แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยการมีอยู่ของศาสนาพราหมณ์ในปรัชญาพุทธภูมิ

แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยการมีอยู่ของศาสนาพราหมณ์ในปรัชญาพุทธภูมิ   

Metaphysical concepts  Regarding the Existence    of  Brahminism in in Buddhaphumi Philosophy 

บทนำ

           โดยทั่วไป มนุษยชาติจัดเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีเหตุผลและมีระดับจิตสำนึกสูงกว่าสัตว์อื่น  ๆ   เนื่องจากมนุษย์มีความเชื่อมั่นในตนเอง ขยันหมั่นเพียรในการแสวงหาและสั่งสมความรู้ มีความตระหนักในการนำความรู้และประสบการณ์มาใช้แก้ไขปัญหาความทุกข์ของตนเองฝึกสมาธิเพื่อสงบจิตใจจากความวิตกกังวล และมีสติปัญญาในการเข้าใจความเป็นจริงได้ดีกว่าสัตว์อื่น ๆเมื่อเข้าใจแล้ว มนุษยชาติจะใช้เหตุผลเป็นเครื่องมือทางปรัชญาเพื่ออธิบายปรากฏการณ์ต่าง ๆ ในชีวิตได้ 

ยิ่งไปกว่านั้น  จิตใจของมนุษยชาติยังมีจินตนาไร้ขอบเขต  สามารถถ่ายทอดความรู้สึกเช่นความสุข  ความทุกข์หรือความฝันออกมาเป็นคำอธิบายได้ อย่างไรก็ตามเมื่อมนุษย์ปรารถนาสิ่งใดแล้วไม่ได้สิ่งนั้นย่อมประสบกับความทุกข์ทางจิตใจ และเมื่อต้องเผชิญกับความทุกข์หรือความกลัว มนุษย์มักจะแสวงหาที่พึ่งอันสูงสุดในพลังเหนือธรรมชาติหรือเทพเจ้า  

  

นักตรรกศาสตร์และนักอภิปรัชญาในศาสนาต่าง ๆ  มักสนใจศึกษาเรื่องการดำรงอยู่ของมนุษยชาติ   โลก ปรากฏการณ์ธรรมชาติ และหลักฐานการมีอยู่ของเทพเจ้า คำถามสำคัญคือ เราจะรู้ได้อย่างไรว่าสิ่งเหล่านี้เป็นความจริง ?   

ตามคำสอนของพราหมณ์นิกายอารยัน ที่ฟังตามกันมาว่าพระพรหมทรงสร้างมนุษย์ขึ้นจากพระวรกายของพระองค์เอง และมนุษย์จะสามารถเข้าถึงเทพเจ้าได้  ก็ต่อเมื่อผ่านพิธีกรรมบูชายัญโดยพราหมณ์เท่านั้น ส่วนวรรณะอื่น  ๆ   ถูกห้ามไม่ให้ประกอบพิธีตามกฎหมายระบบวรรณะ หากผู้ใดละเมิดกฎหมายวรรณะอย่างร้ายแรง เช่น การล่วงประเวณีข้ามวรรณะหรือปฏิบัติหน้าที่วรรณะอื่น ผู้นั้นจะถูกลงโทษโดยการขับไล่จากสังคมตลอดชีวิต ต้องสูญเสียสิทธิ และหน้าที่ทางวรรณะโดยสิ้นเชิง และไม่อาจกลับคืนสู่สถานะเดิมได้      

พระพรหมแห่งวัดถ้ำดาวเขาแก้ว

เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงพบเห็นความทุกข์ของชาวจัณฑาลซึ่งต้องใช้ชีวิตในวัยชรา เจ็บป่วยและเสียชีวิตอยู่ริมทาง อันเป็นผลมาจากกฎหมายวรรณะและคำสอนเรื่องการลงโทษของพระพรหม พระองค์จึงเกิดความสงสัยต่อการมีอยู่ของเหล่าทวยเทพ และทรงตรวจสอบข้อเท็จจริง ผ่านประจักษ์พยานต่าง ๆ  รวมถึงพราหมณ์ปุโรหิต

หากพิจารณา โดยมีมนุษย์เป็นศูน์กลางในการรับรู้ความจริง เราจึงสามารถแบ่งความจริงในอภิปรัชญาออกเป็น ๒  ประการได้แก่ 

           

              ๑."สมมติสัจจะ"(ความจริงที่สมมติขึ้น)  คือความจริงเกี่ยวกับสิ่งรอบตัวมนุษย์ที่ไม่เที่ยงแท้มีเกิด มีตั้งอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่ง แล้วเสื่อมสลายไป เมื่อมนุษย์รับรู้สิ่งเหล่านั้นผ่านอายตนะภายใน (ประสาทสัมผัส) และรวบรวมเรื่องราวเหล่านั้นไว้เป็นหลักฐานทางอารมณ์ในจิตใจ แล้วนำมาวิเคราะห์และอนุมานความรู้ด้วยเหตุผล เช่น พระราชประวัติของเจ้าชายสิทธัตถะที่ประสูติที่สวนป่าลุมพินี แคว้นสักกะ  ดำรงพระชนม์ชีพ ๘๐ พรรษา แล้วเสด็จดับชันธปรินิพพาน ซึ่งได้รับการรับรู้และถ่ายทอดผ่านพระอานนท์และรวบรวมไว้ในพระไตรปิฎกดังนั้น เมื่อชีวิตของเจ้าชายสิทธัตถะทรงประสูติขึ้นมา  ตั้งอยู่ชั่วระยะเวลาหนึ่ง และเสื่อมสลายไปในที่สุดก็หายไปจากสายตาของมนุษย์ชีวิตของเจ้าชายสิทธัตถะ  สามารถรับรู้ได้ด้วยประสาทสัมผัสของพระอานนท์ จึงเป็นความจริงที่สมมติขึ้น เป็นต้น  

              ๒."ประมัตถ์สัจจะ" (ความจริงขั้นปรมัตถ์)    โดยทั่วไปความจริงขั้นปรมัตถ์ คือความจริงสูงสุดที่อยู่เหนือขอบเขตการรับรู้ทั่วไปของอายตนะภายในมนุษย์ เนื่องจากมนุษย์อายตนะภายในมีขอบเขตจำกัดในการรับรู้เรื่องต่าง ๆ และมนุษย์มักถูกอคติจากผู้อื่นเนื่องจากความโง่เขลา ความเกลียดชัง ความกลัวและความรักใคร่บดบังทำให้ชีวิตของมนุษย์อยู่ในความมืดมน ทำให้ไม่สามารถแยก แยะ "สมมติสัจจะ" ความจริงที่สมมติขึ้นหรือได้  หรือไม่รู้จักวิธีปฏิบัติธรรมตามอริยมรรคมีองค์ ๘  เพื่อบรรลุความจริงของชีวิตซึ่งเป็นความจริงขั้นปรมัตถ์ได้ เพราะพวกเขาขาดความสนใจและใส่ใจในชีวิต เพื่อพัฒนาศักยภาพชีวิตของตนเองให้มีคุณค่าต่อผู้อื่น  

แม้ว่าปัจจุบันจะเป็นยุคทองของวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี่จะพัฒนาไปไกลเพียงใด   ก็ยังไม่มีเครื่องมือใดที่สามารถช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากสังสารวัฏหรือพิสูจน์ความเป็นพระอรหันต์ได้ แต่ในทางพระพุทธศาสนาพระพุทธเจ้าทรงชี้แนะว่าการปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นทางนำไปสู่การบรรลุปรมัตถ์สัจจะได้อย่างแท้จริง

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการมีอยู่ของศาสนาพราหมณ์ 

    

        จากการศึกษาพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) อรรถกถาและเอกสารวิชาการ ผู้เขียนพบว่าความกลัวภัยธรรมชาติ โรคระบาดและความไม่แน่นอน  ในชีวิต ศาสนาพราหมณ์เป็นศาสนาที่เก่าแก่ที่สุดในโลกเป็นที่พึ่งของมนุษย์มาก่อนพระพุทธศาสนา มหาราชาแห่งแคว้นต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดียต่างศรัทธาในนิกายพราหมณ์ต่าง ๆ  และบัญญัติกฎหมาย ขนบธรรมหรือจารีตประเพณีเกี่ยวกับวรรณะ ให้พราหมณ์อารยันเป็นนักบวชที่ถูกต้องตามกฎหมายเป็น ๑ ใน ๔ วรรณะและแต่งตั้งพราหมณ์อารยันเป็นปุโรหิต  มีหน้าที่เป็นที่ปรึกษามหาราชาในด้านกฏหมาย ขนบธรรมเนียมและจารีตประเพณี ทรงนำหลักคำสอนของพราหมณ์เป็นคำสอนในศาสนาพราหมณ์ซึ่งเป็นศาสนาประจำชาติ และตราขึ้นเป็นกฎหมายวรรณะ โดยพราหมณ์นิกายต่าง ๆ อ้างว่าพระพรหมณ์สร้างมนุษย์จากพระวรกายของพระองค์  พระองค์จึงทรงสร้างวรรณะสำหรับมนุษย์ที่พระองค์ทรงสร้างไว้เพื่อปฏิบัติหน้าที่ตามวรรณะที่ตนเกิดมา  เป็นต้น  

        เมื่อผู้เขียนตรวจสอบข้อเท็จจริงและมีหลักฐานเพียงพอแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับศาสนาพราหมณ์    ปรากฏเป็นหลักฐานอยู่ในพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬา ฯ หลายเล่ม  เมื่อผู้เขียนพิจารณาข้อเท็จจริงแล้วเห็นว่าความเป็นมาของศาสนาพราหมณ์ยังไม่ชัดเจน ผู้เขียนจึงสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับศาสนาพราหมณ์ โดยยึดหลักตามคำนิยามคำว่า "ศาสนา" ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ องค์ประกอบของศาสนาต้องมี ๑.ศาสดา ๒.คำสอน ๓. สาวก ๔. พิธีกรรม ๕.ศาสนสถาน  เป็นต้น    เมื่อศึกษาข้อเท็จจริงของศาสนาพราหมณ์ในพระไตรปิฎกแล้ว มีประเด็นต้องพิจารณาดังต่อไปนี้

       ๑.ใครเป็นศาสดาในศาสนาพราหมณ์ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ ให้ความหมายคำว่า "ศาสดา" หมายถึงผู้ก่อตั้งศาสนา แต่ในศาสนาพราหมณ์สมัยก่อนพุทธกาลไม่มีใครประกาศตนเอง เป็นศาสดาในศาสนาพราหมณ์แต่อย่างใด  พราหมณ์นิกายต่าง ๆ   เปิดสำนักบูชาเทพเจ้าที่นิกายของตนเองนับถือ และต่างเผยแพร่ความเชื่อในศาสนาของตนเอง  แต่ละฝ่ายป็นอิสระจากกัน   เช่น  เจ้าลัทธิทั้งหก, ชฏิล ๓ พี่น้อง เป็นต้น  แต่ไม่มีใครกล้าประกาศ ตนว่่า เป็นศาสดาในศาสนาพราหมณ์และผู้บรรลุสัมมาสัมโพธิญาณเช่่น สมณโคดม   เป็นต้น 

        ๒.คำสอนของศาสนาพราหมณ์    เมื่อผู้เขียนได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงจากหลักฐานต่าง ๆ แล้ว ฟังข้อเท็จจริงเบื้องต้นพบว่า คำสอนของศาสนาพราหมณ์นั้น  เน้นที่ชีวิตมนุษย์และการมีอยู่ของเทพเจ้า คำสอนของศาสนาพราหมณ์มีทั้งหลักทฤษฎีและหลักปฏิบัติในการเข้าถึงการมีอยู่ของเทพเจ้าหลายองค์   การบูชายัญเป็นพิธีกรรมในศาสนาพราหมณ์  เมื่อผู้เขียนได้ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับการบูชายัญจากแหล่งความรู้ในพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬา ฯ ก็พบคำว่า "บูชายัญ" ในพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑, ๔, ๙, ๑๒, ๑๓, ๑๕, ๒๐, ๒๑, ๒๒, ๒๘, ๒๙, ๓๐, ๓๒, ๓๓, ๓๖  เป็นต้น 

          เมื่อได้หลักฐานข้อมูลในพระไตรปิฎกเช่นนี้   ข้อเท็จจริงเรื่องนี้ยังไม่ชัดเจนทำให้ผู้เขียนสงสัยว่า "การบูชายัญ" นั้นคืออะไร    เมื่อผู้เขียนศึกษาข้อมูลจากคำนิยามจากที่มาของความรู้ในพจนานุกรมแปลไทย-ไทย อ.เปลื้อง ณ นครได้ให้คำจำกัดความคำว่า "บูชายัญ" ไว้ว่า เป็นคำนามหมายถึงการบูชายัญคือการบูชาเทพเจ้าในลัทธิพราหมณ์ ศาสนาพราหมณ์สอนว่ามีเทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่คอยดลบันดาลให้มนุษย์มีอันเป็นไปต่าง ๆ หากผู้ใดปรารถนาจะให้เทพเจ้าเพิ่มพรให้ หรืองดการลงโทษ จะต้องทำการบูชายัญที่ทำกันมากคือ การฆ่าแพะ แกะ วัว ม้า และคน ตามจำนวนที่พราหมณ์จะบอก [๑] เป็นต้น   

           จากคำนิยามในความหมายดังกล่าวข้างต้นนั้น ผู้เขียนตีความคำนิยามได้ดังนี้ว่า(๑)บูชายัญเป็นการบูชาเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์  เมื่อผู้เขียนค้นคว้าข้อมูลจากที่มาของความรู้ในพระไตรปิฎกออนไลน์เล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๗ ขุททกนิกาย  สุตตนิบาต [๒.จูฬวรรค] นาวาสูตร [ข้อ๓๑๓]      ได้กล่าวว่าเพราะ การฆ่าโคบูชายัญนั้น เทวดา พระพรหม พระอินทร์ อสูร    และผีเสื้อสมุทร ต่างเปล่งวาจาประณามมนุษย์ว่าไม่มีคุณธรรม  เพราะมีดที่แทงแม่โคและในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณ เล่มที่ ๒๘ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่๒๐ ขุททกนิกายชาดก [๒๒.มหานิบาต] ๖.ภูริทัตตชาดก [ข้อ.๙๒๖] ได้กล่าวว่า "ความจริงคนบ้างพวกนับถือไฟเป็นเทวดา   ส่วนพวกมิลักขะนับถือน้ำเป็นเทวดา 

    เมื่อผู้เขียนศึกษาข้อมูลจากข้อความที่มาของความรู้ในพยานเอกสารพระไตรปิฎกออนไลน์ ผู้เขียนรับฟังข้อเท็จจริงได้เป็นข้อยุติว่าการฆ่าสัตว์บูชายัญนั้น เป็นพิธีกรรมอย่างหนึ่งในศาสนาพราหมณ์เพื่อบูชาเทพเจ้าเช่น เทวดา พระพรหม พระอินทร์อสูรและผีเสื้อสมุทรเพื่อขอพรเทวดา พระพรหมหรือเทพเจ้าองค์อื่นๆ     ช่วยดลบันดาลให้ตนประสบความสำเร็จในสิ่งปรารถนาเมื่อข้อเท็จจริงรับฟังได้เช่นนั้น และไม่มีพยานหลักฐานอื่นใด  ยกเหตุผลของข้อเท็จจริงขึ้นมาโต้แย้งหักล้างข้อเท็จจริงในพระไตร ปิฎกให้เกิดข้อพิรุธสงสัยให้ความจริงเป็นอย่างอื่นได้อีก  ผู้เขียนเห็นว่าในสมัยก่อนพุทธกาลนั้น   ประชาชนชาวชมพูทวีปนับถือศาสนาพราหมณ์เชื่อว่า พระอิศวรและพระพรหมเป็นเทพเจ้ามีอยู่จริงและผู้สร้างมนุษย์ขึ้นมา  ส่วนพวกเชื้อสายมิลักขะบูชาน้ำเป็นเทวดา เพราะช่วยดลบันดาลให้พืชผลทางเกษตรกรรมอุดมสมบูรณ์ เป็นต้น 

๒.จุดประสงค์ของการบูชายัญในศาสนาพราหมณ์ ขึ้นอยู่กับผู้ประกอบพิธีบูชายัญนั้นต้องกผลในข้อใดแตกต่างกันออกไป   มีหลายจุดประสงค์ด้วยกัน ได้แก่ 

    ๒.๑ การบูชายัญแล้วจิตวิญญาณไปสู่โลกสวรรค์เมื่อผู้เขียนศึกษาข้อมูลในพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณ  เล่มที่ ๒๘  พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๒๐   ขุทททกนิกายชาดกภาค ๒ [๒๒.มหานิบาต] ๗.จันทกุมารชาดก       

            [ข้อ.๙๘๒] "พระเจ้าเอกราชผู้มีกรรมหยาบช้าประทับอยู่ในกรุงบุปผวดีท้าวเธอตรัสถามขัณฑหาลปุโรหิตผู้เป็นเผ่าพันธ์แห่งพราหมณ์ผู้เป็นคนหลงว่า"

            [ข้อ.๙๘๓] "ท่านพราหมณ์ผู้สุจริตธรรมและอาจารวินัย จงบอกทางสวรรค์แก่เรา อย่างที่นรชนทำบุญแล้ว จากโลกนี้ไปสู่สุคติภพเถิด" (ขัณฑหาลปุโรหิตกราบทูลว่า)  

            [ข้อ.๙๘๓] ข้าแต่สมมติเทพ  เหล่านรชนให้ทานยิ่งกว่าทาน  ฆ่าคนไม่น่าฆ่า ทำบุญแล้วย่อมไปสู่สวรรค์ได้อย่างนี้ (พระราชาตรัสถามว่า)

            [ข้อ.๙๘๓] ก็ทานยิ่งกว่าทานนั้นคืออะไรและคนจำพวกไหนไม่น่าฆ่าในโลกนี้ ขอท่านจงบอกข้อนั้นแก่เราเราจักบูชายัญ จักให้ทาน (ขัณฑหาลปุโรหิตกราบทูลว่า)  

            เมื่อผู้ศึกษาข้อเท็จจริงจากที่มาของความรู้ในพยานเอกสารพระไตรปิฎกออนไลน์  รับฟังได้เป็นข้อยุติว่าพระเจ้าเอกราชทรงมีวัตถุประสงค์ของการบูชายัญ เมื่อตายแล้วจิตวิญญาณของพระองค์จะได้เสด็จไปสู่โลกสวรรค์

            ๒.๒ การบูชายัญจำกัดฝันร้าย    พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงประกอบพิธีมหาบูชายัญ  เพื่อกำจัดฝันร้าย  เมื่อผู้เขียนได้ศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎกออนไลน์ฉบับมหาจุฬา ฯ อรรถกถา สังยุตตนิกายสคาถวรรค    โกสลสังยุตต์ ปฐมวรรค ๑ สังยุตตสูตร ได้ฟังข้อเท็จจริงได้มีมติว่า พระเจ้าปเสนทิโกศลได้เสด็จเลียบพระนครทรงมีพระทัยต่อหญิงที่แต่งงานแล้ว        สามีเป็นพ่อค้าในตลาดเมืองสาวัตถีจึงเรียกตัวมาเข้าเฝ้าและแต่งตั้งเป็นราชองครักษ์    ทำหน้าที่รับใช้พระองค์ เพื่อหาทางจำกัดสามีของหญิงนั้น  ทรงรับสั่งให้เอาดินสีแดงและดอกบัวอุบลสีแดงมาถวายให้ทันเวลา   หากไม่ทันจะเอาโทษกับสามีของหญิงนั้นเมื่อไปเอาดินสีแดง และดอกบัวอุบลสีแดงแต่เข้าพระนครไม่ทันจึงเลยไปที่วัดเชตวันมหาวิหาร      ในเวลากลางคืนพระเจ้าปเสนทิโกศลเกิดอาการร้อนรุ่มครอบงำ   และได้เสียงของสัตว์ร้องจากขุมนรกมารบกวนพระทัยของพระองค์จนทรงบรรทมไม่เป็นสุข    ในรุ่งเช้าพวกพราหมณ์ปุโรหิต    ได้มากราบทูลว่าทรงบรรทมเป็นสุขไหมเมื่อคืนนี้พระองค์ได้ตรัสว่า       ทรงบรรทมไม่มีสุขเพราะได้ยินเสียงของสัตว์ร้องจากนรก  เมื่อพวกพราหมณ์ปุโรหิตได้ยินอย่างนี้แล้ว   ก็พากันประชุมพิจารณาเห็นว่าพระสุบินของพระเจ้าปเสนทิโกศล   ไม่มีผลต่อชีวิตของพระองค์ทำให้ทรงเจริญรุ่งเรืองขึ้นหรือนำมาสู่ความเสื่อมลงแต่อย่างใด แต่พวกพราหมณ์ปุโรหิตมิอยากให้ลาภสักการะ  เป็นเครื่องบูชายัญนั้นด้วยการให้ทานภัตตาหารนั้น    ถวายแด่พระพุทธเจ้าและพระสาวกแต่อยากให้เครื่องเซ่นมหาบูชายัญด้วยการฆ่าสัตว์นั้น      เป็นลาภสักการะแก่พวกพราหมณ์เมื่อนึกได้อย่างนี้แล้ว พวกพราหมณ์ปุโรหิตได้กราบทูลว่า  พระสุบินได้ยินเสียงสัตว์นรกนั้นทรงประสบเภท ภัย  ๓  อย่าง คือ  ภัยต่อราชสมบัติ ภัยต่อพระชนมชีพ หรือ ภัยต่อที่ประทับของพระองค์จนอยู่ไม่ได้พระองค์ได้ทรงตรัสถามว่าจะทรงมีความปลอดภัยควรทำอย่างไร   พวกปุโรหิตบอกให้บูชายัญด้วยการฆ่าสัตว์อย่างละ ๕๐๐ ตัว   เป็นต้น (ต่อ)  

บรรณานุกรม 

[๑]https://dictionary.sanook.com/search/dict-th-th-pleang/บูชายัญ เมื่อวันที่๒๑ เมษายน ๒๕๖๓