บทนำ สู่การมีอยู่ของลุมพินี , เป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าในปรัชญาพุทธภูมิ

 บทนำ สู่การมีอยู่ของลุมพินี , เป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าในปรัชญาพุทธภูมิ 

Introduction to  the Existence of Lumbini,    The  Birthplace of Buddha  in  Buddhaphumi Philosophy

ผู้แต่ง พระครูวิสุทธิมงคลบัณฑิต,ผศ.ดร.

๑.บทคัดย่อ

               บทความนี้มุ่งมิติทางประวัติศาสตร์และปรัชญาพุทธภูมิเกี่ยวกับ "สวนลุมพินี" ในสหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเนปาล    ในฐานะสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า  ซึ่งได้รับการรับรองเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยองค์การยูเนสโก (UNESCO)  โดยทำการวิเคราะห์เชื่อมโยงระหว่างระหว่าง "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ"  ผ่านหลักฐานในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย)  อรรถกถา เอกสารประวัติศาสตร์ พยานวัตถุเช่นเสาหินพระเจ้าอโศก วิหารมายาเทวี ตลอดจนบันทึกของพระภิกษุและการพิสูจน์ทางภูมิศาสตร์ยุคปัจจุบัน

ผลการศึกษาพบว่า สวนลุมพินีเป็นเขตป่าสาละ ธรรมชาติบนเส้นทางเชื่อมระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์และกรุงเทวทหะ  ซึ่งมีอยู่ก่อนสมัยพุทธกาล ต่อมาได้รับการฟื้นฟู และสร้างเป็นสังเวชนียสถานโดยพระเจ้าอโศกมหาราช การพิจารณาความจริงเกี่ยวกับลุมพินี สร้างความเข้าใจในมิติเชิงโบราณคดีเท่านั้น    แต่ยังเป็นกระบวนการทางตรรกะวิทยาและปรัชญาที่ใช้วิธีการอนุมานความรู้จากหลักฐานอย่างสมเหตุสมผล  ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อพระวิทยากรในการเผยแผ่ศาสนา และเป็นแนวทางในการศึกษาวิจัยเชิงปรัชญา พุทธศาสตร์และนิติศาสตร์ในระดับบัณฑิตศึกษาเช่นกัน 

๑.บทนำ (Intruduction) 

          ลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าของพระพุทธเจ้าศากมุนี ตั้งอยู่ในเขตสหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเนปาลในปัจจุบัน นับเป็นประวัติศาสตร์สำคัญที่ได้รับการยอมรับอย่างสูงจากนักประวัติศาสตร์ นักโบราณคดี  ตลอดจนนักวิชาการและนักปรัชญาทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายาน จนกระทั่งได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมโดยองค์การยูเนสโก (UNESCO)  

อย่างไรก็ดี การศึกษาสถานที่ประสูติตามปรัชญาพุทธภูมิ มิได้จำกัดอยู่เพียงมิติทางโบราณคดีหรือกายภาพเท่านั้น หากยังแฝงไว้ด้วยมิติทางปรัชญาอันลึกซึ้ง ซึ่งถือเป็นความท้าทายสำหรับพระภิกษุสงฆ์ นักตรรกวิทยา และผู้ปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ในการใช้เหตุผลอธิบายเชื่อมโยงระหว่าง "สมมติสัจจะ" (ความจริงเชิงสมมติในทางโลก) และ "ปรมัตถ์สัจจะ" (ความจริงขั้นสูงสุด) การเข้าใจความสัมพันธ์ของสัจจะทั้งสองนี้ มีเป้าหมายสำคัญเพื่อพัฒนาศักยภาพชีวิตของผู้คน ให้ตระหนักรู้ความจริงของโลก และเรียนรู้วิถีปฏิบัติเพื่อนำจิตวิญญาณให้หลุดพ้นจากการเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ

๒.ประวัติความเป็นมา (Historical   Background)

  จากการศึกษาประวัติศาสตร์แคว้นกาสีในพระไตรปิฎกและอรรถกถา พบว่า ในรัชสมัยพระเจ้าโอกกากราช    พระองค์ทรงเป็นกษัตริย์ ผู้ปกครองกรุงโพตลี (หรือสาเกตุ)  เนื่องจากพระเจ้าโอกกากราชทรงอภิเษกสมรสสองครั้ง เมื่อพระมเหษีองค์ที่สองประสูติกาลพระราช โอรส พระองค์จึงทรงตัดสินพระทัยพระราชทานให้พระราชโอรสองค์ใหม่ขึ้นครองราชย์สมบัติ ตามที่พระองค์ทรงให้คำสัญญาแก่พระราชินีพระองค์ใหม่ 

                เมื่อสถานการณ์ทางการเมืองในอาณาจักรโกลิยะเปลี่ยน แปลงไป  พระเจ้าโอกกากราชทรงเนรเทศพระราชโอรสและพระราชธิดาซึ่งประสูติจากพระราชินีกษัตรีย์พร้อมด้วยชาวเมืองโพตลีกลุ่มหนึ่ง อพยพไปสร้าง "กรุงกบิลพัสดุ์"ในป่าสักกะอันกว้างใหญ่(จึงได้ชื่อว่า "ศากยะวงศ์" ต่อมาภายหลัง พระเชษฐภคีนีได้อภิเษกสมรสกับพระเจ้าโอตตาระ (หรือกษัตริย์เมืองอื่น) และร่วมกันสถาปนากรุงเทวทหะ โกลิยวงศ์)  ทั้งสองพระราชวงศ์จึงเป็นพระญาติกัน   ประชาชนจากทั้งสองอาณาจักร มักมาเยี่ยมเยียนกัน และแวะพักผ่อนระหว่างทางที่"ลุมพินี" ซึ่งเป็นเขตป่าสาละธรรมชาติ บนเส้นทางจากกรุงกบิลพัสดุ์ไปยังกรุงเทวทหะ 

            เกี่ยวกับต้นกำเนิดของสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้านั้น เมื่อผู้เขียนได้ศึกษาหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณ อรรถกถา เอกสารทางวิชาการอื่น ๆ    พยานวัตถุและแผนที่โลกของกูเกิล    ผู้เขียนพบว่า ลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้ามีมาก่อนสมัยพุทธกาลแล้ว หลักฐานนี้ ชี้ชัดว่า สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าอยู่ที่สวนลุมพินี  อย่างไรก็ตาม พยานบุคคลซึ่งเป็นประจักษ์พยานยืนยันการมีอยู่จริง ของสถานที่ประสูติและสามารถยืนยันความจริงในเรื่องนี้ได้ พวกเขามักจะสูญหายไปพร้อมความตายแล้ว  และไม่มีค้นคว้าวิจัยอย่างต่อเนื่อง เพื่ออนุรักษ์สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าไว้ ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาและเรียนรู้เกี่ยวกับสถานที่ดังกล่าวได้

                     ในปีพ.ศ. ๑๓๙ หรือ๓๐๔ ก่อนคริสตกาล พระเจ้าอโศกมหาราชประสูติที่เมืองบิปผลิวัน และในปีพ.ศ.๑๗๕  พระองค์ทรงขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์ปกครองอาณาจักรโมริยะได้ หลังจากครองราชย์ได้  ๒๐ พรรษา  พระองค์ทรงตัดสินใจ ที่จะเสด็จจาริกแสวงบุญไปยังสวนลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า โดยพระองค์ทรงเชื่อว่าเมื่อพระองค์เสด็จสวรรคตแล้ว  พระวิญญาณของพระองค์จะไปประสูติในสวรรค์ชั้นฟ้า เมื่อพระเจ้าอโศกมหาราชเสด็จจาริกแสวงบุญจากเมืองปัฏตาลีบุตรไปยังสวนลุมพินี ซึ่งเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า ซึอยู่ในแคว้นสักกะ และพระองค์ประทับอยู่ที่สวนลุมพินี เป็นเวลาหลายวันเพื่อถวายสักการะบูชาพระพุทธเจ้า  หลังจากนั้นพระเจ้าอโศกมหาราชทรงสร้างวิหารมายาเทวีและเสาอโศก    เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของเจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ทรงสละวรรณะกษัตริย์ และปราสาท ๓ ฤดู ในเขตพระราชวังกบิลพัสดุ์  เพื่อแสวงหาความจริงของชีวิตมนุษย์ เมื่อพระองค์ทรงตั้งข้อสงสัยว่าพระพรหมสร้างมนุษย์จากพระวรกายของพระองค์ตามที่พราหมณ์อารยันสอนไว้หรือไม่ ?  หรือชีวิตมนุษย์ตายแล้วสูญจริงตามคำสอนของพราหมณ์บางกลุ่มหรือไม่  ดังนั้น สถานที่ประสูติแห่งนี้  จึงกลายเป็นสถานศักดิ์สิทธิในพระพุทธศาสนา เป็นสถานที่แสวงบุญที่ผู้คนทั่วโลกควรไปแสวงบุญอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต 

         

        ในยุคปัจจุบัน ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ได้ก้าวหน้าขึ้น นักโบราณคดีสามารถใช้ความรู้นี้  เพื่อพิสูจน์ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานที่ประสูติที่บันทึกไว้ในพระไตรปิฎกมหาจุฬา ฯ และเพื่อรวบรวมหลักฐานทางโบราณคดีเพิ่มเติม ในพื้นที่สวนลุมพินี เช่น โบราณสถานวัดมายาเทวี เสาหินอโศก ในด้านภูมิศาสตร์ แผนที่โลกกูเกิลได้ระบุสถานที่ตั้งของวัดมายาเทวี (Maya Devi Temple ลุมพินี)  ในสวนลุมพินีได้อย่างชัดเจน  ผู้เขียนพบหลักฐานว่าสวนลุมพินี ตั้งอยู่ห่างจากแม่น้ำโรหิณี (Rohini River)  ซึ่งเป็นพรมแดนแบ่งเขตแดนระหว่างแคว้นสักกะกับแคว้นโกลิยะประมาณ ๓๗.๙ กิโลเมตร และห่างจากวัดกัลยามัย (kanyamai temple) นักโบราณคดีเชื่อว่าวัดแห่งนี้เคยเป็นพระราชวังโบราณ ซึ่งเป็นสถานที่ประสูติของพระราชินีประชาบดีโคตตรมี พระมารดาบุญธรรมของพระพุทธเจ้าศากยมุนี ห่างออกไปประมาณ ๔๓.๘ กิโลเมตร 

             สวนลุมพินีในอาณาจักรสักกะ เป็นสถานที่พักผ่อนของกองคาราวานขนส่งสินค้า ปริพาชกผู้แสวงหาสัจธรรม และกองทัพแห่งราชวงศ์ศากยะและราชวงศ์โกลิยะ ลุมพินีมีเนื้อที่ขนาดใหญ่ปกคลุมด้วยป่าสาละ มีธารน้ำใต้ดิน ๒ แห่ง ลำธารหนึ่งร้อนและลำธารอีกแห่งหนึ่งเย็น ไหลจากพื้นดินขึ้นสู่ท้องฟ้าและไหลลงสู่สระโปกขรณีเพื่อให้นักเดินทางได้ดื่มและอาบน้ำในป่าสาละแห่งนี้ ในสมัยสวนลุมพินีเป็นสถานที่พักผ่อนของนักเดินทางระหว่างสองเมือง ในยุคก่อนพุทธกาลต่อมาสวนลุมพินี กลายเป็นสถานที่สำคัญในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะแห่งราชวงศ์ศากยะประสูติจากพระครรภ์ของพระนางมายาเทวี ณ. สถานที่แห่งนี้เมื่อ ๘๐ ปีก่อนพุทธศักราช ๑

  

               เมื่อพระชนมายุ ๒๙ พรรษา เจ้าชายสิทธัตถะทรงเสด็จออกผนวชเป็นพระโพธิสัตว์ เพื่อแสวงหาความจริงของชีวิต และหนทางปฏิรูปสังคมในแคว้นสักกะ พระองค์ทรงใช้เวลา  ๖ ปีในการพัฒนาศักยภาพของชีวิตด้วยการปฏิบัติตามมรรคมีองค์ ๘   จนกระทั่งพระองค์ทรงตระหนักตรัสรู้ด้วยญาณทิพย์เหนือมนุษย์ทุกคนว่าหลังความตายลงไป วิญญาณของมนุษย์ทุกคนจะเกิดในภพภูมิอื่น   เมื่อกลับมาเกิดใหม่บนโลก  มนุษย์  ก็ปฏิสนธิในครรภ์มารดาและเจริญเติบโตเป็นเวลา ๙ เดือน และกลับมาเกิดใหม่บนโลกมนุษย์  ก็คลอดจากครรภ์มารดา เกิดเป็นมนุษย์ใหม่ที่มีชื่อและนามสกุลใหม่ ดังนั้นพระพรหมจึงไม่ได้สร้างมนุษย์จากพระวรกายของพระองค์   ดั่งคำสอนของพราหมณ์อารยันแต่อย่างใด 

           สวนลุมพินีกลายเป็นสถานที่แสวงบุญสำหรับชาวพุทธทั่วโลก เพราะก่อนที่พระองค์จะเสด็จปรินิพพานนั้น พระพุทธเจ้าได้ทรงสั่งสอนพระอานนท์และพระสาวกของพระองค์ว่า เมื่อพระองค์ปรินิพพานแล้วพวกท่านควรพระธรรมวินัยของเรา  เป็นศาสดาของพวกเธอต่อไป และหากผู้ใดเคารพบูชาเรา (พระพุทธเจ้าศากยมุนี) ด้วยศรัทธา ให้เดินทางไปสู่สังเวชนียสถานทั้ง๔ เพื่อปฏิบัติบูชาแล้ว เมื่อตายลงไป   ดวงวิญญาณจะไปเกิดบนโลกสวรรค์    ทำให้สวนลุมพินีกลายเป็นสถานศักดิ์สิทธิ์ในพระพุทธศาสนาเนื่องจากเป็น ๑ ใน ๔ ของสังเวชนียสถาน         

  

            เมื่อผู้เขียนได้ยินเรื่องราวของสวนลุมพินีเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าแล้ว หากผู้เขียนแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความจริงของสวนลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า ของตนเองโดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญาในการอธิบายความจริงของเรื่องนี้  ผู้เขียนคงมีความคิดเห็นเช่นเดียวกับพราหมณ์นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาลในการอธิบายความจริง บางครั้งอาจใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง  บางครั้งใช้เหตุผลไม่ถุกต้อง บางครั้งใช้เหตุผลในลักษณะนี้ หรือบางครั้งอาจใช้เหตุลในลักษณะนั้นบ้าง  เป็นต้น  เมื่อการใช้เหตุผลของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาคลุมเครือและไม่ชัดเจนแล้ว   วิญญูชนเช่นเจ้าสิทธัตถะได้ยินเหตุผลอธิบายความจริงย่อมสงสัยในข้อเท็จจริงนั้น 

            ดังนั้นเมื่อได้ข้อเท็จจริงของคำตอบเกี่ยวกับความจริงของวัดมายาเทวี ซึ่งเป็นสถานที่ประสูติของพระศากยมุนีพุทธเจ้า (Lumbini, The Exactly  Birthplace of Buddha)  ตั้งอยู่ในสหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเนปาลนั้นหรือเรื่องใดเรื่องหนึ่ง  พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าเราไม่ควรเชื่อทันทีว่าเป็นความจริงทันที เราควรสงสัยไว้ก่อน จนกว่าผู้เขียนจะได้ตรวจสอบความจริงเกี่ยวกับลุมพินีเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า และรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ เช่น พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬา ฯ  อรรถกถาและบันทึกของพระภิกษุชาวจีนหลายท่าน ที่เดินทางมาคัดลอกพระไตรปิฎกในอนุทวีปอินเดีย  พยานวัตถุได้แก่เสาหินอโศก      และโบราณสถานสร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช เมื่อมีหลักฐานเพียงพอ ก็จะใชหลักฐานมาวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้จากหลักฐานต่างๆ เพื่อพิสูจน์ความจริง โดยใช้เหตุผลมาอธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องลุมพินีเป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า 

      บทความนี้จะเป็นประโยชน์แต่พระวิทยากรรุ่นต่อไปที่สามารถใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการบรรยายเรื่อง ลุมพินีสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า เพื่อให้เนื้อหาของความรู้ในเรื่องนี้เป็นไปในทิศทางเดียวกันและวิธีพิจารณาความปรัชญา  เพื่อวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้จากพยานหลักฐานต่าง ๆเพื่อหาเหตุผลมาอธิบายความจริงของคำตอบนั้น จะเป็นประโยชน์ต่อการศึกษาดุษฎีนิพนธ์ของนิสิตระดับปริญญาโทและปริญญาเอกในสาขาพระพุทธศาสนา ปรัชญาและนิติศาสตร์ เป็นต้น เพื่อใช้เป็นแนวทางการเขียนวิจัย ที่ต้องวิเคราะห์หลักฐานโดยการอนุมานความรู้เพื่อหาเหตุผลอธิบายความจริงของคำตอบ ก็จะเป็นความรู้ผ่านเกณฑ์ตัดสินอย่างสมเหตุสมผล    ไม่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับความจริงของคำตอบในเรื่องต่อไป