้จึงจับต้องไม่ได้         ต้นกำเนิดของความรู้ทางปรัชญาเกิดขึ้นเมื่อมนุษย์ใช้อายตนะภายในเชื่อมโยงกับปรากฎการณ์ทางธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้น     เมื่อมนุษย์รับรู้  พวกเขาจะรวบรวมหลักฐานเหล่านี้ไว้เป็นข้อมูลทางอารมณ์ในจิตใจ       จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลโดยอนุมานความรู้   โดยใช้เหตุผลยืนยันความจริงของเรื่องนั้น  จากผลจากการวิเคราะห์ข้อเท็จจริงนี้  ทำให้เกิดเรื่องราวต่าง ๆ   เกิดขึ้นในจิตใจของนักปรัชญายังคงคลุมเครือและไม่ชัดเจนว่าเป็นจริงหรือเท็จ   วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะได้ยินความคิดเห็น    ก็เกิดความสงสัยและชอบแสวงหาความรู้เกี่ยวกับเรื่องนี้อีกต่อไป      เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลโดยการอนุมานความรูเพื่อยืนยันความจริงของคำตอบในเรื่องนั้น   เมื่อได้คำตอบอย่างชัดเจนแล้ว       ความรู้ก็จะสั่งสมอยู่ในจิตใจและติดตามชีวิตไปทุกหนทุกแห่งเพื่อนำไปใช้ในการทำงาน และแก้ไขปัญหาในชีวิตต่อไปในอนาคต   

                    อย่างไรก็ตามโดยทั่วไปแล้ว      ความรู้มักจะสูญหายไปพร้อมกับความตายของมนุษย์นั้น         ดังนั้น มนุษย์จึงแสวงหาวิธีที่จะรักษาความรู้ไว้ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาจากหลักฐานที่มีอยู่      มนุษย์จึงคิดค้นนวัตกรรมใหม่   ๆ      และบันทึกข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ต่าง ๆ ไว้มากมาย  ดังจะเห็นได้จากรูปภาพของเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นแล้วบนผนังถ้ำ หรือวิธีมุขปาฐะจากพระไตรปิฎกฉบับต่าง ๆ     การสร้างวัตถุทางศาสนาในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช     หรือประดิษฐ์อักษรพราหมี เพื่อบันทึกเหตุการณ์ต่าง ๆ    และสร้างอนุสรณ์เพื่อรำลึกถึงงานเผยแผ่ของพระพุทธเจ้า เป็นต้น   ตามแนวคิดของมนุษย์ ปรัชญาแบ่งออกเป็น ๕ สาขาคือ