บทนำสู่ปรัชญาแดนพุทธภูมิ : พาราณสี เมืองหลวงของแคว้นกาสี

Introduction to  Buddhaphumi philosophy : Varanasi,  the Capital  of  Kasi  Country 

๑.บทนำ ความเป็นมา และความสำคัญของปัญหา

               เมื่อปี ๒๕๓๖  ผู้เขียนศึกษานักธรรมตรีที่สำนักเรียนสนามหลวง  จังหวัดสกลนคร ผู้เขียนได้ยินข้อเท็จจริงเบื้องต้นเกี่ยวกับเมืองพาราณสีเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรกาสีและสถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมเทศนาครั้งแรก เพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนาแก่ฤาษี ๕  รูป  ในยุคปี ๒๕๔๒   มหาวิทยาลัยทั่วโลกยังไม่มีการเผยแผ่ข้อมูลออนไลน์เช่นเดียวกับยุคปัจจุบัน ก่อนที่จะตัดสินใจศึกษาต่อในสาธารณรัฐอินเดียนั้น  ผู้เขียนได้ขอคำแนะนำจากอาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิ ซึ่งเป็นอาจารย์สอนวิชาปรัชญาที่มหาวิทยามหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น เกี่ยวกับข้อมูลและค่าเล่าเรียนของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ในอินเดีย           ด้วยความช่วยเหลือจาก รองศาสตราจารย์.ดร.โสวิทย์  บำรงุภักดิ์    ผู้เขียนได้เรียนรู้เกี่ยวกับมหาวิทยาลัยที่น่าสนใจหลายแห่งในอินเดีย ที่เปิดสอนหลักสูตรด้านรัฐศาสตร์     ภาษาบาลี    และพุทธศาสนศึกษาและปรัชญา    เป็นต้น 

ผู้เขียนยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับมหาวิทยาลัยบานารัสฮินดูเล็กน้อย โดยสังเกตว่าค่าเล่าเรียนต่ำกว่ามหาวิทยาลัยในประเทศไทย    

             เมื่อปี ๒๐๐๒  ผู้เขียนได้เดินทางไปอินเดีย เพื่อศึกษาต่อในระดับปริญญาโทหลักสูตรศิลปศาสตร์สาขาปรัชญาที่ มหาวิทยาลัยบานารัสฮินดูในเมืองพาราณสี        รัฐอุตตรประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย ผู้เขียนอาศัยอยู่ในหอมหาวิทยาลัยในฐานะนักศึกษาต่างชาติ  จนถึงปี ค.ศ. ๒๐๑๑    ผู้เขียนก็สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกสาขาปรัชญา  เมืองพาราณสีเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่แสดงให้เห็นถึงศาสนาและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับการบูชาเทพเจ้า   ผู้คนนับล้านมาเยี่ยมชมแม่คงคาในแต่ละปี    เพื่อประกอบพิธีกรรมบูชาเทพเจ้าที่ตนเคารพนับถือเพื่อให้บรรลุความปรารถนา ทำให้เมืองพาราณสีเป็นเมืองสำคัญมากในชีวิตของผู้เขียน เมื่อผู้เขียนตัดสินใจศึกษาต่อมหาวิทยาลัยบานารัสฮินดู    รัฐอุตตรประเทศ  สาธารณรัฐอินเดีย  ผู้เขียนได้ใช้เวลาอยู่ที่นั่นหลายปี การศึกษาในมหาวิทยาลัยต่างประเทศคือการเรียนรู้เกี่ยวกับโลก เช่น ศิลปะการใช้ชีวิตในอินเดีย บ้านเป็นที่อยู่อาศัย อาหาร การแต่งงาน การศึกษา อาชีพและพิธีกรรมตามความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ เมื่อเรารับรู้สิ่งเหล่านี้ผ่านอายตนะภายในร่างกายและสั่งสมเรื่องราวของสิ่งเหล่านี้ เป็นหลักฐานทางอารมณ์อยู่ในจิตใจของเรา  อย่างไรก็ตาม  ธรรมชาติของชีวิตมนุษยชาติ  ไม่ได้เป็นเพียงแค่รับรู้ และรวบรวมเรื่องราวต่าง ๆ  เป็นหลักฐานทางอารมณ์เท่านั้น       ยังมีธรรมชาติของการคิด เมื่อรับรู้สิ่งใด จิตมนุษย์ก็คิดเกี่ยวกับสิ่งนั้น โดยใช้เหตุผล เป็นเครื่องมือทางปรัชญาในการอธิบายความจริง  เพื่อให้คนในสังคมเข้าใจข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับเรื่องนั้น ๆ   

                  เดิมที่พาราณสี เป็นเมืองเล็ก ๆ  แต่ต่อมาได้กล่ายเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรกาสี ในอดีต  ผู้คนส่วนใหญ่ในเมืองพาราณสีส่วนใหญ่นับถือศาสนาพราหมณ์ เมืองนี้ตั้งอยู่บนริมฝั่งแม่น้ำคงคาทั้งสองฝั่ง  ฝั่งตะวันตกเป็นที่ประทับของมหาราชจากเมืองต่าง  ๆ  ซึ่งสร้างป้อมปราการ  เป็นที่ประทับส่วนพระองค์ เพื่อบูชาพระอาทิตย์และแม่น้ำคงคาในทุกเช้า ส่วนฝั่งตะวันออกนั้นถือว่าเป็นฝั่งนรก และไม่มีใครสร้างบ้านเรือนที่นั่น  

           ปัญหาที่แท้จริง   คือเราจะรู้ได้อย่างไรว่าในสมัยพุทธกาล เขตพาราณสี รัฐอุตตรประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย  เคยเป็นเมืองพาราณสีเมืองหลวงของอาณาจักรกาสี จากการตรวจสอบหลักฐานจากพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯเล่มที่ ๒๖ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๘ วิมานวัตถุข้อ.๑๕๔ระบุว่า เมืองพาราณีเมืองหลวงของอาณาจักรกาสีพระนครพาราณสี ซึ่งเป็นเมืองหลวงของแคว้นกาสี เมื่อ ๔๕ ปีก่อนพุทธศักราช  พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธัมมจักรกัปปวตนสูตรแก่ฤาษีทั้ง ๕  (ปัญจวัคคีย์)        ผู้ซึ่งเข้าใจคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าและมีศรัทธาในการบวชเป็นพระภิกษุ ทำให้พระรัตนตรัยของพระพุทธศาสนาครบถ้วน   ๓ ประการและเมืองพาราณสี  ถือเป็นสถานที่กำเนิดของพระพุทธศาสนา ก่อนที่พระพุทธเจ้าองค์จะปรินิพพาน พระองค์ทรงยกย่องเมืองพาราณสีว่าเป็นสังเวชนียสถานแห่งที่ ๓  ดังที่พระองค์ตรัสไว้ในพระสูตรมหาปรินิพพานว่า "หากผู้ใดเดินทางแสวงบุญด้วยศรัทธา จะได้เกิดในสวรรค์หลังตาย" 

                  พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงพระราชทานดินแดนแห่งแคว้นกาสีนี้ เป็นของขวัญเนื่องในโอกาสที่พระราชธิดาของพระองค์ทรงได้อภิเษกสมรสกับพระเจ้าพิมพิสารผู้ปกครองแคว้นมคธ  เมืองพาราณสีมีแม่น้ำคงคาไหลผ่านใจกลางเมือง ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำคงคาเป็นที่ตั้งของท่ามหาราชาของเมืองต่าง ๆ เพื่อใช้ทำพิธีบูชายัญแม่น้ำคงคาซึ่งเป็นเทวดาในยามเช้า และบูชายัญด้วยไฟในตอนเย็นเป็นประจำทุกวันก่อนจะสิ้นพระชนม์    ดังนั้น พระนครพาราณสี จึงเป็นเมืองมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่เก่าแก่ที่สุดในประวัติศาสตร์โลกถึง ๔,๐๐๐ ปีตั้งแต่ก่อนพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน  ในรัชสมัยต้นพระเจ้าอชาตศัตรูแคว้นกาสีถูกผนวกเข้ากับแคว้นโกศล เมื่อพระเจ้าปเสนทิโกศลทรงทำสงครามได้รับชนะเหนือพระเจ้าอชาติศัตรูแห่งแคว้นมคธได้  

                        เมื่อผู้เขียนได้ยินข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเมืองพาราณสี ดังกล่าวแล้ว ผู้เขียนก็ไม่เชื่อทันที ควรตั้งข้อสงสัยเสียก่อนจนกว่าจะได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ  เมื่อมีหลักฐานเพียงพอแล้ว ผู้เขียนก็ใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้เพื่อพิสูจน์ความจริงของคำตอบในเรื่องนี้   โดยใช้เหตุผลซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญาในการอธิบายความจริงของคำตอบของเรื่องพระนครพาราณสี เป็นเมืองหลวงแห่งแคว้นกาสี  ผู้เขียนสนใจศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลเกี่ยวกับความจริงของพระนครพาราณสี เป็นเมืองหลวงแห่งแคว้นกาสี โดยรวบรวมหลักฐานจากแหล่งความรู้ในพระไตรปิฎก อรรถกถา บันทึกของสมณะชาวจีนและพยานเอกสารอื่น ฯ เพื่อเป็นข้อมูลใช้ในการวิเคราะห์หาเหตุผลยืนยันข้อเท็จจริงของคำตอบว่าเป็นความจริงในเรื่องนี้ 

               บทความนี้จะเป็นประโยชน์แก่พระธรรมวิทยากรในการศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับเมืองพาราณสี และใช้ความรู้เป็นวิทยาทานให้กับผู้แสวงบุญไทยพุทธในสังเวชนียสถานทั้ง๔ เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจในแก่นแท้ของพระพุทธศาสนาเป็นไปในแนวทางเดียวกัน และสามารถนำไปพัฒนาศักยภาพของตนเองได้ ส่วนกระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลจากหลักฐานที่ใช้ในการเขียนบทความนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อนิสิตระดับปริญญาเอกสาขาพระพุทธศาสนาและปรัชญา ใช้เป็นแนวทางการตีความหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในงานวิจัยระดับปริญญาเอกเหตุผลของคำตอบจากการวิจัยจะเป็นความรู้ที่ผ่านการตัดสินที่สมเหตุสมผลโดยไม่ต้องสงสัยในความจริงอีกต่อไป และสามารถอธิบายให้ผู้อื่นเกิดความเข้าใจในหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาได้ และมีทักษะของการใช้ความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติสามารถนำไปขจัดความทุกข์ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้