ปัญหาทางอภิปรัชญาเกี่ยวข้องกับการมีอยู่ของกฎแห่งกรรมสำหรับมนุษย์ในปรัชญาพุทธภูมิ

Meataphysical  Problem Concerning the Existence of the  Law of   karma for Human beings in  Buddhaphumi Philosophy 

บทนำ   (Intruduction)

บริบททางอภิปรัชญา   ในทางปรัชญาพุทธภูมิอภิปรัชญา (Metaphysics)มุ่งศึกษาความจริงระดับสูงสุดเกี่ยวกับชีวิตมนุษย์ บริบทก่อนสมัยพุทธกาล  (ลัทธิพราหณ์) สังคมอนุทวีปอินเดียถูกครอบงำด้วยมีแนวคิดเทวนิยม (Theism) ที่เชื่อว่าพระพรหมสร้างมนุษย์จากพระกาย และกำหนดระบบวรรณะเพื่อบังคับให้มนุษย์ต้องทำหน้าที่เฉพาะวรรณะที่ตนถือกำเนิดเท่านั้นเข้าถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือเทพเจ้ากระทำได้ผ่านพิธีกรรมบูชายัญของพราหมณ์อารยันเท่านั้น   

การบูชาเทพเจ้า ด้วยเครื่องเซ่นสรวงของประชาชนทั่วอนุทวีปอินเดียไม่เพียงสร้างความมั่งคั่งให้แก่วรรณะพราหมณ์ และชนชั้นปกครองแต่ยังนำไปสู่การละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง      เมื่อพิธีกรรมบางครั้งก็สำเร็จและบางครั้งก็ล้มเหลว เนื่องจากอยู่เหนือการควบคุมของพราหมณ์ชาวอารยัน      พราหมณ์ในฐานะปุโรหิตและที่ปรึกษาทางการเมือง จึงถวายคำแนะนำให้ชนชั้นกษัตริย์ตรากฎหมายวรรณะ ขนบธรรมเนียม และจารีตประเพณี เพื่อรักษาสิทธิประโยชน์มหาศาลของตน  และริดรอนอิทธิพลทางการเมืองของชนพื้นเมืองประกอบกับในยุคเดียวกันยังมีสำนักคิดแนวอุทเฉททิฐิ (Nihilism) ที่ปฏิเสธเรื่องหลังความตาย และเชื่อว่าการกระทำไม่ผลใด ๆ  (อกิริยาวาท) 

ในทางตรงกันข้ามทัศนะปรัชญาพุทธภูมิมองว่า มนุษย์ประกอบด้วยองค์ประกอบสองส่วนคือ กาย(รูป)และจิต(นาม) ที่พึ่งพึงพาอาศัยกันตามกฎธรรมชาติ  เมื่อชีวิตดับลง จิตวิญญาณจะไม่สูญสลาย แต่จะปฏิสนธิต่อในภพภูมิใหม่ตามแรงขับเคลื่อนของ "อารมณ์กรรม" หรือวิบากที่สั่งสมไว้ 

๒.ระดับแห่งความจริง ( Levels of Truth)

         เมื่อพิจารณาโครงสร้างชีวิตมนุษย์จะพบว่าร่างกายและจิต ขาดจากกันไม่ได้   หากปราศจากร่างกาย จิตวิญญาณย่อมไม่สามารถใช้อินทรีย์ทั้ง๖ เป็นสะพานเชื่อมโยงกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมได้  จิตวิญญาณย่อมต้องเคลื่อนออกจากร่างกายตามกฎธรรมชาติไปสู่ภพภูมิอื่น หรือไม่สามารถปฏิสนธิในครรภ์มารดาได้ดังนั้น ความตายจึงไม่ใช่จุดจบของชีวิต

ตามหลักวิชาการทางปรัชญานั้น การอ้างข้อเท็จจริงใด  ๆ  จำเป็นต้องมีประจักษ์พยาน  และหลักฐานพิสูจน์ความจริงในเรื่องนั้น  มิฉะนั้น ย่อมขาดความน่าเชื่อถือ เนื่องจากมนุษย์มีข้อจำกัดในการรับรู้ผ่านอายตนะภายในและมีอคติ(ความโลภ โกรธ หลง)  และอินทรีย์สัมผัสที่ไม่สามารถหยั่งรู้เรื่องราวในอดีตย้อนหลังไปนับพันปี หรือเรื่องที่อยู่เหนือขอบเขตประสาทสัมผัสได้ เช่น การเห็นดวงวิญญาณเคลื่อนออกจากร่าง  เว้นแต่ผู้ที่ฝึกฝนพัฒนาจิตตามอริยมรรคมีองค์ ๘  ปรัชญาพุทธภูมิ จึงแบ่งความจริงออกเป็น ๒ ระดับ ดังนี้  

๒.๑. สมมติสัจจะ (Conventional Truth):   เป็นความจริงระดับประสาทสัมผัสซึ่งเป็นสภาวะที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ได้ชั่วคราว และเสื่อมสลายไปตามกาลเวลา  ตัวอย่างเช่น ปรากฏการณ์ธรรมชาติหรือเหตุการณ์ทางสังคม    แต่ก่อนที่สภาวะเหล่านี้จะเลือนหายไป จิตใจก็จะบันทึกข้อมูลเป็นสัญญา (Memory)    และมนุษย์ใช้กระบวนการทางกฎหมาย หรือการสืบสวนเชิงประจักษ์นิยม (Empiricism) เพื่อการค้นหาความจริง 

ตัวอย่างเชิงประจักษ์ เช่น เมื่อเกิดการฆาตกรรมขึ้นในสถานบันเทิงแห่งหนึ่ง เหตุการณ์เกิดขึ้นชั่วครูแล้วก็ผ่านพ้นไป      พยานหรือหลักฐานในที่เกิดเหตุอาจบอกได้ว่าใครคือผู้กระทำผิดในเบื้องต้น   แต่แรงจูงใจที่แท้จริง ต้องอาศัยพนักงานสอบสวนรวบรวมพยานหลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ (ลายนิ้วมือ หรือดีเอ็นเอ) มาคลี่คลายความจริง ของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและดับไปนี้ ในช่วงระยะเวลาหนึ่งและจางหาย จึงถือเป็นความจริงในทางปรัชญาจัดเป็น "สมมติสัจจะ" (ความจริงที่สมมติขึ้น) 

•         ๒.๒ "ปรมัตถ์สัจจะ"  (Absolute Truth) : สัจธรรมขั้นสูงสุดที่อยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ทางประสาทสัมผัสของมนุษย์  และไม่สามารถเข้าถึงด้วยเครื่องมือวิทยาศาสตร์ทั่วไป  แต่เข้าถึงได้ด้วยการพัฒนาศักยภาพทางจิตตามแนวทาง "อริยมรรคมีองค์มีองค์๘" จนบรรลุอภิญญา ๖  (เช่นภาวะนิพพาน หรือการหยั่งรู้การเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ)  ซึ่งเป็นภูมิรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  พระปัจเจกพุทธเจ้าและพระอรหันต์เท่านั้นที่สามารถเข้าถึงได้   

          โดยธรรมชาติแล้ว มนุษย์ไม่สามารถรับรู้สัจธรรมสูงสุดนี้ได้ด้วยตนเอง เพราะประสาทสัมผัสทั้งหกมีข้อจำกัดในการรับรู้ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติและเหตุการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นไกลออกไป หรือเหตุการณ์ในอดีต ที่ย้อนกลับไปถึงสมัยพุทธกาล เมื่อกว่า ๒,๕๐๐ ปีแล้ว  ยิ่งไปกว่านั้น ชีวิตของมนุษย์มักถูกปกคลุมด้วยอคติต่อผู้อื่นอันเนื่องจากความไม่รู้ ความกลัว ความเกลียดชัง และความรักใคร่ส่วนตัว  เป็นต้น  ทำให้ชีวิตของพวกเขามืดมิด     อย่างไรก็ตาม มนุษย์ไม่ควรยึดติดกับความเชื่อเดิมและกฎเกณฑ์ที่ล้าสมัย ซึ่งละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง ตัวอย่างเช่น  ในยุคอินเดียโบราณ มหาราชาแห่งอาณาจักรสักกะ และโกลิยะได้นำความเชื่อของศาสนาพราหมณ์มาบัญญัติเป็นกฎหมายวรรณะ โดยอ้างถึงการสร้างมนุษย์และบทบาทของพวกเขาตามหน้าทีกำหนดให้ตามวรรณะที่ตนเกิดมา     เป็นต้น  แม้กระทั่งทุกวันนี้ แม้ว่านักวิทยาศาสตร์จะพยายามใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์เพื่อค้นหาสัจธรรมสูงสุด (ปรมัตถสัจจะ)     แต่ก็ยังไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนของค้นพบทางวิทยาศาสตร์ในระดับนี้ อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนได้พบหลักฐานในพระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยระบุว่า   พระโพธิสัตว์สิทธัตถะ ทรงพัฒนาศักยภาพในชีวิตของพระองค์ตลอดหลายปีและผ่านการปฏิบัติธรรมต่าง ๆ  จนในที่สุดก็ทรงค้นพบ "อริยมรรคมีองค์ ๘"  และบรรลุธรรมในระดับอภิญญาทั้ง ๖  ซึ่งตามคำสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว  นี่คือ สัจธรรมที่อยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ทางประสาทสัมผัสของมนุษย์      

๓.นิยามและกลไกของ "กรรม"ในปรัชญาพุทธภูมิ

              เพื่อป้องความไม่น่าเชื่อของหลักฐานเชิงประจักษ์ นักปรัชญาจึงได้สร้าง "ทฤษฎีความรู้" หรือทฤษฏีญาณวิทยาว่า  เกี่ยวกับแห่งที่มาของความรู้ของมนุษย์ นักปรัชญาได้นิยาม  ทฤษฎีความรู้เชิงประจักษ์ว่า "บ่อเกิดความรู้ของมนุษย์ต้องรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสและสั่งสมความรู้อยู่ในจิตใจของแต่ละบุคคล" ดังนั้น พยานบุคคลที่น่าเชื่อในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง จะต้องมีความรู้ที่ได้มาจากประสบการณ์ชีวิตดังกล่าวมาข้างต้น ซึ่งถือเป็นหลักฐานน่าเชื่อและสามารถยืนยันข้อเท็จจริงของเรื่องนั้นได้ 

          เมื่อผู้เขียนวิเคราะห์คำนิยามของคำว่า "กรรม" จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพ.ศ. ๒๕๕๔ได้ พบว่า "กรรม" มีความหมายหลายประการ  ได้แก่  (๑)  การกระทำ การปฏิบัติ  การทำงาน เช่น การถวายเครื่องบูชา(พลีกรรม)  การกระทำต่าง ๆ ในเวลาต่าง  ๆ  กัน อาจเป็นผลดีหรือผลร้าย ก็ได้ เช่น กุศลกรรม อกุศลกรรม เป็นต้น (๒)  การกระทำที่มีผลเสียในปัจจุบัน หรือจะส่งผลเสียในอนาคต เช่นกรรมกำลังตามทันแล้ว  ระวังกรรมจะตามทัน (๓) บาป ความโซคร้าย(เคราะห์)  เช่นคนมีกรรมไม่ดี  นี่คือกรรมของฉันจริง ๆ   (๔) ความตาย ในคำว่าถึงแก่กรรม เป็นต้น    ซึ่งเชื่อมโยงกับปรัชญาพุทธภูมิ : 

•         กรรมคือเจตนา : กรรมมิใช่เพียงแค่การกระทำภายนอก แต่คือการแสดงออกของเจตนา (Volition)  ที่มีกิเลส (ตัณหา ราคะ)  แฝงเร้น ซึ่งส่งผ่านอายตนะภายในทั้ง ๖ 

             กล่าวคือ จิตใจของมนุษย์ใช้อายตนะภายในทั้งหกเป็นสะพานเชื่อมต่อกับอารมณ์ของโลกภายนอก และสั่งสมอารมณ์เหล่านั้นไว้เป็นข้อมูลทางอารมณ์ภายในจิตใจของตนเอง    อย่างไรก็ตาม ชีวิตของมนุษย์ไม่ได้มีเพียงแค่การรับรู้ และสั่งสมข้อมูลทางอารมณ์เท่านั้น แต่ละคนยังประมวลผล ยังคิดหรือปรุงแต่งข้อมูลทางอารมณ์ในจิตใจ ให้เกิดกิเลส (ตัณหา ราคะ) แล้วตัดสินใจแสดงเจตนาที่อยู่ในใจของตนเองออกมา เมื่อกระทำเสร็จแล้วจะกลายเป็นกรรมของบุคคลนั้น  โดยไม่คำนึงถึงสถานะ อาชีพ และศาสนา  

การจำแนกกรรมตามสภาพธรรม : อกุศลหรรม ; การกระทำที่ถูกครอบงำด้วยโลภะ โทสะ โมหะ

         อกุศลกรรม  : การกระทำที่ถูกครอบงำด้วย โลภะ โทสะ โมหะ เช่นการผิดศีลเมื่อมนุษย์เกิดจากปัจจัยทางร่างกายและจิตใจที่ก่อให้เกิดชีวิตของมนุษย์ใหม่ที่อาศัยอยู่บนโลก จิตใจใช้ร่างกายรับรู้เรื่องราวของปรากฏการณ์ทางสังคมมนุษย์และธรรมชาติของโลก จักรวาล ฯลฯ พวกเขาต้องการมีชีวิตอยู่และชีวิตที่ดีกว่า ที่เป็นอยู่ทุกวัน และมุ่งมั่นที่จะบรรลุผลตามที่ต้องการ แต่มนุษย์แต่ละคนมีจุดแข็งหรือจุดอ่อนต่างกัน บางคนสามารถอดทนกับการแก้ปัญหาโดยไม่ยอมแพ้และพยายามทำให้สำเร็จ  บางคนมีชีวิตที่อ่อนแอเพราะวิตกกังวลมาก มีความกลัวอยู่เสมอ  และตัดสินใจยกเลิกงานทั้งที่ใกล้จะเสร็จแล้ว  แต่บางคนมีความกล้าที่จะก่ออาชญากรรมโดยไม่รู้ตัวด้วยการฆ่าผู้อื่นเพราะความโกรธ หากเขามีสติสัมปชัญญะ เขาจะเห็นผลของการกระทำนั้น เมื่อทำแล้วต้องรับกรรม ชีวิตจะไม่สงบสุข เพราะผิดศีลธรรมตามคำสอนของพระพุทธเจ้าและเป็นการละเมิดกฎหมายอาญา ตัวอย่างเช่น ตามหลักศีลธรรมนั้น เมื่อผิดศีล ๕ ในข้อที่แรก ห้ามฆ่าสัตว์ใด ๆ ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ เมื่อจะฆ่าใคร จิตวิญญาณจะรับก็ถือเอาอารมณ์ของการฆ่าผู้อื่นโดยเจตนานั้น เป็นคำสัญญาที่สั่งสมไว้ในจิตใจของผู้นั้น เมื่อตาย วิญญาณที่มีเจตนาฆ่าห่อหุ้มจิตวิญญาณไว้ ออกจากร่างกายไปยังภพอื่นตามกฎธรรมชาตินั้น จะเป็นนรกอะไรก็ได้  เป็นต้น  

            ในช่วงชีวิตที่เป็นอยู่ จิตใจอาศัยร่างกายรับรู้เรื่องราว  ปัญหา และกิจกรรมต่าง ๆ ที่ผ่านเข้ามาในชีวิต เมื่อจิตพอใจในกิจกรรมต่าง ๆ และมี"ราคะ ที่เรียกว่า"ตัณหา" มีความอยากที่ซ่อนเร้นอยู่ในจิตใจและแสดงเจตนาทางกายให้ทำงานตามอารมณ์ หาเงินซื้อของที่ตนพอใจแต่กว่าจะได้มานั้น ต้องใช้ความอดทนในการหาบ้าน รถยนต์ และโทรศัพท์มือ ฯลฯ แต่บางคนไม่มีความอดทน ก็คิดเลิกล้มกลางคั้นก็มี  แต่ธรรมชาติของจิตมนุษย์ที่อ่อนแอย่อมระแวงสงสัยในสิ่งต่าง ๆ ที่ผ่านเข้ามา และเก็บความสงสัยไว้ในจิตใจแล้วเกิดความอยากรู้ก็เกิดขึ้นและหาข้อมูลมาวิเคราะห์เพื่อหาเหตุผลยืนยันข้อเท็จจริงของคำตอบให้หายสงสัย ตัวอย่างเช่นเมื่อเขาเห็นคนตาย ขาดองค์ประกอบในสาเหตุการตายและไม่รู้ว่าคนตายเป็นใคร มาจากไหน ชื่ออะไรเพราะไม่มีบัตรประชาชน  ต้องหาหลักฐานเพื่อเป็นข้อมูลวิเคราะห์เพื่อหาสาเหตุการตายด้วยการตรวจลายนิ้วมือ  หรือการตรวจเนื้อเยื่อดีเอ็นเอ สอดคล้องกับญาติของผู้เสียชีวิตหรือไม่  เป็นต้น จำเป็นที่จะต้องหาเหตุผลของคำตอบให้ตรงกับความรู้และความจริงในเรื่องนั้น คำว่า"กรรม"ของมนุษย์จากที่มาของความรู้ในเอกสารดิจิทัล ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตย สถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ นั้น ได้นิยามว่า "กรรม" ไว้หลายความหมายดังนี้ 

            (๑)  การกระทำ การงาน กิจกรรมต่าง ๆ      เช่น พลีกรรม    ต่างกรรมต่างวาระก็ได้ เป็นกรรมดีก็ได้ อาจเป็นกรรมชั่วก็ได้      เช่น เป็นการดีก็ได้ ชั่วก็ได้เช่น  กุศลกรรม  อกุศลกรรม เป็นต้น      คำว่า  "การ"  หมายถึงงาน,  สิ่งหรือ   เรื่องที่ต้องทำ,  การกระทำ หมายถึง เรื่องทีทำ, เรื่องที่ทำขึ้น, หรือการกระทำใด ๆ ที่มีผลทางกฎหมาย, แต่การงดเว้นการกระทำใด ๆ  ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องกระทำก็ถือว่าเป็นการกระทำด้วย  เป็นต้น   กล่าวคือ มนุษย์เห็นสิ่งใดก็ชอบใจและก็อยากได้ไว้ครอบครองแล้ว ก็จะกระทำตามเจตนาในจิตใจของตนเช่นฆ่าผู้อื่น  ลักทรัพย์ของผู้อื่น  หลอกลวงผู้อื่นให้มีเพศสัมพันธ์กับตนในทางที่ผิด          ดูหมิ่นผู้อื่นและแสวงหาความสุขจากสุราและยาเสพติด เป็นการกระทำที่เรียกว่า "อกุศลกรรม"  (  การกระทำไม่เหมาะสม)  เป็นต้น    ส่วนการกระทำที่เรียกว่า"กุศลกรรม"    คือการละเว้นจากการฆ่าผู้อื่น ไม่ลักทรัพย์ผู้อื่น การไม่ประพฤติผิดทางเพศ   ละเว้นจากการใช้ถ้อยคำเยาะเย้ยถากถางผู้อื่น   ไม่ดื่มสุราและยาเมาเป็นต้น    

            (๒) การกระทำที่ส่งผลร้ายในปัจจุบัน หรือ ซึ่งจะส่งผลร้ายในอนาคต เช่นบัดนี้กรรมตามทันแล้ว  ระวังกรรมจะตามทันนะ  กล่าวคือ เมื่อมีใครกระทำชั่วโดยเจตนาแล้ว อารมณ์ชั่วก็จะสั่งสมอยู่ในจิตใจของผู้นั้น และการกระทำนั้นย่อมส่งผลร้ายแก่ผู้กระทำในปัจจุบัน ตัวอย่างของการกระทำชั่ว เช่น การฆ่าผู้อื่น,  ลักทรัพย์ ชิงทรัพย์ และฉ้อโกงทรัพย์, หรือประเพฤติผิดในคู่ครองของผู้อื่น, หรือดูหมิ่น, ดูถูกผู้อื่น การแสวงหาความสุขจากการดื่มสุราและยาเสพติด ถือว่าเป็นการกระทำที่ผิดศีลธรรมและผิดกฎหมาย  เป็นต้น  

         ในการกระทำที่ส่งผลร้ายในอนาคตซึ่งให้ผลกับผู้กระทำเมื่อตายไป  เมื่อผู้เขียนได้ศึกษาหลักคำสอนพระพุทธเจ้าจากที่มาของความรู้ในพระไตรปิฎกของมหาจุฬา ฯ พระวินัยปิฎกเล่มที่ ๑ มหาวิภังค์ภาค ๑ วิชชา ๓ จุตูปปาตญาณ ข้อ๑๓. "เมื่อจิตเป็นสมาธิ บริสุทธิ์ผุดผ่อง ไม่มีกิเลส  ปราศจากความเศร้าหมอง อ่อนเหมาะแก่การใช้งาน ตั้งมั่นไม่หวั่นไหวอย่างนี้  เรานั้นได้น้อมจิตไปเพื่อจุตูปปาตญาณ  เห็นหมู่สัตว์ผู้กำลังจุติ กำลังอุบัติ ทั้งชั้นต่ำและชั้นสูงงามและไม่งาม เกิดดีและไม่ดีด้วยตาทิพย์อันบริสุทธิ์เหนือมนุษย์ เรารู้ชัดถึงหมู่สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรม สัตว์ที่ประกอบด้วยกายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต กล่าวร้ายพระอริยะ มีความเห็นผิดและชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด พวกเขาหลังจากตายแล้วจะไปบังเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก แต่หมู่สัตว์ประกอบด้วยสุจริต  วจีสุจริต มโนทุจริต  ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ  มีความเห็นชอบ  ชักชวนให้ผู้อื่นทำกรรม ตามความเห็นชอบ พวกเขาหลังจากตายแล้วจะไปบังเกิดในสุคติโลกสวรรค์   

            ตามหลักฐานในพระไตรปิฎกมหาจุฬา ฯ ที่กล่าวข้างต้นนั้น ผู้เขียนตีความว่า เมื่อมนุษย์ทำชั่วโดยเจตนาฆ่าผู้อื่น ลักทรัพย์โดยเจตนา  การประพฤติผิดทางเพศต่อผู้อยู่ในความอุปการะของผู้อื่น การดื่มสุราและการใช้ยาเสพติดเพื่อกระตุ้นตนเองให้มีความสุข  เป็นการกระทำกรรมทางกายทุจริต  วจีทุจริต และมโนทุจริต เมื่อแสดงเจตนาออกโดยรู้สึกสำนึกในการกระทำและในขณะเดียวกันย่อมประสงค์ต่อผลหรือเล็งเห็นผลในการกระทำนั้น เมื่อกระทำไปแล้ว จิตก็จะนำอารมณ์ชั่วนี้สั่งสมไว้ในจิตและติดตามวิญญาณของตนไปสู่ทุคติภูมิที่เป็น อบาย  ทุคติ วินิบาต และนรก  เป็นต้น ถือว่าเป็นกระทำชั่วที่ส่งผลร้ายในอนาคต คือให้ผลเมื่อตายไปเท่านั้น เมื่อการกระทำยังไม่ส่งผลร้ายมนุษย์มักจะหลงตัวเอง ไม่เชื่อว่าทำดีย่อมได้ดี มองว่าทำชั่วได้ดีมีถมไป  จึงตั้งตนอยู่ในความประมาทในการใช้ชีวิตโดยเจตนาฆ่าผู้อื่นต่อไป, หลอกลวงผู้อื่นเพื่อฉ้อโกงทรัพย์ผู้อื่นต่อไป  ประพฤติผิดในคู่ครองของผู้อื่นต่อไป   การแสดงความคิดเห็นด้วยการการดูหมิ่น พูดจาบจวงผู้อื่น ต่อไป,   การแสวงหาความสุขโดยการดื่มสุราคือเสพยาติดไป ซึ่งเป็นการกระทำที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมต่อประชาชนในราชอาณาจักรไทย  เป็นต้น 

          การกระทำที่ส่งผลร้า่ยต่อผู้กระทำความผิดในปัจจุบัน    เมื่อผู้ใดลงมือกระทำผิดแล้ว แม้ไม่มีใครเห็นความผิดของตนเอง เพราะผู้เสียหายไม่กล้าไปแจ้งความกับเจ้าหน้าที่ตำรวจและพนักงานสอบสวนให้ดำเนินคดีหรือตำรวจ ทหาร ยังจับตัวผู้กระทำผิดไม่ได้ เพื่อส่งพนักงานสอบดำเนินคดี แต่ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่า   ผู้กระทำความผิดไม่ต้องรับผลแห่งการกระทำของตนเอง เมื่อจิตรู้เท่าทันการกระทำของตนเองแล้ว จิตก็รับอารมณ์แห่งกรรมนั้น มาสั่งสมอารมณ์แห่งกรรมไว้ในจิตใจของตนเอง วันหนึ่ง คนชั่วย่อมหลงตัวเอง  มักจะอวดประพฤติกรรมชั่วอย่างภาคภูมิใจ  เพราะคิดว่าไม่มีใครทำอะไรเขาได้ ทำให้ผู้ได้ยินข้อเท็จจริงในเรื่องนี้แจ้งความดเนินคดีในเรื่องนี้ ก็นำไปสู่การสืบสวน และดำเนินคดีมี กรณีตัวอย่างในสังคมมีมากมาย ในปัจจุบัน โลกมนุษย์เข้าสู่ยุคศิวิไลซ์ มนุษย์สามารถสร้างเทคโนโลยี่คอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ต  สามารถติดตามพฤติกรรมของมนุษย์และมนุษย์ชอบแสดงตัวตนออกให้ผู้อื่นรับรู้ด้วยตัวอักษรบนเอกสารดิจิทัลตามแอพพลิเคชั่นต่าง ๆ ที่สร้างเนื้อหาไว้  วีดีโอแสดงความคิดเห็นของพวกเขาบ้าง ที่ขาดการศึกษาหลักศีลธรรมของพระพุทธศาสนาและกฎหมาย นำไปสู่การกระทำที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยศีลธรรมอันดีของประชาชนและเป็นกระทำความผิดกฎหมายเกิดการเสื่อมถอยของศรัทธาของผู้คนที่ไว้วางใจ อนาคตทางการเมืองและอาชีพที่ใช้ภาพของบุคคลสาธารณะหมดไป เป็นหน้าที่ของคนในสังคมที่จะใช้สติระลึกนึกถึงปัญหาที่ผ่านมาและสิ่งที่ควรพิจารณาต่อไป ตัวอย่างเช่น

  
         การลักทรัพย์ในเวลากลางคืน  แม้จะไม่รู้ตัวผู้กระทำความผิด แต่หากกล้องวงจรปิดสามารถตรวจจับการเคลื่อนไหวของผู้ก่อเหตุได้ หรือโทรศัพท์มือของผู้กระทำผิดสามารถให้เบาะแสในการก่อเหตุได้ ในขณะที่การโจรกรรม นั้นได้ทิ้งหลักฐานไว้ แม้ว่าทรัพย์สินจะเคลื่อนไปจากที่เคยอยู่    แต่เป็นลักษณะเอาไป  จึงเป็นความผิดฐานลักทรัพย์  เป็นต้น   

       
         การประพฤติผิดในกาม อาจจะสื่อจากนัยน์ตา พูดจาเกี้ยวพาราสี หรือใกล้ชิดกันเกินไปส่อเจตนาของความคิดที่อยู่ในใจของมนุษย์แต่ละคน ที่สำคัญยุคสมัยเปลี่ยนไป  มนุษย์มีการใช้เทคโนโลยี่มากขึ้นในการส่งข้อความ ล้วนเป็นหลักฐานที่แสดงเหตุจูงใจให้กระทำความผิดหรืออกุศลกรรมได้  เป็นต้น    
      
         การพูดจาเหยียดหยามผู้อื่นต่อหน้า   ภาพของการกระทำย่อมเกิดขึ้น ตั้งสภาวะอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่ง แล้วสูญหายไปกับอากาศ เพราะสิ่งเหล่าอยู่ในลักษณะของพลังงาน  แม้พฤติกรรมเหล่านี้จะสูญหายไป แต่จิตวิญญาณของมนุษย์มีธรรมชาติเป็นผู้เก็บทุกอย่างที่จรเข้ามาสู่ชีวิต คำพูดถูกดูหมิ่น ฯลฯ  ย่อมถูกเก็บไว้ในจิตที่เรียกว่าสัญญา แปลว่า การจดจำ กล่าวคือ มนุษย์จำทุกอย่างที่ผัสสะเข้ามาสู่ชีวิต ในสิ่งที่ชอบหรือไม่ชอบ หรือเป็นทั้งสุขและความทุกข์ของชีวิตตนเสมอ  เป็นต้น 

           การกระทำของมนุษย์จึงถูกจดจำไว้ในจิตวิญญาณของพวกเขาเอง แต่การกระทำของมนุษย์ก็ทำให้เกิดสุขและทุกข์ได้เหมือนกัน  เมื่อถูกมองว่าเป็นกรรมชั่วแล้ว อารมณ์ของกรมชั่วจะถูกจดจำในจิตวิญญาณ  เมื่อตายไป จิตย่อมไปจุติจิตย่อมไปสู่ทุกข์คติภูมิ หากเป็นกุศลกรรมย่อมไปสู่สุขคติภูมิเป็นต้น แต่มนุษย์ทุกคนเกิดมาพร้อมกับความไม่รู้เพราะรับรู้แล้วก็แสดงเจตนาออกไปโดยไม่มีความรู้ว่าการกระทำของตัวเองอะไรถูก หรือผิดแค่ตนแสดงความพอใจก็แสดงออกไปหรือไม่พอใจ ก็แสดงออกไปตามความต้องการของจิตวิญญาณของตนการเคลื่อนไหวเกิดขึ้นเมื่อจิตวิญญาณของพวกเขาได้ผัสสะสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้จรเข้ามาสู่ชีวิตของพวกเขา ทำให้จิตวิญญาณเกิดอาการอยากที่เรียกว่า ตัณหา (คิด) ได้สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ได้ผัสสะนั้นมาครอบครองเพื่อสนองความอยากของตัวเอง เมื่อเห็นว่าตำแหน่งหน้าที่การงานใดการงานหนึ่งที่มนุษย์สมมติขึ้นมามีอำนาจล้นฟ้าเป็นที่ยอมรับของผู้คน หรือเห็นคนอื่นร่ำรวยมีมูลค่าทรัพย์สินจำนวนมหาศาล จิตวิญญาณเกิดความอยากมีทรัพย์สินและอสังหาริมทรัพย์ที่ร่ำรวยหรืออยากใช้ชีวิตอิสระมีเงินทองใช้จ่ายตามอารมณ์ความพอใจของตนเอง โดยไม่ต้องทำธุรกิจการงานของตัวเองเป็นต้นเมื่อมนุษย์มีธรรมชาติของจิตวิญญาณขาดแคลนสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดเวลามนุษย์ย่อมแสวงหาเอาสิ่งนั้นมาสนองอารมณ์อยากของตัวเองและเอาสิ่งนั้นเป็นแรงบันดาลใจไขว้คว้าสิ่งเหล่านั้น เพื่อบรรลุเป้าหมายของชีวิตตนเองการไขว้คว้าสิ่งใดสิ่งหนึ่งนั้นก็จะมีวิธีการต่างๆ ลงมือปฏิบัติการให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ตนต้องการและมีเหตุผลเป็นที่ยอมรับของบุคคลทั่วไปอีกด้วยวิธีการลงมือปฏิบัติการให้มาในสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ตนต้องการนั้นเรียกว่า "กรรม" แปลว่าการกระทำของมนุษย์  ในยุคสมัยปัจจุบัน แม้มนุษย์จะมีความเจริญรุ่งเรืองทางเทคโนโลยี่มากมายหลายต่อหลายเรื่อง ทำให้มนุษย์ทำกิจกรรมโดยใช้ตลอดทั้งวันจนไม่มีเวลาพักผ่อนเช่น การเสพติดเกมออนไลน์ติดต่อกันหลาย ๆ วัน นอกจากนี้ผู้คนทั่วโลกต่างแชร์ประสบการณ์เล่าเรื่องราวต่าง ๆ ของประสบการณ์ในชีวิตตนเองทุกวินาที่เรื่องราวเหล่านั้น เป็นอุทาหรณ์ให้มนุษย์ด้วยกันได้ ศึกษาเรียนรู้จากประสบการณ์ของความรู้และความเป็นจริงของมนุษย์ด้วยกัน คำตอบของเรื่องราวมีแนวคิดของเหตุผลที่แตกต่างกัน ออกไปพฤติกรรมบางอย่างของมนุษย์เคยเป็นสิ่งไม่ยอมรับกันอดีตในอดีตนั้น แต่ในบางสังคมแต่เป็นเรื่องพฤติกรรมปกติของผู้คนในสังคม แต่ในปัจจุบันพฤติกรรมเหล่านั้นเมื่อวิเคราะห์ด้วยความคิดต่างที่มีเหตุผลกลายเป็นพฤติกรรมที่ยอมรับในเรื่องราวเหล่านั้นเป็นคำตอบที่น่าสนใจไม่น้อย