บทนำสู่ปรัชญาพุทธภูมิ : เมืองท่าแขก

 Introduction to Buudhaphumi Philosophy : Thakhek City 

บทนำความเป็นมาและความสำคัญของเมืองท่าแขก

         เมืองท่าแขกเป็นเมืองหลวงของแขวงคำม่วน ตั้งอยู่ริมแม่น้ำโขงในภาคกลางของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ตรงข้ามกับอำเภอเมืองนครพนม ทั้งสองเมืองนี้เคยเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรศรีโคตรบูร   ซึ่งครอบคลุมพื้นที่กว้างใหญ่รวมถึงภาคตะวันออกเฉียงเหนือของราชอาณาจักรไทย ได้แก่ ่นครพนม หนองคาย อุดรธานี อุบลราชธานี และนครราชสีมา ภาษาพูดของผู้คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของราชอาณาจักรไทยมีสำเนียงคล้ายกับภาษาลาวทั้งหมด  ในยุคหลังอาณาจักรศรีโคตรบูรล่มสลายในศตวรรษที่ ๘ เนื่องจากเป็นเมืองขึ้น (ประเทศที่อยู่ในปกครองของประเทศอื่น) ของอาณาจักรล้านช้าง 

            สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเริ่มเป็นที่รู้จักในโลกตะวันตก  เมื่อราวคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ หรือประมาณปี พ.ศ. ๒๑๘๔  ชาวดัดซ์เข้ามาสู่อาณาจักรล้านช้าง   เนื่องจากการค้าขายระหว่างลาวกับชาวต่างชาติในเมืองปัตตาเวีย  ประเทศอินโดนีเซีย การเดินทางมาถึงของชาวดัตช์      ทำให้ประวัติศาสตร์ของอาณาจักรล้านช้างได้รับการบันทึกไว้ในโลกตะวันตก       นำไปสู่ค้าขายที่เพิ่มมากขึ้น   ผู้เขียนนั่งเรือข้ามฟากแม่น้ำโขงจากด่านตรวจคนเข้าเมืองนครพนม เวลา ๐๘.๓๐ น. ไปยังฝั่งท่าแขกซึ่งห่างออกไปประมาณ ๑ กิโลเมตร ใช้เวลา ๒๐ นาที  ในช่วงฤดูฝน แม่น้ำโขงกว้างประมาณ ๑,๒๐๐ เมตรในขณะช่วงฤดูแล้ง ร่องแม่น้ำโขงจะแคบลงเหลือไม่เกิน ๑,๐๐๐ เมตร อย่างไรก็ตาม  จากฝั่งไทยของแม่น้ำโขงเรายังสามารถมองเห็นประเทศลาวได้เช่นกัน   ค่าโดยสารเรือข้ามฟาก (ข้ามแม่น้ำโขง)  สำหรับพวกเราซึ่งเป็นพระภิกษุสงฆ์นั้น ๓๐ บาทต่อคน จากฝั่งไทยไปฝั่งลาว      ในการเดินทางกลับจากฝั่งลาวมาฝั่งไทย ชาวลาวใจดีไม่เก็บค่าโดยสารจากพระภิกษุสามเณร  หลังจากผู้เขียนออกจากด่านตรวจคนเข้าเมืองท่าแขก เราขึ้นรถตู้ที่จัดเตรียมไว้ล่วงหน้า เมื่อมาถึงเมืองท่าแขก สถานที่แรกที่เราไปเยี่ยมชมเพื่อศึกษาอารยธรรมของอาณาจักรศรีโคตรบูรณ์ ซึ่งเป็นที่ที่พระพุทธศาสนาเผยแผ่มาถึงอาณาจักรแห่งนี้      คือ วัดพระธาตุศรีโคตรบอง  ซึ่งห่างจากท่าเรือเมืองท่าแขกประมาณ ๖ กิโลเมตร ตั้งอยู่บนริมฝั่งแม่น้ำโขง วัดแห่งนี้แสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ของอาณาจักรศรีโคตรบูร ที่เคยรุ่งเรืองดำรงอยู่ตั้งแต่ ค.ศ. ๔๕๗ - ๙๕๗ 

            ชื่อ พระธาตุศรีโคตรบอง เป็นคำเพี้ยนมาจากคำว่า "ศรีโคตรบรูณ์"   ซึ่งมาจากคำภาษาบาลีว่า "สิริโคตมะบุรี"  หมายถึง เมืองของโคตมะพุทธเจ้า  พระผู้ตรัสรู้   ผู้ตื่นรู้ และผู้เบิกบาน       เมื่อเวลาผ่านไปทุกสิ่งย่อมตกอยู่ภายใต้กฎแห่งไม่เที่ยง (อนิจจัง)  อาณาจักรแห่งนี้ตั้งอยู่ฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงครอบคลุมจังหวัดอุดรธานี หนองคาย นครพนม มุกดาหารและอุบลราชธานี เป็นต้น      ผู้คนในบริเวณนี้พูดภาษาถิ่นสำเนียงเดียวกัน และบ้านเรือนสร้างด้วยไม้ สะท้อนให้เห็นความชาญฉลาด(ภูมิปัญญา) ของชาวอาณาจักรศรีโคตรบูรณ์  บ้านเหล่านี้ย่อมเสื่อมโทรมไปตามกาลเวลา สิ่งที่ยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่ได้เป็นร้อย  ๆ  ปีแทบจะมองไม่เห็นยกเว้นแนวคิดและภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนของชาวอาณาจักรศรีโคตรบูร ซึ่งยังคงปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนในปัจจุบัน 

              เหลือเพียงซากปรักหักพังของเจดีย์พระธาตุศรีโคตรบองซึ่งเป็นศาสนสถานทางพุทธศาสนาเท่านั้น  ซึ่งยังคงหลงเหลือร่องรอยความเชื่อของผู้คนในยุคนั้น   พวกเขาเชื่อว่าอุดมคติสูงสุงของชีวิตมนุษย์ในพุทธศาสนา คือ การหลุดพ้นจากความทุกข์และวัฏสงสาร  ร่องรอยความคิดของผู้คนในยุคนั้น     ปรากฏให้เห็นได้ชัดเจน ในพระธาตุศรีโคตรบองในรูปแบบของคำตอบ   ที่มีเหตุผลที่ผสมผสานความจริงที่สามารถอธิบายได้    นี่เป็นเพราะพระธาตุศรีโคตรบองประดิษฐานพระบรมสาริกธาตุอันศักดิ์สิทธิ์ที่ควรค่าแก่การเคารพสักการะ ได้แก่พระบรมสาริกธาตุของพระพุทธเจ้า ๔ พระองค์ได้แก่ พระโคตมะพุทธเจ้า, พระกัสสะปพุทธเจ้า, พระกะกุสันโทพุทธเจ้า และพระโคนาคมโนพระพุทธเจ้า เป็นต้น.  

               เมืองท่าแขกเดิมเป็นแขวงตั้งอยู่ในภาคกลางของประเทศลาว เป็นเมืองท่าทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำโขงในประเทศลาว    สามารถมองเห็นได้จากประเทศไทย  ชื่อ "ท่าแขก" หมายถึง เมืองที่ต้อนรับแขกบ้านเมืองของฝรั่งเศส       ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. ๒๔๓๖ - ๒๔๘๗ (ประมาณ ๔๙ ปี) หลังจากญี่ปุ่นพ่ายแพ้สงคราม  และปกครองลาวร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงการยึดครองของฝรั่งเศส ยังคงปรากฏให้เห็นในอาคารสไตล์ฝรั่งเศสที่สร้างขึ้นในสมัยนั้น ซึ่งยังตั้งตระหง่านอยู่ในตัวเมืองท่าแขกจนถึงทุกวันนี้  รวมทั้ง "ข้าวปิ้ง" ซึ่งเป็นขนมปังที่พบได้ทั่วไปในลาว  คำถามที่ยังคงอยู่คือ ทำไมฝรั่งเศสจึงตั้งอาณานิคมในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้   โดยเฉพาะเวียดนามและลาวทำไมมนุษยชาติได้พิสูจน์แล้วว่า โลกกลมส่งเสริมให้เกิดการท่องเที่ยวและค้นหาทรัพยากรธรรมชาติในดินแดนต่าง ๆ  การเดินทางนำไปสู่การค้าขายในต่างแดนที่ห่างไกล  เมื่อผู้คนออกผจญภัยไปในโลกที่กว้างขึ้น    พวกเขามองเห็นโอกาสแห่งความเจริญรุ่งเรือง ความมั่งคั่งจากการค้าขายนำไปสู่ลัทธิอาณานิคม 

         ประเทศอังกฤษและฝรั่งเศสเป็นคู่แข่งกัน นำไปสู่ความคิดของผู้นำประเทศฝรั่งเศลที่ล่าอาณานิคมแข่งกับประเทศอังกฤษ โดยพยายามเข้ามามีอิทธิพลในจีนเพื่อต่อต้านอังกฤษ เพื่อลดการปัญหาของการเผชิญหน้าในสมัยนั้นวิธีการคือฝรั่งเศสส่งผู้แทนทางการค้าไปค้าขายในเวียดนามก่อน เมื่อเรียนรู้วิถีชีวิตบุคลิก นิสัยใจคอของผู้คนในเวียดนามและสำรวจทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่ในดินแดนของเวียดนามและลาว ยุทธวิธีการทำสงครามและอาวุธยุทโธปกรณ์ของประเทศ ๆ เมื่อรู้จุดอ่อนจุดแข็งของผู้นำประเทศหาทางยึดอำนาจของประเทศเหล่านั้น โดยศึกษาอำนาจทางการเมืองของผู้นำประเทศและนโยบายของประเทศนั้น ๆ สิ่งเหล่านี้ล้วนมีความสำคัญอย่างยิ่งเมื่อเกิดการต่อสู้กับอำนาจเบ็ดเสร็จทั้งสิทธิในการใช้อำนาจทางกฎหมายนำไปสู่สงคราม หลังจากยึดเวียดนามได้แล้ว ฝรั่งเศสสามารถตั้งแทนทางการค้าไว้ที่เมืองท่าแขก ฝรั่งเศสได้ยกกองทัพมายึดเมืองนี้เป็นอาณานิคมของประเทศฝรั่งเศส เมืองศรีโคตรบูรณ์จึงถูกเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองท่าแขกเพราะเป็นเมืองที่ชาวต่างประเทศมาขึ้นฝี่งที่ท่าน้ำมากที่สุดประเทศฝรั่งเศสจึงเจริญก้าวหน้าทางความคิดและสามารถผลิตอาวุธได้ทันสมัยกว่าคนในท้องถิ่น จึงไม่ใช่เรื่องยากที่จะยึดภูมิภาคนี้  แม้จะไม่มีกำลังพลจำนวนมากก็ตาม.