ทฤษฎีความงามเชิงอัตตวิสัยในสวนลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า

 Subjective beauty theory of  the aesthetics in Lumbini Park , the birthplace of the Buddha.

๔.ทฤษฎีความงามเชิงอัตวิสัยในสุนทรียศาสตร์

    เมื่อจิตใจมนุษย์นั้นควบคุมได้ยาก โดยธรรมชาติ เปลี่ยนแปลงได้ง่าย และมีแนวโน้มที่จะแสวงหาอารมณ์ที่ปรารถนา  นี่ถือเป็นคุณลักษณะที่ดีเพราะจิตใจที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดี จะนำไปสู่ความสุข พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  (The royal institute dictionary) พ.ศ. ๒๕๕๔ นิยาม "สุนทรียศาสตร์" เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญาที่เกี่ยวข้องกับความงาม และสิ่งสวยงามในธรรมชาติและศิลปะ ดังนั้น คำว่า"สุนทรียศาสตร์"  จึงหมายถึง "ความงามในธรรมชาติหรือศิลปะที่ทุกคนสามารถเข้าใจและรับรู้ได้ ความเข้าใจ และความรู้สึกของแต่ละคนที่มีต่อความงามในธรรมชาติหรือศิลปะ  เป็นต้น  

              ตามคำจำกัดความนี้     สุนทรียศาสตร์คือความรู้ของมนุษย์บางคนที่เราเรียกว่า "นักปรัชญา"    ชีวิตมนุษย์ประกอบด้วยปัจจัยทางร่างกายและจิตใจ        หากขาดร่างกายหรือจิตใจไปซึ่งเป็นส่วนสำคัญของชีวิต        ชีวิตมนุษย์ก็ไม่อาจดำเนินต่อไปได้ หากขาดจิตวิญญาณไป    ชีวิตมนุษย์ก็จะเสื่อมถอยลง        เพราะไม่มีจิตวิญญาณคอยดูแลร่างกายอีกต่อไป   หากปราศจากร่างกายของบุคคลที่เรียกว่า "มารดา"  จิตวิญญาณก็ไม่อาจถือกำเนิดขึ้นในครรภ์มารดาได้  จิตใจของแต่ละคนต้องพึ่งพาร่างกายในการรับรู้ความงามในธรรมชาติหรือศิลปะ   เมื่อรับรู้แล้ว    จิตใจของมนุษย์จะรับประสบการณ์เหล่านี้เป็นข้อมูลทางอารมณ์ที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ    อารมณ์เหล่านั้นจะถูกพิจารณาไปเรื่อย  ๆ      จนกระทั่งเกิดความเข้าใจว่า ความงามในธรรมชาติหรือศิลปะ   เป็นสภาวะที่เกิดขึ้น  มันคงอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่งก่อนที่จะจางหายไป    เมื่อมีความรู้สึกพึงพอใจจากการยึดติดกับอารมณ์ที่ไม่จีรัง   ก็จะเบื่อหน่ายกับการมองความงามของสิ่งเหล่านั้นหรือศิลปะนั้น  ๆ      เมื่องานศิลปะเหล่านั้นถูกมองว่าไม่สวยงาม 

                  ตามพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถานพ.ศ.๒๕๕๔     นิยามคำว่า "สุนทรียศาสตร์" คือผู้เขียนตีความสุนทรียศาสตร์ว่า   เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญา        ที่มุ่งศึกษาปัญหาความงามในธรรมชาติหรือศิลปะของมนุษย์     กล่าวคือ เมื่อปรัชญา คือ ความรู้และความจริงที่เป็นของมนุษย์ เมื่อสุนทรียศาสตร์เป็นสาขาหนึ่งของปรัชญา     สุนทรียศาสตร์ย่อมนำแนวคิดเชิงปรัชญามาด้วย เมื่อพิจารณาเหตุผลผ่านทฤษฎีความรู้   จะทำให้ความรู้มีความสมเหตุสมผลและปราศจากข้อสงสัยเกี่ยวกับความงามอีกต่อไป   

        ดังนั้นสุนทรียศาสตร์จึงเป็นหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับว่าหลักการแห่งความรู้และความจริงของความงาม เช่น ความงามในธรรมชาติและศิลปะ  เป็นต้น มนุษย์ใช้เหตุผลอธิบายต้นกำเนิดของหลักความรู้และความงามที่เกิดขึ้นในจิตใจของมนุษย์ เกณฑ์ในการตัดสินของความงาม     ต้องสมเหตุสมผลและปราศจากข้อสงสัยใด ๆ  เกี่ยวกับความงามนั้น     อย่างไรก็ตาม ความงามของสรรพสิ่งย่อมมีความสมบูรณ์แตกต่างกันไป จำเป็นต้องใช้ความคิดเห็นของนักปรัชญาหลายท่าน เพื่อตัดสินว่าสิ่งใดมีค่าที่สุดในแง่ของความงาม ดังนั้น จึงมีทฤษฎีเกี่ยวกับความงามมากมาย เป็นเรื่องของเหตุผลที่กำหนดความงามที่สมบูรณ์แบบที่สุดของสรรพสิ่ง และจากเหตุผลต่าง ๆ ที่ผู้ตัดสินความงามได้ให้ไว้ สิ่งนั้นจึงเป็นงดงามที่สุดในยุคนั้น 

         ในการเขียนบทความลงใน Bloggerของผู้เขียนนั้น ผู้เขียนอยากจะพูดคุยเกี่ยวกับทฤษฎีความงามเชิงอัตวิสัย ซึ่งกล่าวว่า "ความงามไม่ได้อยู่ที่สิ่งใดในโลก แต่ขึ้นอยู่กับจิตใจของมนุษย์เอง " 

            ตามทฤษฎีนี้  เราสามารถอนุมานได้ว่า ความงามของสิ่งใดในโลกขึ้นอยู่กับจิตวิญญาณของมนุษย์ ซึ่งรับรู้ (ประสบการณ์ทางประสาทสัมผัส)      เหตุการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตผ่านอายตนะภายในร่างกาย และสั่งสมประสบการณ์เหล่านี้ไว้เป็นข้อมูลทางอารมณ์ในจิตใจ อย่างไรก็ตาม ธรรมชาติของจิตใจมนุษย์ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรับรู้ (ประสบการณ์ทางประสาทสัมผัส) และการรวบรวมข้อมูลทางอารมณ์เท่านั้น   ยังรวมถึงธรรมชาติของการคิดด้วย เมื่อบุคคลรู้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง  จิตใจของจะพิจารณาและแสวงหาความรู้เกี่ยวกับสิ่งนั้น  ซึ่งเรียกว่า "เวทนา" (ความรู้สึก) ความรู้นี้ได้มาจากการอนุมานจากข้อมูลนั้น โดยใช้เหตุผลซึ่งเป็นเครื่องมือที่นักปรัชญาใช้เพื่ออธิบายบริบทของเรื่องนั้น  ๆ  บุคคลนั้น  อาจรู้สึกพึงพอใจหรือไม่พึงพอใจในสิ่งนั้นก็ได้  

           กล่าวอีกนัยผู้เขียนได้สัมผัสความงามของสวนลุมพินี  สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าในประเทศเนปาลเป็นครั้งแรก เมื่อปี ค.ศ. ๒๐๐๒  การเดินทางไปยังสวนลุมพินีเป็นส่วนหนึ่งของโครงการต้อนรับนักศึกษาใหม่จากมหาวิทยาลัย ๓ แห่งในเมืองพาราณสี รัฐอุตตรประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย ในเวลานั้นถนนหนทางยังไม่เจริญก้าวหน้าเท่าปัจจุบัน  ชีวิตของผู้คนทั้งสองฝั่งของด่านตรวจคนเข้าเมืองระหว่างทางไปลุมพินีสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้าย่ำแย่กว่าในประเทศไทย  อย่างไรก็ตาม เราไม่จำเป็นต้องคิดแทนพวกเขาเพราะเป็นหน้าที่ของพวกเขาที่จะใช้ปัญญาแก้ไขปัญหาชีวิต และพัฒนาจิตใจก่อนที่จะพัฒนาวัตถุ    แม้ว่าพวกเขาจะใช้ชีวิตแบบนั้น  แต่พวกเขาก็มีความสุขกับสิ่งที่ตนมี

               ๔.๑. มีสวนลุมพินี       เป็นสถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า เป็นสมบัติภายนอก       เป็นสถานที่อันทรงคุณค่าในประวัติศาสตร์พุทธศาสนาเพราะเป็นสถานประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ  ต่อมาพระองค์ทรงผนวชเป็นพระโพธิสัตว์เพื่อแสวงหาความจริงของชีวิต นั่นคือพระพรหมและพระอิศวรทรงสร้างมนุษย์และวรรณะนั้น   เป็นความจริงตามคำสอนของพราหมณ์อารยันหรือไม่      หลักการปฏิบัติเพื่อบรรลุความจริงนี้คืออะไร ?         ขณะที่พระองค์ทรงพัฒนาศักยภาพชีวิตในหลาย ๆ  ด้าน  พระองค์ทรงได้ค้นพบอริยมรรคมีองค์ ๘    และทรงปฏิบัติธรรมจนบรรลุถึงระดับความรู้แห่ง "อภิญญา ๖ "    ดวงวิญญาณของพระองค์  ก็ทรงหลุดพ้นจากวัฏจักรแห่งการเกิดและการตาย และเข้าสู่ปรินิพพาน  

        ๔.๒.ลุมพินีเป็นสถานที่ประกอบพิธีบูชาอันยิ่งใหญ่   ที่ชาวพุทธควรมาสักการะบูชาเพื่อชำระล้างกรรมและความทุกข์ทางใจ สิ่งนี้จะขจัดความเครียด ความเกลียดชัง และความเครียดแค้นฝังลึกอยู่ในใจเพื่อชีวิตที่ดีขึ้นทั้งในโลกนี้และโลกหน้า  อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติบูชาจะช่วยขจัดความโกรธ ความเกลียดชัง และความหลงผิด ซึ่งเป็นสภาวะทางจิตที่ก่อให้เกิดให้เกิดความทุกข์ในชีวิต ดีกว่าผู้ที่ไม่รู้จักพัฒนาชีวิตของตนเอง    เมื่อหวนรำลึกถึงสมัยพระเจ้าสุทโธทนะ กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้ครองอาณาจักรสักกะ บนเส้นทางสัญจรระหว่างเมืองต่าง ๆ  เป็นระยะทาง ๑๐๙.๕ กิโลเมตร  สวนลุมพินีตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างเมืองหลวงสำคัญสองแห่งคือ เมืองกบิลพัสดุ์กับเมืองเทวทหะซึ่งเป็นเมืองหลวงใหญ่สองแห่ง ก่อนสมัยพุทธกาล  มีบันทึกเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์พุทธศาสนาไว้อย่างยาวนาน ปรากฏในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยทั้งภาษาบาลีและภาษาไทย 

              ในฤดูร้อนเดือนเมษายน วันเพ็ญเดือนหกย้อนกลับไปกว่า ๒,๕๐๐ ปี นาข้าวที่ราชวงศ์ศากยะเคยใช้เพื่อเพื่อการเกษตรถูกเก็บเกี่ยวจนหมดสิ้น เหลือเพียงตอซังแห้ง ทุ่งนาสีเหลืองสดใสเรียงรายเป็นแถวสีเดียวกันตลอดเส้นทาง  สายตาเรามองเห็นกลุ่มคนกำลังเร่งรีบจากเมืองกบิลพัสดุ์ไปยังเมืองเทวทหะ เมืองในแคว้นโกลิยะห่างออกไป ๑๐๙.๕ กิโลเมตร       กองคาราวานประกอบด้วยผู้คน เกวียน ช้าง ม้าและวัว  หลังจากเดินทางไกลไปถึง ๕๕ กิโลเมตร  ร่างกายของผู้คนที่เดินทางมานาน ก็เริ่มเหนื่อยล้าจากการเคลื่อนไหวร่างกายอย่างต่อเนื่อง    ในที่สุดการเดินทางก็มาถึงสวนลุมพินี   ดินแดนแห่งป่าสาละอันงดงามในเดือนพฤษภาคมของทุกปี โลกของสวนลุมพินีอยู่ใกล้ชิดกับเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ ผู้ประทานแสงสว่าง     ให้มนุษย์หล่อเลี้ยงชีวิตด้วยอาหาร เพราะมีธารน้ำใต้ตินไหลมาจากเทือกเขาหิมาลัยอันอุดมสมบรูณ์ เนื่องจากป่าไม้ต่าง ๆ ดูดซับน้ำในฤดูฝน  

           เมื่อ ๒๖๐๐ ปีก่อน   ขณะน้ำไหลลงสู่ที่ราบลุ่มแห่งสวนลุมพินี ลำธารก็ปรากฏขึ้น   พุ่งสู่ท้องฟ้าไกลโพ้นและไหลลงสู่เบื้องล่าง พื้นลุมพินีให้เย็นสบาย เป็นภาพที่สดชื่นสำหรับนักเดินทางที่กำลังทุกข์ทรมานและเหนื่อยล้าจากการเดินทาง   เส้นทางมิได้ราบรื่นอย่างที่คิด มีหลุมบ่อชำรุดและขรุขระ  เมื่อถึงสวนลุมพินีอันน่ารื่ยรมย์  พวกเขาจะมองกระแสน้ำเย็นและกระแสน้ำร้อนก็พุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้า ซัดสาดร่างกายที่อ่อนล้า ผ่อนคลายจิตใจด้วยการอาบน้ำ   ดื่ม  กิน  ชำระล้างร่างกายเติมความสดชื่นและเติมเต็มจิตใจ นี่คือความรู้สึกของจิตใจที่สัมผัสกับความอัศจรรย์ของชีวิต  ผู้ใดที่ได้สัมผัสกับความมหัศจรรย์ของชีวิต จะสามารถข้ามพ้นความวิตกกังวลและวิจารณ์   สามารถรู้สึกได้ถึงความปิติและความสุขภายในจิตใจที่ไม่มีใครสามารถแบ่งปันหรือจะรับความสุขนั้นแทนกันได้        

               จากจุดเล็กๆในลุมพินี  สถานที่ประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะแห่งราชวงศ์ศากยะนั้น บัดนี้กลายเป็นอนุสรณ์สถานแห่งความรู้แจ้งอันทรงคุณค่ามหาศาลแก่มวลมนุษยชาติ   เมื่อพระพุทธองค์ทรงประทานธรรมะแก่มวลมนุษยชาติ พระองค์จึงทรงยกย่องสวนลุมพินีให้เป็นหนึ่ง  ใน  ๔  สถานที่ศักดิ์สิทธิ์    พระองค์เสด็จมาบังเกิดในโลกนี้ เป็นชีวิตที่พระองค์ทรงเลือกเกิดในฐานะผู้นำด้านจิตวิญญาณ และพระอริยบุคคล ทรงชักนำผู้คนที่เหนื่อยล้าจากการเดินทางตลอดวัฏจักรแห่งการเวียนว่ายตายเกิด มายังลุมพินีด้วยศรัทธาเพื่อปฏิบัติบูชาตามพระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้า เมื่อความสุขจากทรัพย์สมบัติภายนอกไม่อาจบรรลุถึงจุดมุ่งหมายแห่งความสงบสุขของชีวิตได้ แม้ว่าทรัพย์สมบัติจะเป็นหลักประกันและทำให้เรามีความสุขจากการใช้จ่ายได้  แต่มันเป็นเพียงความสุขชั่วคราว   ความมั่งคั่งที่ได้มาด้วยการเสียสละเลือดเนื้อและสุขภาพของตน    เราก็ต้องใช้ทรัพย์สมบัติ เพื่อรักษาสุขภาพที่สูญเสียไป ซึ่งเกิดจากการทำงานหนัก ความเครียด และความรีบเร่งตลอดชีวิต เป็นต้น

๕.การปฏิบัติบูชา

               เหตุใด มหาชนทั่งทุกมุมโลกจึงหลั่งไหลมายังสวนลุมพินี          สถานที่ประสูติของพระบรมศาสดา    คำตอบไม่ใช่เพียงเพราะการมาเยือนสถานที่ทางประวัติศาสตร์          แต่คือการกลับมาสู่จุดกำเนิด แห่ง "ความหวังและการตื่นรู้ " ในสถานที่ศักดิ์สิทธิทางพุทธศาสนาและเงียบสงัดแห่งนี้                   พลังแห่งธรรมชาติ และกระแสพระเมตตากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ของพระบรมศาสดา   ได้เกื้อหนุนจิตใจที่บอบซ้ำของมนุษยชาติที่บอบช้ำจากโลกภายนอกได้พบกับที่พึ่งอันเกษม 

           เมื่อชีวิตเผชิญมรสุม :  เหตุใดเราต้องปฏิบัติบูชาในโลกปัจจุบัน ที่มนุษย์ต้องแบกภาระอันหนักอึ้ง  ไม่ว่าจะเป็นความล้มเหลวทางธุรกิจที่ยืดเยื้อ ภาวะทางสังคมที่เสื่อมถอย   และหรือความตึบตันในการเลี้ยงดูบุตรหลานที่หลงผิดไปกับอบายมุข   จนต้องสูญเสียทรัพย์สินเงินทองเกือบทั้งหมดเพื่อชดใช้หนี้       ความทุกข์เหล่านี้ล้วนเกิดขึ้นจากใจเราไป" ยึดมั่นถือมั่น"  ในสิ่งสิ่งไม่เที่ยงแท้              

           การปฏิบัติบูชา  ณ สวนศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้      คือการน้อมกายและใจมาฝึกฝน เพื่อหลุดวงจรแห่งความทุกข์  :   

            ๑.การปล่อยวางผ่านวิเวก :ในท่ามกลางหมู่ไม้ในสวนรุกขชาติ จิตจะสงบง่ายขึ้น  เมื่อหยุดใจฟุ้งซ่าน     เราจะเริ่มมองเห็นความสูญเสียในอดีต คือบทเรียนและการยึดติด คือโซตรวจที่ล่ามเราไว้ ไว้กับความเศร้า  

            ๒.การสร้างปัญญาเพื่อแก้ปัญหา :  เมื่อปฏิบัติธรรมจนจิตเป็นสมาธิ ปัญญาก็จะเกิดขึ้นเปรียบเสมือนแสงสว่างที่ส่องให้เห็นทางออกของธุรกิจหรือการจัดการชีวิตที่เคยมืดแปดด้าน 

              ๓.การแผ่เมตตาเปลี่ยนพฤติกรรม สำหรับครอบครัวที่เผชิญปัญญาเด็กยากสอน  การปฏิบัติบูชาจะช่วยขัดเกลาจิตให้ผู้ปกครองให้เปี่ยมด้วยเมตตาและสติ  

             การปฏิบัติบูชาในสถานที่สำคัญทางพุทธศาสนามักนำความงดงามมาสู่ชีวิตของผู้เขียน  เพราะเปี่ยมไปด้วยความปิติเสมอเมื่อผู้เขียนได้มาสัมผัสสวนลุมพินีสถาน       สถานที่อันน่ารื่นรมย์แห่งนี้ และใคร่ครวญถึงความรู้ที่สั่งสมมาจากประสบการณ์ชีวิตจากการสักการะบูชามากมายในอดีต  จิตวิญญาณของผู้เขียนเปี่ยมล้นไปด้วยความรู้สึกอิ่มเอิบใจทุกครั้งที่ได้สั่งสมความรู้ และความจริง  จนกลายเป็นปณิธานอันไม่มีวันสิ้นสุดที่จะคงอยู่ในจิตใจและติดตามตัวของผู้เขียนตลอดไป    

                 ชีวิตที่มีความทรงจำอันดีงามในสถานที่ประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ  ต่อมาได้กลายเป็นศาสดาเอกของโลกมนุษย์มีพระนามว่าโคตมะสัมมาสัมพุทธเจ้า     สถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่ประสูติของพระองค์เป็นสังเวชนียสถานอันยิ่งใหญ่    ที่คนทั่วโลกปรารถนาครั้งหนึ่งในชีวิตของตนเดินทางมาปฏิบัติบูชาในสถานที่อันรื่นรมย์เช่นนี้  แต่เป็นสถานทำงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาของผู้เขียนในการพาผู้คนได้หลายร้อยคนเดินทางมาสู่สถานที่แห่งนี้ เพื่อปฏิบัติบูชา แม้ในบางครั้งผู้เขียนต้องเผชิญกับความเหนื่อยล้าของชีวิต    เพราะการตรากตำทำงานหนักจนเส้นเสียงของผู้เขียนอักเสบ   แต่ผู้เขียนก็ต้องฝืนทำงานจนเสร็จสิ้น 

             ผู้เขียนเคยตั้งจิตอธิษฐานบารมีขอให้ความปรารถนาของชีวิต  ให้หายป่วยความปรารถนาของผู้เขียนเกิดขึ้นหลายครั้งไม่เคยมีสักครั้งที่ผู้เขียนเคยมีสักครั้ง       ที่จะไม่ประสบความสำเร็จในการทำงานเพื่อพระพุทธศาสนาในสังเวชนียสถานทั้ง ๔  เมื่อผ่านจุดนั้นมาได้  ความรู้ของชีวิตผู้เขียน          น่าจะพอเพียงที่จะเอาความรู้สั่งสมอยู่ในจิตนอนเนื่องมายาวนานนั้น       ถ่ายทอดเป็นตัวอักษรให้แก่ผู้ที่เวียนว่ายตายเกิดในยุคหลังได้ศึกษาค้นคว้าเรื่องราวของประสบการณ์ที่เข้ามาสู่ชีวิตของตัวเอง ด้วยการศึกษาด้วยการอ่านเรื่องราวเหล่านี้ ผู้เขียนอาจเคยแสวงหาตัวตนของผู้อื่นมายาวนานแล้วไม่รู้กี่อสงไขยแล้ว    เป็นความมัวเมาในชีวิต     เป็นความสุขที่ยังเป็นความทุกข์ของวิถีชีวิตประจำวันของมนุษย์    ทุกหนทุกแห่งที่มนุษย์อาศัยอยู่ ย่อมมีการแก่ง แย่งชิงดีกันตลอดเวลาการแข่งขันในหน้าที่การงาน  ธุรกิจและความรัก เป็นต้น  ทำให้เกิดอารมณ์เรื่องราวเหล่านั้น        กลายเป็นตัณหาที่จิตวิญญาณน้อมรับมาฝังรากลึกในจิตวิญญาณมายาวนานมาแล้ว    ไม่รู้กี่อสงไขย  เพราะทำให้จิตวิญญาณของมนุษย์นั้น   มีการเวียนว่ายตายเกิดมาแล้วไม่รู้กี่อสงไขย 

              การปฏิบัติบูชาด้วยการสวดมนต์ นั่งสมาธิภาวนา   ด้วยจิตอันสงบตัดอารมณ์โลกธรรมได้ทุกทาง  ยกเว้นทางหูได้ฟังพระธรรมวิทยากรบรรยายเรื่องราวของชีวิตพระพุทธเจ้าให้ผู้แสวงบุญฟัง การฟังธรรมบรรยายนั้น    ระงับความทุกข์จากความฟุ้งซ่านเกิดขึ้นอยู่ในจิตใจเราได้ความสุขจาการปล่อยวางว่างเปล่าจากอาการยึดมั่นในสิ่งนั้นได้เป็นอย่างดี    แม้กาลเวลาจะผ่านไปแล้ว ๑๗ ปี ตลอดหลายปีที่ผู้เขียนกลับมาสู่สถานแห่งนี้อีกหลายครั้ง ฉันผัสสะอารมณ์แห่งการปฏิบัติบูชาพระพุทธเจ้าไม่เคยอิ่ม ผู้เขียนได้ชำระล้างความอ่อนแอ  ท้อแท้ ความหงอยเหงาของชีวิต       ผู้เขียนรู้สึกว่าตนเองเข้มแข็งกว่าในอดีตที่ผ่านมาในฐานะนักบรรยายผู้นำจิตวิญญาณในการนำพาผู้แสวงบุญมาปฏิบัติบูชาในสังเวชนียสถานสวนลุมพินีเป็นตำนาน       แห่งความทรงจำของผู้เขียน การผ่านการเดินทางเข้าออกอินเดีย  และเนปาลเป็นเวลาหลายครั้งจึงเป็นเรื่องปกติของผู้เขียนเอง         สวนลุมพินีมีเนื้อที่ไม่น้อยกว่า ๖,๐๐๐  ไร่ เขาจัดสรรพื้นที่ได้งดงาม ในแต่ละปีมีผู้คนมากมายจำนวนหลายล้านคนมาเที่ยวชม หลายคนมานั่งปฏิบัติบูชาด้วยการนั่งสมาธิ เพื่อชำระล้างความเครียดในร่างกายและจิตใจของตนเอง