วิธีการเชิงวิภาษในการแสวงหาความรู้ : การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา

 The  Dialectical Method  of Acquiring   Knowledge :  the Patronage of Buddhism

๓.๔.วิธีการแสวงหาความรู้แบบวิภาษวิธี 

            วิธีการนี้เกี่ยวข้องกับการแสวงหาความรู้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยการถามคำถาม ชึ่งจะนำอีกฝ่ายหนึ่งไปสู่การตั้งคำถามในเรื่องเช่นนั้น      เป็นการถามว่าพวกเขาจะยอมรับหรือปฎิเสขข้อเท็จจริงในเรื่องนั้นหรือไม่  ยกตัวอย่างเช่นเจ้าชายสิทัตถะทรงถามว่าภัคควะ มีพราหมณ์บางกลุ่มประกาศทฤษฎีที่ว่ากำเนิดของโลกตามลัทธิอาจารย์ของพวกเขาว่า พระอิศวรและพระพรหมเป็นผู้สร้างโลกขึ้น         ดังนั้น เราจึงสามารถเข้าใจได้ว่า "เรารู้ว่าพวกท่านทุกคนตั้งทฤษฎีเกี่ยวกับต้นกำเนิดของโลกขึ้น โดยอิงตามคำสอนของครูบาอาจารย์ของพวกท่าน    และพวกท่านกำลังตั้งคำถามว่าจริงหรือไม่ที่พระอิศวรหรือพระพรหมทรงสร้างโลก   เมื่อเราถามฤาษีและพราหมณ์เหล่านั้นเกี่ยวกับเรื่องนี้     พวกเขายืนยันความจริงนั้นจากนั้นเราก็ถามต่อไปว่า เมื่อพวกท่านเชื่อทฤษฎีที่ว่าต้นกำเนิดของโลกแล้ว  (น่าจะหมายถึงจุดเริ่มต้น, จุดกำเนิด,หรือที่มาของบางสิ่ง)    ตามคำสอนของครูบาอาจารย์นั้น    พระอิศวรและพระพรหมมีต้นกำเนิดอย่างไร ? (น่าจะหมายถึงจุดเริ่มต้น, จุดกำเนิด,หรือมาของพระพรหมและพระอิศวร)  เป็นต้น  สมณและพราหมณ์เหล่านี้ถูกเราถามปัญหานี้แล้ว แต่พวกเขาก็ไม่สามารถตอบได้ 

            ในการสนทนาระหว่าเจ้าชายสิทธัตถะกับพราหมณ์ภควะนั้น  เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงถามพราหมณ์ภควะ เกี่ยวกับทฤษฎีต้นกำเนิดของโลกว่า   พระอิศวรและพระพรหมเป็นผู้สร้างโลกนั้น ในลักษณะของคำถามนำ  การถามเช่นนี้มีจุดประสงค์เพื่อชักจูงให้ผู้ฟังยอมรับความจริงหรือปฏิเสขความจริง หลังจากที่พราหมณ์เหล่านั้นยอมรับความจริงแล้ว   พระองค์ตรัสถามต่อว่า พระอิศวรและพระพรหมซึ่งเป็นผู้สร้างโลกทั้งสองพระองค์ทรงเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ? ไม่มีใครตอบคำถามได้ว่าพระพรหมและอิศวรเกิดขึ้นอย่างไร ? 

              เป็นวิธีการแสวงหาความรู้แบบนี้ ใช้รูปแบบการถามตอบเชิงปฏิเสข  ซึ่งในเบื้องต้นยอมรับข้ออ้างที่ว่าพระพรหมและพระอิศวรสร้างโลกจริง       แต่ไม่สามารถอธิบายถึงที่มาของเทพเจ้าเหล่านั้น   ข้อเท็จจริงเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงการขาดความรู้ที่ได้มาจากจากประสบการณ์ทางประสาทสัมผัส   และสั่งสมเรื่องราวเหล่านั้น อยู่ภายในจิตใจของตัวเอง      ข้อเท็จจริงที่พวกเขานำเสนอ เพื่อยืนยันข้อเท็จจริงของเรื่องนี้มาจากคำบอกเล่า การอ่านคัมภีร์ใดคันภีร์หนึ่ง ไม่ได้มาจากการประกอบพิธีกรรมบูชายัญโดยตรง ดังนั้น คำให้การของพวกเขาจึงขาดความน่าเชื่อถือ และไม่สามารถยอมเป็นพยานรับยืนยันความจริงของเรื่องนี้ได้      ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงสงสัยในเรื่องการมีอยู่ของพระพรหมและพระอิศวรรวมถึงเทพเจ้าองค์อื่น ๆ  เป็นต้น  จนทำให้พระองค์ตัดสินพระทัยละทิ้งชีวิตทางโลก และแสวงความจริงเกี่ยวกับการมีอยู่ของเทพเจ้า  เป็นต้น 

ปัญหาคือว่าเราจะรู้ได้อย่างไรการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารเกิดขึ้นจริง ?  

                     เมื่อนักญาณวิทยาสร้างทฤษฎีความรู้ขึ้นมาหลายทฤษฎี เพื่อใช้เป็นวิธีแสวงหาความรู้ที่แท้จริงในเรื่องต่าง ๆ นั้น  ผู้เขียนจำเป็นต้องกำหนดขอบเขตความรู้เกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา     โดยเลือกทฤษฎีความรู้เพียงทฤษฎีเดียว          เป็นพื้นฐานในการค้นคว้าความจริงในเรื่องนี้   เป็นวิธีแสวงหาความรู้ตามกระบวนการพิจารณาความจริงพระพุทธเจ้าเท่านั้น โดยมีจุดเริ่มต้นด้วยการตั้งประเด็นว่า       พระเจ้าพิมพิสารทรงอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา      เมื่อเราได้ยินข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเวลากว่า๒,๕๐๐ ปีแล้ว    จากการฟังธรรมเทศนา การอ่านหนังสือ การเขียนตำราและบรรยายตามตำรา แล้ว  แม้เราจะยอมรับความจริงข้อนี้โดยปริยายก็ตาม แต่คำสอนของพระพุทธเจ้าตรัสสอนว่า เราไม่ควรเชื่อข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ได้ยินสืบทอดกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ให้ควรสงสัยไว้ก่อน จนกว่าจะมีการตรวจสอบข้อเท็จจริงในเรื่องนี้ และรวบรวมพยานหลักฐานให้เพียง มาวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้จากหลักฐานต่าง ๆ  เพื่อหาเหตุผลมาอธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารนี้ให้ชัดเจน  

                เมื่อจิตใจของมนุษย์อาศัยอวัยวะอินทรีย์ทั้ง ๖  นั้น มีข้อจำกัดในการรับรู้ข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นเมื่อ๒,๕๐๐ กว่าปีที่แล้ว และมนุษย์มักมีอคติต่อผู้อื่น ชีวิตย่อมตกอยู่ในความมืดมนอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ จึงคิดหาเหตุผลมาอธิบายข้อเท็จจริงที่ผ่านเข้าในชีวิตไม่ได้ เพราะความไม่รู้ของตนเอง จึงขาดความเข้าใจชีวิตของตนเอง   เมื่อชีวิตขาดการเรียนรู้ที่จะเข้าใจเรื่องต่าง ๆ ย่อมเกิดความอิจฉาและริษยาผู้อื่น ที่ไม่สนองความต้องการของตนด้วยความรักและความเสน่หา  นอกจากนี้  มนุษย์ที่อยู่ด้วยกันในสังคม   มักจะช่วยเหลือกันในทางที่ผิด การอนุมานความรู้จากหลักฐานต่าง ๆ จึงไม่มีเหตุผลที่อธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องต่าง ๆ    ให้ตนเองเข้าใจข้อเท็จจริงของนั้นที่ผ่านเข้ามาในชีวิตได้ ทำให้เกิดความริษยาต่อผู้อื่นที่ไม่สนองความต้องการทางอารมณ์ของตนเองด้วยความรักและความเสน่หา  เมื่อมีอคติต่อผู้อื่นมักจะช่วยเหลือกันในทางที่ผิด เป็นต้น  แต่ผู้เขียนก็ชอบที่จะแสวงหาความรู้เกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร โดยผู้เขียนจะตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานให้เพียงพอ  เพื่อพิสจน์ความจริงกันต่อไป  

ปัญหาญาณวิทยาเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาครั้งแรกในพระไตรปิฎก(ตอน๖) ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา (ยังมีต่อ)