๓. โครงสร้างทางญาณวิทยาในปรัชญาพุทธภูมิ: การผนวชของเจ้าชายสิทธัตถะ

๓.โครงสร้างทางญาณวิทยาในปรัชญาพุทธภูมิ : การผนวชของเจ้าชายสิทธัตถะ  ( Epistemological   Structure  In Buddhaphumi  Philosophy    : The Ordination of Prince Siddhartha)  

คำสำคัญ: ญาณวิทยา, ขันธ์ ๕ , พรหมทัณฑ์, สมมติสัจจะ, ปรมัตถ์สัจจะ, กาลามสูตร   

๑.มายาภาพแห่งจินตนาการและข้อจำกัดทางญาณวิทยาของมนุษยชาติ

         โดยทั่วไปแล้ว     มนุษยชาติจะมีลักษณะเด่นร่วมกัน คือ การมี "จินตนาการอันไร้ขอบเขต" และความพยายามที่จะทำความเข้าใจความจริงของสิ่งต่าง ๆ ในโลก    ทว่าเมื่อมนุษย์แปรเปลี่ยนจิตนาการนั้น ให้กลายเป็นรูปธรรม  ภาพที่ปรากฏขึ้นในจิตใจ มักจะปะปนได้ด้วยข้อเท็จจริงที่คลุมเครือ ขาดความชัดเจนในแง่ของที่มา และพัฒนาการเชิงประวัติศาสตร์   แม้ว่ามนุษย์จะใช้ "เหตุผล" ซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญาขั้นพื้นฐานในการอธิบายทัศนะ (ความคิดเห็นของตน) และถ่ายทอดเจตนารมณ์ของตนสู่สังคม   แต่ในมิติทางญาณวิทยา มนุษย์กลับเผชิญกับข้อจำกัดอย่างยิ่งยวดของตนเองจาก "อายตนะภายใน"  ในการรับรู้ปรากฏการณ์ควบคู่กับอคติภายในจิตใจของตนเองอันเป็นผลมาจากอวิชชา (ความไม่รู้) ความกลัว ความเกลียดชัง และความรัก เป็นต้น  

           สภาวะจิตทมี่ตกอยู่ภายใต้ความมืดมิดทางปัญญานี้ ส่งผลให้มนุษย์ส่วนใหญ่ขาดศักยภาพทางปัญญาที่จะเข้าใจเพื่อแยกแยะระหว่าง "สมมติสัจจะ"  (ความจริงที่สมมติขึ้น) และ "ปรมัตถ์สัจจะ" (ความจริงแท้ขั้นสูงสุด) นั้น   

            วิกฤติทางญาณวิทยานี้สะท้อนชัดในแวดวงวิชาการร่วมสมัยเมื่อนักวิชาการจำนวนมากพยายามแสดงทัศนะเกี่ยวกับการผนวชของเจ้าชายสิทธัตถะ         โดยอาศัยเพียงปฏิภาณไหวพริบส่วนตนและคาดคะเนความจริงด้วยเหตุผลจากเรื่องเล่าที่ได้ยินมาหลายชั่วอายุคน  คำอธิบายเหล่านั้นจึงมีความแปรปรวน คลุมเครือและไม่ชัดเจน ขาดความเป็นเอกภาพ   ด้วยเหตุนี้ วิญญูชนนักคิด ผู้แสวงหาสัจจะขั้นสูงสุดเช่น  เจ้าชายสิทธัตถะ  จึงทรงไม่ด่วนเชื่อทัศนะเหล่านั้น  และปฏิเสขที่จะยอมรับถ้อยคำของนักวิชาการเหล่านั้นในฐานะพยานยืนยันความจริง 

             เนื่องจากธรรมชาติของมนุษย์คือการคิด เมื่อพวกเขารู้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง  พวกเขาก็จะคิดถึงสิ่งนั้น โดยใช้จินตนาการอันไร้ขอบเขต โดยอาศัยหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ   พวกเขาใช้เหตุผล เพื่ออธิบายความจริงจากภาพที่สร้างขึ้นในจิตใจ    อย่างไรก็ตาม จินตนาการที่สร้างขึ้น บ้างครั้งก็สอดคล้องกับข้อเท็จจริงของเหตุการณ์ทางสังคมจริง  หรือบางครั้งก็ถูกสร้างขึ้นเพื่อหลอกลวงผู้อื่นด้วยเจตนาร้าย   เพื่อแสวงหาชีวิตและทรัพย์สินของผู้อื่น  ในขณะที่มนุษย์มีอายตนะภายในที่จำกัดในการรับรู้เหตุการณ์ต่าง ๆ ในชีวิต    ยิ่งไปกว่านั้น   จิตใจของมนุษย์มักมีอคติต่อผู้อื่นเนื่องจากความไม่รู้  ความกลัว ความเกลียดชัง และความรัก  

             ดังนั้น  เมื่อชีวิตเต็มไปด้วยความมืดมิด    มนุษย์จึงไม่สามารถอธิบายความจริงความจริงได้อย่างมีเหตุผล ทั้งความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์ อย่างไรก็ตาม  เหตุผลของนักวิชาการเหล่านั้นคลุมเครือและไม่ชัดเจน      เพราะมนุษย์ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง ขาดความขยันมั่นเพียรในการศึกษาและแสวงหาความรู้ ขาดการควบคุมตนเองในการแสดงความคิดเห็นของตนเอง และขาดสมาธิในการปฏิบัติหน้าที่หรือกิจกรรมที่จำเป็น   ทำให้จินตนาการอันไร้ขอบเขตเกี่ยวกับความจริงของสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นผ่านทางอายตนะภายใน  ดังนั้น มนุษย์จึงจำเป็นต้องกำหนดขอบเขตความรู้ที่ตนต้องการศึกษาเพื่อให้เข้าใจความจริงได้อย่างชัดเจน   เป็นต้น 

๒.นิยามและองค์ประกอบของ "ความรู้" ตามเกณฑ์ญาณวิทยา ?     

           เมื่อพราหมณ์บางคนในสมัยพุทธกาลเป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา  เป็นนักคิดโดยธรรมชาติที่มีจินตนาการไร้ขอบเขต เมื่อพวกเขาแสดงความคิดเห็นตามปฏิภาณของตนเอง โดยใช้เหตุผลอธิบายความจริง    เมื่อข้อเท็จจริงในสังคมถูกบิดเบือนด้วยจินตนาการ ที่บางครั้งถูกสร้างเพื่อผลประโยชน์ หรือเพื่อหลอกลวงผู้อื่นภายใต้ข้อจำกัดของอายตนะภายในของตน    เพราะการใช้เหตุผลอธิบายความจริงเหล่านั้น บางครั้งเหตุผลของพวกเขาก็ถูกต้อง  บางครั้งก็ไม่ถูกต้อง บางครั้งก็ใช้เหตุผลแบบนี้ หรือบางครั้งก็อีกแบบหนึ่ง เมื่อเหตุผลของคำตอบยังคงคลุมเครือและไม่ชัดเจน วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะหรือพระพุทธเจ้า ได้ยินความคิดเห็นนั้น   ย่อมจะไม่เชื่อว่าเป็นความจริง และวิญญูชนก็สงสัยว่า "ความรู้คืออะไรกันแน่" ?       

                   ในบริบทนี้  เพื่อสร้างเกณฑ์การวิเคราะห์ข้อมูลที่แม่นยำ ผู้เขียนได้อ้างอิงบทนิยามจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน  พ.ศ. ๒๕๕๔  ซึ่งได้นิยาม "ความรู้" คือสิ่งที่สั่งสมมาจากการศึกษาเล่าเรียน  การค้นคว้า หรือประสบการณ์ รวมทั้งความสามารถเชิงปฏิบัติและทักษะเช่น  ความรู้เรื่องประวัติศาสตร์สิ่งที่ได้รับมาจากการได้ยิน การฟัง การคิด หรือการปฏิบัติ เช่น ความรู้เรื่องสุขภาพ  ความรู้เรื่องนิทานพื้นบ้าน เป็นต้น 

          จากคำนิยามดังกล่าวในทางปรัชญาพุทธภูมิจำแนกองค์ประกอบแห่งความรู้ของมนุษย์ออกเป็น ๕ มิติหลักดังนี้   

๒.๑ มนุษย์ (ผู้รับรู้)                                                                          ๒.๒ จิตใจมนุษย์หรือระบบการรับรู้ (อาตนะภายใน/ขันธ์ ๕)                  ๒.๓ สิ่งที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ (สัญญา/ข้อมูลทางอารมณ์์)                      ๒.๔.กระบวนการพิจารณาความจริง   (วิธีวิทยา/Method)                    ๒.๕ ผลการพิจารณาความจริง    (สัจจะผ่านการพิสูจน์)                  

       ๒.๑.มนุษย์ (ผู้รับรู้) : โดยทั่วไปแล้ว     ปรัชญา พระพุทธศาสนา ปรัชญาตะวันตกและวิทยาศาสตร์ รวมถึงศาสตร์อื่นๆ ล้วนเป็นความรู้ของมนุษย์ คำถามคือมนุษยชาติคือใคร? โดยทั่วไป  มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนโลกนี้    ตามคำสอนของพราหมณ์ซึ่งเป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญา เชื่อกันว่ามนุษยชาติถูกสร้างขึ้นจากกายของ "พระพรหม"   หลังจากที่มนุษยชาติเกิดและมีชีวิตอยู่ระยะหนึ่ง    พวกเขาก็ตาย ซึ่งถือเป็นดับสูญไปโดยไม่มีภพหน้าซึ่งเป็นแนวคิดแบบมิจฉาทิฐิ     ต่อมามาพระพุทธเจ้าตรัสรู้และค้นพบกฎธรรมชาติเกี่ยวกับชีวิตมนุษย์ด้วยปัญญาญาณเหนือกว่ามนุษย์ทั่วไป         

               ๒.๒ จิตใจหรือระบบการรับรู้      ตามคำสอนของพระพุทธเจ้านั้น  ชีวิตของมนุษย์ประกอบด้วยร่างกายและจิตใจ  ไม่อาจแยกจากกันได้ จิตใจอาศัยร่างกายในที่เรียกว่าอาตนะภายใน      เป็นเครื่องมือรับรู้เหตุการณ์แล้วบันทึก (สั่งสม) ไว้ในฐานะ      "ข้อมูลทางอารมณ์" หรือหลักฐานทางอารมณ์        แต่ชีวิตมนุษย์ไม่ได้เป็นเพียงแค่การรับรู้และบันทึกข้อมูลทางอารมณ์เท่านั้น           ชีวิตยังเกี่ยวข้องกับการคิดหรือประมวลผลอารมณ์เหล่านั้น (ปรุงแต่ง)      สร้างภาพขึ้นหรือเรื่องราวในจิตใจ    หลังจากไตร่ตรอง(ทบทวน) แล้วหลายครั้งแล้ว    ก็ใช้เหตุผลอธิบายความจริงของภาพเหล่านั้น    เพื่อเสนอความคิดเห็นของตนเองต่อสังคมในความจริงของสิ่งต่างๆ    

        ๒.๓ สิ่งที่สั่งสมอยู่ในจิตใจ (สัญญา/ข้อมูลทางอารมณ์) เนื่องจากมนุษย์ซึ่งเป็นพราหมณ์ในสมัยอินเดียโบราณ  มีข้อจำกัดของอายตนะภายในในการรับรู้ แต่อาศัยจินตนาการสร้างทฤษฎีกำเนิดโลกขึ้นมาเพื่อ สร้างความชอบธรรมให้แก่ระบอบวรรณะ คำอธิบายเหล่านั้น จึงคลุมเครือและไม่ชัดเจน   ส่งผลให้เจ้าชายสิทธัตถะ ทรงตั้งข้อสงสัยเชิงปรัชญาและไม่ยอมรับนักตรรกศาสตร์ และนักปรัชญาเป็นพยานยืนยันความจริง    โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในประเด็นเรื่องของจัณฑาล ถูกลงโทษโดยพระพรหมตามบทลงโทษของกฎหมายระบอบวรรณะเรียกว่า "พรหมทัณฑ์" ซึ่งเป็นมาตรฐานการลงทัณฑ์ทางสังคมและกฎหมายจารีตประเพณีของพวกอารยันที่จะขับไล่ผู้ที่ประพฤติผิดประเวณีข้ามวรรณะหรือผู้ปฏิบัติหน้าที่ของวรรณะอื่น  เป็นต้น      

๓. พรหมทัณฑ์กับชนวนแห่งการออกผนวชของเจ้าชายสิทธัตถะ              

               เมื่อข้อเท็จจริงของคำตอบของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาลต่อสังคมมนุษย์ยังคลุมเครือและไม่ชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับเรื่องราวการลงโทษของพระพรหม  ซึ่งเป็นโทษตามกฎหมาย  ขนบธรรมเนียม    และประเพณีของระบบวรรณะ ซึ่งรู้จักกันในชื่อ "พระพรหมทัณฑ์"    ตามคำสั่งสอนของพราหมณ์ชาวอารยัน เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงได้รับการศึกษาอย่างเชี่ยวชาญในหลักสูตรศิลปศาสตร์ ๑๘ สาขาวิชา    พระองค์ทรงได้รับทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการที่พระพรหมลงโทษชาวสักกะด้วยบทลงโทษ "พรหมทัณฑ์"      พระองค์ทรงใช้พุทธวิธีวิทยา ไม่ยอมรับเรื่องดังกล่าวในทันที  พระองค์ทรงตั้งข้อสงสัย และศึกษาลึกลงไปถึงองค์ประกอบ และที่มาของความรู้นั้น 

           ในแง่กฎหมายจารีตประเพณี  แม้เจ้าชายสิทธัตถะจะทรงดำรงพระยศในวรรณะกษัตริย์ ผู้มีอำนาจปกครองแคว้นสักกะ  แต่พระองค์ทรงไม่มีสิทธิและหน้าที่ในการประกอบพิธีกรรมบูชายัญ  ซึ่งเป็นสิทธิขาดของวรรณะพราหมณ์ หากพระองค์ทรงฝ่าฝืนกระทำพิธีบูชายัญด้วยพระองค์ย่อมถือเป็นการละเมิดกฎหมายวรรณะอย่างร้ายแรงและถูกลงโทษด้วย "พรหมทัณฑ์" คือการถูกเนรเทศออกจากสังคมให้กลายเป็นคนไร้บ้าน 

         ปมเงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ ;    ด้วยเหตุนี้  พระองค์จึงทรงตัดสินพระทัยสละสิทธิและหน้าที่ตามวรรณะกษัตริย์ที่ประสูติมาคือราชสมบัติและทรงผนวชเป็นพระโพธิสัตว์ เพื่อแสวงหากระบวนการพิจารณาความจริงที่เป็นสากล  พระองค์ทรงยอมทดลองทฤษฎีต่าง ๆ  หลายปี  จนกระทั้งทรงค้นพบ "อริยมรรคมีองค์ ๘ " และบรรลุความจริงขั้นปรมัตถ์ในระดับ "อภิญญา๖" ทรงเข้าใจความจริงของระบบวิญญาณ และการเวียนว่ายตายเกิดอย่างแจ่มแจ้ง ชำระความมืดมิดในใจได้สำเร็จ 

             ๒.๔กระบวนการพิจารณาความจริง    

                  โดยทั่วไปในสมัยพุทธกาลพราหมณ์ในอนุทวีปอินเดียเป็นนักตรรกศาสตร์          และนักปรัชญา  พวกเขาได้เรียนรู้ความจริงจากเรื่องราวที่สืบทอดกันมาตั้งแต่ก่อนสมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน  เช่น แนวคิดเกี่ยวกับ  มนุษย์  โลกเที่ยง      ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและการมีอยู่ของเทพเจ้า              พวกเขามักแสดงความคิดเห็นโดยใช้เหตุผลของตนเอง เพื่ออธิบายความจริงหรือคาดคะเนความจริง         อย่างไรก็ตาม นักตรรกศาสตร์และนักปรัชญามักใช้เหตุผล          ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญา                ในการอธิบายความจริงของเรื่องเหล่านั้น บางครั้งพวกเขาก็ใช้เหตุผลอย่างถูกต้อง บางครั้งไม่ถูกต้อง     บางครั้งพวกเขาให้เหตุผลในลักษณะนี้ บางครั้งเป็นเช่นนั้น         เมื่อการใช้เหตุผลของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาอธิบายความจริงอย่างคลุมเครือ  และไม่ชัดเจน       วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะ    เมื่อได้ยินความคิดเห็นของนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาแล้ว     จะไม่เชื่อว่าสิ่งเหล่านั้นเป็นความจริง              ดังนั้นเมื่อความคิดเห็นของมนุษย์ เป็นนักตรรกศาสตร์และนักปรัชญาดังกล่าว             ขาดความน่าเชื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงสร้างกระบวนการพิจารณาความจริงขึ้นมา      เพื่อเป็นเกณฑ์ตัดสินความจริงในประเด็นที่น่าสงสัย           เช่น ประเด็นเรื่องพระพรหมลง โทษมนุษย์  สาเหตุการผนวชของเจ้าชายสิทธัตถะ    เป็นต้น     

          ๕.๑. การสั่งสมความรู้ของมนุษย์   ความรู้ถูกสั่งสมไว้ในจิตใจของมนุษย์โดยธรรมชาติผ่านการศึกษา  การวิจัย  ประสบการณ์ชีวิต และทักษะการปฏิบัติที่ได้มาจากการฟัง  การคิดหรือการกระทำ จะได้เห็นว่า ความรู้ดั้งเดิมของมนุษจำกัดการรับรู้เกี่ยวกับการมีอยู่ของเทพเจ้า มีเพียงพราหมณ์เท่านั้นที่สามารถประกอบพิธีกรรมบูชายัญ  เพื่อสื่อสารกับเทพเจ้าผ่านพิธีกรรมบูชายัญได้    เนื่องจากกฎหมายวรรณะตามจารีตประเพณีได้กำหนดสภาพบังคับไว้ กล่าวคือ ห้ามมิให้ประชาชนทุกวรรณะสมสู่กับคนต่างวรรณะ หรือปฏิบัติหน้าที่ของวรรณะอื่น    

         แม้ว่าเจ้าชายสิทธัตถะจะประสูติในวรรณะกษัตริย์และมีสิทธิและหน้าที่ปกครองอาณาจักรสักกะภายใต้กฎหมายวรรณะ แต่พระองค์ก็ทรงไม่สามารถประกอบพิธีกรรมบูชายัญได้ หากพระองค์ทรงตัดสินพระทัยที่จะบูชายัญเทพเจ้าพร้อมกับของมีค่าด้วยพระองค์เอง พระองค์ก็จะทรงกระทำผิดฐานละเมิดคำสอนของศาสนา  และกฎหมายวรรณะตามจารีตประเพณีอย่างร้ายแรง ในข้อหาฐานปฏิบัติหน้าที่ของวรรณะอื่นโดยมิชอบ  ดังนั้น พระองค์ก็จะทรงถูกพระพรหมลงโทษด้วยโดยให้สังคมขับไล่พระองค์ออกจากชุมชนตลอดชีวิต กลายเป็นจัณฑาลต้องใช้ชีวิตเร่ร่อนไปตลอดชีวิต   

           ด้วยเหตุนี้     พระองค์จึงทรงผนวชเป็นพระโพธิสัตว์สิทธัตถะเพื่อแสวงหาความรู้ในเรื่องนี้  พระองค์ทรงได้ศึกษา และปฏิบัติธรรมหลายรูปแบบมาเป็นเวลาหลายปี        จนกระทั่ง พระองค์ทรงค้นพบอริยมรรคมีองค์ ๘ และปฏิบัติธรรมจนตรัสรู้ความจริงขั้นปรมัตถ์ ซึ่งเป็นความรู้ในระดับอภิญญาทั้ง ๖  และพระองค์ทรงเห็นความจริงของชีวิตมนุษย์ มนุษย์ทุกคนมีดวงวิญญาณเป็นของตนเอง เมื่อทุกคนเกิดมาก็ต้องตาย  ดวงวิญญาณก็จะออกจากร่างไปเกิดในภพภูมิอื่น  เช่น สวรรค์  นรก   กลับมาเกิดในโลกมนุษย์  เป็นต้น  เมื่อกลับมาเกิดในภพภูมิมนุษย์  วิญญาณก็จะปฏิสนธิในครรภ์มารดา  หลังจากตั้งครรภ์ได้ ๙ เดือน มารดาก็ให้กำเนิดทารก มีสภาพบุคคลตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์  เป็นต้น

                ๕.๒.วิธีการแสวงหาความรู้ของนักปรัชญา  

                    โดยทั่วไปแล้ว  มนุษย์ตามคำสอนเรื่อง "ขันธ์ห้า" ของพระพุทธเจ้านั้น  ชีวิตมนุษย์ประกอบด้วยร่างกายและจิตใจ  จิตใจของมนุษย์ใช้อายตนะภายในรับรู้สิ่งต่าง ๆ รอบตัวมนุษย์ในขอบเขตที่จำกัด  ยิ่งไปกว่านั้น  จิตใจมนุษย์ยังมีแนวโน้มที่จะอคติต่อผู้อื่นโดยแสดงความคิดเห็นเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง    เมื่อมีข้อสงสัยกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง มักจะยืนยันข้อเท็จจริงด้วยความเท็จแม้ว่าตนเองจะไม่มีความรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัส และสั่งสมไว้ในจิตใจของตนเองก็ตาม เช่น  การฆาตกรรม  ความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ ความผิดฐานละเมิดต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้อื่น   เป็นต้น  

                 แม้ว่าอภิปรัชญาจะเป็นสาขาหนึ่งปรัชญา  แต่หน้าที่ของปรัชญาคือศึกษาปัญหาเกี่ยวกับความจริงของชีวิต   โลก ธรรมชาติและการดำรงอยู่ของเทพเจ้า โดยการอนุมานความรู้หรือคาดคะเนความจริงจากประสบการณ์ชีวิตของตนเอง   โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญาใช้ เพื่ออธิบายความจริงเกี่ยวกับความจริงของคำตอบของเรื่องใดเรื่องหนึ่ง          จนกระทั่งเชื่ออย่างมั่นใจว่าเป็นความจริง  แต่ข้อเท็จจริงที่ได้ยินมาเกี่ยวกับเทพเจ้านั้น   เป็นความรู้ที่อยู่เหนือการรับรู้ของมนุษย์    การค้นพบนี้เกิดขึ้นได้จากการตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานจากคำให้การของพราหมณ์นิกายต่าง ๆ เป็นข้อมูลสำหรับวิเคราะห์โดยการอนุมานหรือคาดคะเนความจริง เพื่อพิสูจน์ความจริง  โดยใช้เหตุผลอธิบายความจริงของคำตอบในเรื่องมนุษย์และเทพเจ้าก็ตาม   แต่เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะตรัสถามพราหมณ์ปุโรหิตถึงประวัติความเป็นมาของเทพเจ้านั้น        ไม่มีใครตอบพระองค์ได้แสดงว่าพยานบุคคลเหล่านี้ ไม่มีความรู้เหนือขอบเขตประสาทสัมผัสเกี่ยวกับการมีอยู่ของเทพจริง จึงไม่สามารถใช้เหตุผลอธิบายความจริงของคำตอบประวัติความเป็นมาของเทพเจ้าได้ ทำให้เจ้าชายสิทธัตถะทรงสงสัยการมีอยู่ของเทพเจ้า จึงเป็นหน้าที่ของญาณวิทยาที่จะต้องหาคำตอบในเรื่องนี้โดยธรรมชาติแล้ว  

         ญาณวิทยาจะต้องศึกษาและตรวจสอบต้นกำเนิดความรู้ของมนุษย์ โครงสร้างความรู้ของมนุษย์   วิธิการของมนุษย์ในการแสวงหาความรู้  ความรู้ที่สมเหตุสมผลของมนุษย์     ดังนั้นญาณวิทยาจึงมีหน้าที่ตอบคำถามที่มนุษย์สงสัยว่า"เราจะรู้ความจริงได้อย่างไร?" ในปัญหาดังกล่าวนักปรัชญาเช่น  เจ้าชายสิทธัตถะ,   พระโคตมะพุทธเจ้า, เรอเน เดการ์ตส์  ได้ศึกษาการมาของความรู้ที่ถูกต้องคืออะไร? โดยการสร้างกระบวนการพิจารณาความจริง ขึ้นมาอยู่ในขอบเขตของญาณวิทยาทั้งหมด ๔  วิธีด้วยกันคือ   

           ๕.๑  วิธีแสวงหาความรู้จากความเชื่อของพราหมณ์      เมื่อผู้เขียนพิจารณาข้อเท็จริงจากหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬา ฯ  ได้ยินข้อเท็จจริงเบื้องต้นว่า  เมื่อชาวอนุทวีปเชื่อตามคำสอนของพราหมณ์อารยันในเรื่องการมีอยู่ของเทพเจ้าอย่างมั่นใจ มีพราหมณ์บางพวกสร้างทฤษฎีกำเนิดของโลกตามลัทธิอาจารย์ของตน เป็นการเชื่้อข้อเท็จจริงเรื่องการมีอยู่ของเทพเจ้าโดยปริยายว่าเป็นความจริง