แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยกฏหมายรัฐธรรมนูญในปรัชญาพุทธภูมิ Metaphysics Concepts in The Constitutional Law in the Buddhaphumi Philosophy
ผู้แต่ง : พระครูวิสุทธิมงคลบัณฑิต, ผศ.ดร.สังกัด/ตำแหน่ง : อาจารย์หลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาปรัชญา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยกฎหมายรัฐธรรมนูญผ่านกรอบ "ปรัชญาพุทธภูมิ" โดยอิงหลักฐานและคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา (พระไตรปิฎกภาษาไทย(ฉบับมหาจุฬาลงกรณรราชวิทยาลัย) ผลการศึกษาพบข้อเท็จจริงว่า แม้ในสมัยพุทธกาล แคว้นต่าง ๆ จะไม่มีกฎหมายรัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรในความหมายปัจจุบัน แต่ธรรมกษัตริย์ก็เป็นหลักการปกครองสูงสุด เช่น "อปริหานิยธรรม" ๗ ของแคว้นวัชชีได้ทำหน้าที่เป็นกฎหมายสูงสุดหรือรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีในการจัดระเบียบโครงสร้างอำนาจอธิปไตยและการประชุมสัณฐาคาร
เมื่อวิเคราะห์ผ่านอภิปรัชญาพุทธภูมิซึ่งแบ่งความจริงออกเป็น ๒ ระดับได้แก่ "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ" ผู้เขียนพบข้อเท็จจริงว่าในระดับสมมติสัจจะ กฎหมายรัฐธรรมนูญ สถาบันการเมืองและขอบเขตดินแดนคือเครื่องมือทางสังคมที่ร่วมกันสถาปนาขึ้น เพื่อควบคุมสัญชาตญาณดิบ ละทิ้งอคติและรักษาสันติภาพ ส่วนระดับปรมัตถ์สัจจะ กฎหมายรัฐธรรมนูญตกอยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) และไม่มีตัวตนที่แท้จริงแห่งอำนาจ การปกครองที่ดีจึงต้องนำสมมติสัจจะมาเป็นโครงสร้างรองรับเจตนารมณ์แห่งปรมัตถ์สัจจะ เพื่อลดทอนความทุกข์และส่งเสริมปัญญาของพลเมืองอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ : อภิปรัชญา, กฎหมายรัฐธรรมนูญ, ปรัชญาพุทธภูมิ, สมมสัจจะ, ปรมัตถ์สัจจะ, อปริหานิยธรรม ๑.บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
โดยธรรมชาติ มนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่มีความกับความกลัวและความระแวงมาโดยตลอด ทั้งภัยจากธรรมชาติ โรคระบาดสงคราม ตลอดจนการเบียดเบียนกันเองอันเกิดจากตัณหา อคติและความเห็นแก่ตัว ด้วยเหตุนี้ มนุษยชาติจึงจำเป็นต้องสถาปนา"ชุมชนการเมือง" ตั้งแต่ระดับท้องถิ่นไปจนถึงระดับรัฐ ที่เรียกว่า "ประเทศ" เพื่อปกป้องสิทธิ เสรีภาพ ชีวิตและทรัพย์สินของตน
จุดกำเนิดของกฎหมายสูงสุด(รัฐธรรมนูญ)ในอาณาจักรโบราณรวมถึงแว่นแคว้นต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดียยุคก่อนพุทธกาล จึงไม่ได้เริ่มต้นจากความปรารถนาในระบอบประชาธิปไตยสมัยใหม่เสมอไป แต่เกิดจากความจำเป็นในการจัดระเบียบอำนาจ การควบคุมสัญชาญาณดิบของมนุษย์และดำรงไว้ซึ่งสันติสุขในสังคม แม้ว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะได้ทรงประกาศพระพุทธศาสนาแสดงธรรมเรื่อง "กฎแห่งกรรม" และมอบหลักศีล ๕ ซึ่งต่อมาถูกนำไปประยุกต์เป็นรากฐานกฎหมายอาญาและกฎหมายแพ่งในหลายอารยธรรมมากว่า ๒,๕๐๐ ปีแล้วก็ตามแต่สังคมมนุษย์ก็ยังคงเผชิญวิกฤตและความวุ่นวายอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็น
แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยกฏหมายรัฐธรรมนูญในปรัชญาพุทธภูมิ
Metaphysics Concepts in The Constitutional Law in the Buddhaphumi Philosophy
ผู้แต่ง : พระครูวิสุทธิมงคลบัณฑิต, ผศ.ดร.
สังกัด/ตำแหน่ง : อาจารย์หลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาปรัชญา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดทางอภิปรัชญาว่าด้วยกฎหมายรัฐธรรมนูญผ่านกรอบ "ปรัชญาพุทธภูมิ" โดยอิงหลักฐานและคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา (พระไตรปิฎกภาษาไทย(ฉบับมหาจุฬาลงกรณรราชวิทยาลัย) ผลการศึกษาพบข้อเท็จจริงว่า แม้ในสมัยพุทธกาล แคว้นต่าง ๆ จะไม่มีกฎหมายรัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรในความหมายปัจจุบัน แต่ธรรมกษัตริย์ก็เป็นหลักการปกครองสูงสุด เช่น "อปริหานิยธรรม" ๗ ของแคว้นวัชชีได้ทำหน้าที่เป็นกฎหมายสูงสุดหรือรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีในการจัดระเบียบโครงสร้างอำนาจอธิปไตยและการประชุมสัณฐาคาร
เมื่อวิเคราะห์ผ่านอภิปรัชญาพุทธภูมิซึ่งแบ่งความจริงออกเป็น ๒ ระดับได้แก่ "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ" ผู้เขียนพบข้อเท็จจริงว่าในระดับสมมติสัจจะ กฎหมายรัฐธรรมนูญ สถาบันการเมืองและขอบเขตดินแดนคือเครื่องมือทางสังคมที่ร่วมกันสถาปนาขึ้น เพื่อควบคุมสัญชาตญาณดิบ ละทิ้งอคติและรักษาสันติภาพ ส่วนระดับปรมัตถ์สัจจะ กฎหมายรัฐธรรมนูญตกอยู่ภายใต้กฎไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) และไม่มีตัวตนที่แท้จริงแห่งอำนาจ การปกครองที่ดีจึงต้องนำสมมติสัจจะมาเป็นโครงสร้างรองรับเจตนารมณ์แห่งปรมัตถ์สัจจะ เพื่อลดทอนความทุกข์และส่งเสริมปัญญาของพลเมืองอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ : อภิปรัชญา, กฎหมายรัฐธรรมนูญ, ปรัชญาพุทธภูมิ, สมมสัจจะ, ปรมัตถ์สัจจะ, อปริหานิยธรรม
๑.บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
โดยธรรมชาติ มนุษย์เป็นสัตว์สังคมที่มีความกับความกลัวและความระแวงมาโดยตลอด ทั้งภัยจากธรรมชาติ โรคระบาดสงคราม ตลอดจนการเบียดเบียนกันเองอันเกิดจากตัณหา อคติและความเห็นแก่ตัว ด้วยเหตุนี้ มนุษยชาติจึงจำเป็นต้องสถาปนา"ชุมชนการเมือง" ตั้งแต่ระดับท้องถิ่นไปจนถึงระดับรัฐ ที่เรียกว่า "ประเทศ" เพื่อปกป้องสิทธิ เสรีภาพ ชีวิตและทรัพย์สินของตน
จุดกำเนิดของกฎหมายสูงสุด(รัฐธรรมนูญ)ในอาณาจักรโบราณรวมถึงแว่นแคว้นต่าง ๆ ในอนุทวีปอินเดียยุคก่อนพุทธกาล จึงไม่ได้เริ่มต้นจากความปรารถนาในระบอบประชาธิปไตยสมัยใหม่เสมอไป แต่เกิดจากความจำเป็นในการจัดระเบียบอำนาจ การควบคุมสัญชาญาณดิบของมนุษย์และดำรงไว้ซึ่งสันติสุขในสังคม แม้ว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะได้ทรงประกาศพระพุทธศาสนาแสดงธรรมเรื่อง "กฎแห่งกรรม" และมอบหลักศีล ๕ ซึ่งต่อมาถูกนำไปประยุกต์เป็นรากฐานกฎหมายอาญาและกฎหมายแพ่งในหลายอารยธรรมมากว่า ๒,๕๐๐ ปีแล้วก็ตามแต่สังคมมนุษย์ก็ยังคงเผชิญวิกฤตและความวุ่นวายอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็น
การละเมิดสิทธิในชีวิตและทรัพย์สินของผู้อื่นโดยเจตนา
การประพฤติผิดทางเพศและการละเมิดผู้สืบเชื้อสาย/ผู้ยึดเหนี่ยวในการปกครอง
การเลือกปฏิบัติ ความขัดแย้งเชิงโครงสร้างสังคมและการเหยียดเชื้อชาติ
การแสวงหาความสุขที่ก่อโทษผ่านการดื่มสุรา สารเสพติด อาชญากรรม และความขัดแย้งทางการเมืองอย่างไม่สิ้นสุด
ปรากฏการณ์เหล่านี้สะท้อนว่าชีวิตมนุษย์ส่วนใหญ่ยังถูกครอบงำด้วย "อวิชชา" (ความไม่รู้จริง) มีการรับรู้ผ่านอายตนะภายในที่จำกัดและขาดปัญญาในการมองเห็นสัจธรรมของชีวิต 
เมื่อศึกษาหลักฐานในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จะพบว่าในสมัยพุทธกาล รัฐอธิปไตยต่าง ๆ เช่น แคว้นมคธ แคว้นสักกะ แคว้นวัชชีและแคว้นโกศล แม้จะไม่ได้ใช้กฎหมายรัฐธรรมนูญที่เป็นลายลักษณ์อักษรแบบหมวดมาตราอย่างในปัจจุบัน แต่ก็ยังมีกฎหมายจารีประเพณีสูงสุดในการบริหารราชการแผ่นดินโดยเฉพาะ "หลักปริหานิยธรรม ๗ ประการ" ของแคว้นวัชชี ซึ่งนักวิชาการทางรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์และพระพุทธศาสนาตีความว่าเป็น "ธรรมอันเป็นไปเพื่อความเจริญฝ่ายเดียวไม่มีทางเสื่อม ทำหน้าที่เป็น "รัฐธรรมนูญจารีตประเพณี"กำหนดโครงสร้างอำนาจ การบริหารแบบสามัคคีธรรมผ่านสภาสัณฐาคาร และการกำหนดหน้าที่พลเมือง
อย่างไรก็ตาม การศึกษาโครงสร้างทางการเมืองในพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) จะสมบูรณ์ไม่ได้เลย หากขาดการวิเคราะห์เชิงอภิปรัชญา (Metaphysics) โดยเฉพาะกรอบของของ "ปรัชญาพุทธภูมิ" ที่จำแนกสัจจะหรือความจริงออกเป็น ๒ ระดับ คือสมมติสัจจะ และ ปรมัติสัจจะ การแยกแยะความจริงสองระดับนี้จะช่วยให้เข้าใจเจตนารมย์ที่แท้จริงของการปกครอง และเห็นคุณค่าของพุทธธรรมในการเป็นรากฐานแห่งความยุติธรรมขั้นสูงสุด
๒.กฎหมายรัฐธรรมนูญในมิติ "สมมติสัจจะ" (ความจริงโดยสมมติขึ้น)
ในทางอภิปรัชญาของปรัชญาพุทธภูมิ "สมมติสัจจะ" คือความจริงระดับปรากฏการณ์ ซึ่งเป็นความจริงที่มนุษย์ร่วมกันกำหนด หรือตกลงหรือแต่งตั้งขึ้นมา เพื่อเป็นเครื่องมือในการสื่อสาร และการจัดระเบียบและการอยู่ร่วมในสังคม สิ่งเหล่านี้ไม่ได้มีอยู่จริงโดยสภาวะทางธรรมชาติในตัวมันเอง แต่การดำรงอยู่ได้ด้วยระบบคุณค่าและสัญญาประชาคมที่มนุษย์สร้างขึ้น
เมื่อนำมาอธิบายบริบทของกฎหมายรัฐธรรมนูญในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สามารถแบ่งมิติแห่งสมมติสัจะได้ดังนี้
ปรากฏการณ์เหล่านี้สะท้อนว่าชีวิตมนุษย์ส่วนใหญ่ยังถูกครอบงำด้วย "อวิชชา" (ความไม่รู้จริง) มีการรับรู้ผ่านอายตนะภายในที่จำกัดและขาดปัญญาในการมองเห็นสัจธรรมของชีวิต
เมื่อศึกษาหลักฐานในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จะพบว่าในสมัยพุทธกาล รัฐอธิปไตยต่าง ๆ เช่น แคว้นมคธ แคว้นสักกะ แคว้นวัชชีและแคว้นโกศล แม้จะไม่ได้ใช้กฎหมายรัฐธรรมนูญที่เป็นลายลักษณ์อักษรแบบหมวดมาตราอย่างในปัจจุบัน แต่ก็ยังมีกฎหมายจารีประเพณีสูงสุดในการบริหารราชการแผ่นดินโดยเฉพาะ "หลักปริหานิยธรรม ๗ ประการ" ของแคว้นวัชชี ซึ่งนักวิชาการทางรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์และพระพุทธศาสนาตีความว่าเป็น "ธรรมอันเป็นไปเพื่อความเจริญฝ่ายเดียวไม่มีทางเสื่อม ทำหน้าที่เป็น "รัฐธรรมนูญจารีตประเพณี"กำหนดโครงสร้างอำนาจ การบริหารแบบสามัคคีธรรมผ่านสภาสัณฐาคาร และการกำหนดหน้าที่พลเมือง
อย่างไรก็ตาม การศึกษาโครงสร้างทางการเมืองในพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) จะสมบูรณ์ไม่ได้เลย หากขาดการวิเคราะห์เชิงอภิปรัชญา (Metaphysics) โดยเฉพาะกรอบของของ "ปรัชญาพุทธภูมิ" ที่จำแนกสัจจะหรือความจริงออกเป็น ๒ ระดับ คือสมมติสัจจะ และ ปรมัติสัจจะ การแยกแยะความจริงสองระดับนี้จะช่วยให้เข้าใจเจตนารมย์ที่แท้จริงของการปกครอง และเห็นคุณค่าของพุทธธรรมในการเป็นรากฐานแห่งความยุติธรรมขั้นสูงสุด
๒.กฎหมายรัฐธรรมนูญในมิติ "สมมติสัจจะ" (ความจริงโดยสมมติขึ้น)
ในทางอภิปรัชญาของปรัชญาพุทธภูมิ "สมมติสัจจะ" คือความจริงระดับปรากฏการณ์ ซึ่งเป็นความจริงที่มนุษย์ร่วมกันกำหนด หรือตกลงหรือแต่งตั้งขึ้นมา เพื่อเป็นเครื่องมือในการสื่อสาร และการจัดระเบียบและการอยู่ร่วมในสังคม สิ่งเหล่านี้ไม่ได้มีอยู่จริงโดยสภาวะทางธรรมชาติในตัวมันเอง แต่การดำรงอยู่ได้ด้วยระบบคุณค่าและสัญญาประชาคมที่มนุษย์สร้างขึ้น
เมื่อนำมาอธิบายบริบทของกฎหมายรัฐธรรมนูญในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สามารถแบ่งมิติแห่งสมมติสัจะได้ดังนี้
๒.๒โครงสร้างอำนาจ และสถาบันการเมือง ตามโครงสร้างทางการเมืองกำหนดให้แคว้นวัชชีปกครองด้วยระบบสามัคคีธรรม มีวรรณะกษัตริย์ร่วมกันบริหารจำนวน ๗,๗๐๗ พระองค์ มีตำแหน่งเสนาบดี สถาบันสภาสัณฐาคาร ตลอดจนโครงสร้างชนชั้นทางสังคมหรือระบบวรรณะ (กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ และศูทร) ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นสมมติสัจจะที่ถูกสถาปนาขึ้น เพื่อจัดลำดับหน้าที่และใช้อำนาจปกครองประเทศ
๒.๓ตัวบทกฎหมายและจารีประเพณี ตามหลักอปริหานิยธรรมมีข้อตกลงที่ว่า "ต้องมั่นประชุมกันเนื่องนิตย์" เมื่อพร้อมเพียงกันประชุม ก็ต้องพร้อมเพียงกันเลิกประชุม หรือไม่บัญญัติสิ่งที่ไม่ได้บัญญัติ (ไม่ขัดข้องต่อจารีตเดิม)" สิ่งเหล่านี้คือกฎเกณฑ์ที่มนุษย์สร้างขึ้น เพื่อเป็นกติการร่วมกัน(กฎหมาย) ใช้ควบคุมกิเลส ตัณหา และอคติของสมาชิกในสังคม เป็นเครื่องมือรักษาสันติภาพทางโลก
ดังนั้นในระดับสมมติสัจจะ กฎหมายรัฐธรรมในพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จึงเป็นเครื่องมือเชิงโครงสร้างอันจำเป็นที่ผูกโยงอยู่กับบริบททางประวัติศาสตร์ สังคม และพฤติกรรมของมนุษย์ เพื่อป้องกันมิให้สังคมตกอยู่ท่ามกลางความมืดมิดและสงคราม
๓.กฎหมายรัฐธรรมนูญในมิติ"ปรมัตถ์สัจจะ"(ความจริงขั้นสูงสุด)
ในทางตรงข้าม "ปรมัตถ์สัจจะ" คือความจริงแท้ขั้นสูงสุดที่ไม่แปรผันไปตามข้อตกลงของมนุษย์ ตัวอักษร หรือสมมติของมนุษย์แต่เป็นกฎธรรมชาติ (สัจธรรม) เช่น หลักไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) กฎแห่งกรรม และสภาวะหลุด (นิพพาน) ซึ่งในปรัชญาพุทธภูมิ ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดที่สรรพสัตว์ควรเข้าถึง
เมื่อมองกฎหมายรัฐธรรมนูญและระบบการปกครองผ่านเลนส์แห่งปรมัตถ์สัจจะ จะพบสัจธรรมชซ่อนอยู่ดังนี้
๓.๑ ความเสื่อมสลายภายใต้กฎไตรลักษณ์ (อนิจจัง) แม้ว่าหลัก "อปริหานิยธรรม" จะได้รับการยกย่องว่าเป็นกฎหมายที่ดีเลิศที่ทำให้แคว้นวัชชีมีความเจริญ และเข้มแข็งทำให้เจริญฝ่ายเดียวไม่มีวันตกลงสู่ที่เสื่อมได้ตราบใดที่ยังปฏิบัติตามหลักอปริหานิยธรรม แต่ในที่สุดแคว้นวัชชีก็ต้องล่มสลายแก่แคว้นมคธ ด้วยกลอุบายของวัสสการ พราหมณ์เมื่อผู้ปกครองละทิ้งหลักการปฏิบัติตามธรรมนั้น ปรากฏการณ์นี้สะท้อนว่า รัฐธรรมนูญ สถาบันการเมือง หรืออาณาจักรใด ๆ ล้วนตกอยู่ภายใต้กฎแห่งความไม่เที่ยง (อนิจจัง) มีเกิดขึ้น ตั้งอยู่และดับไป ไม่อาจเป็นสิ่งจีรังยั่งยืนถาวรในตัวเองได้
๓.๒ เจตนารมณ์แห่งธรรมเพื่อเกื้อกูลชีวิต หากลอกเปลือกที่เป็นตัวอักษร หรือจารีตประเพณีออก เนื้อแท้ หรือจิตวิญญาณ ที่ซ่อนอยู่ภายใต้กฎหมายรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) คือ "พระมหากรุณาและความเป็นธรรมขั้นปรมัตถ์" พระพุทธองค์ทรงตรัสแสดงหลักอปริหานิยธรรม หรือทศพิธราชธรรม มิใช่ดำรงไว้ซึ่งอำนาจของกษัตริย์ (ซึ่งเป็นสิ่งสมมติ) แต่เพื่อลดทอนความทุกข์ของราษฎร และสร้างเกราะคุ้มกันทางสังคม(สัปปายะ) ที่เอื้อให้มนุษย์สามารถพัฒนาจิตใจไปสู่ปัญญาและการรู้แจ้งความจริงขั้นสูงสุดได้
๓.๓ อนัตตาและอำนาจอธิปไตย ในทางโลกมักมีการอ้างว่า"อำนาจอธิปไตยเป็นของรัฐหรือของประชาชน" (ซึ่งเป็นสมมติสัจจะ) แต่ในมิติปรมัตถ์ อำนาจ หรือรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีหรือรัฐธรรมนูญนั้นหามี"ตัวตน"(อนัตตา)ที่แท้จริงไม่ อำนาจเป็นเพียงกระแสแห่งเหตุปัจจัยที่ไหลเวียนและหมุนเปลี่ยนไปตามเหตุ และกรรม เมื่อผู้ใดที่ผู้นำหรือผู้ใช้อำนาจหลงผิดว่า อำนาจนั้นเป็นของตนอย่างแท้จริง (เกิดอวิชชาและอุปาทาน "ตัวกู-ของกู") เมื่อนั้นการใช้อำนาจอย่างฉ้อฉล และการละเมิดศีลธรรมย่อมเกิดขึ้นทันที
๔บทวิเคราะห์และข้อเท็จจริงเพิ่มเติมการนำกรอบอภิปปรัชญาพุทธภูมิมาบูรณาการเข้ากับวิชานิติศาสตร์ เรื่องรัฐธรรมนูญจารีตประเพณี ให้ข้อคิดเชิงวิเคราะห์ที่สำคัญดังนี้๔.๑ มิติความจริง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกฎหมายรัฐธรรมนูญและ ระบบการปกครองของอาณาจักรต่าง ๆ ๔.๒สมมติสัจจะ ตัวบทกฎหมาย,สภาสัณฐาคาร เขตแดน, วรรณะ, การลงมติ๓.ปรมัตถ์สัจจะ อนิจจัง(ความไม่เที่ยง), อนัตตา (ความไม่มีตัว) ตนแห่งอำนาจ, ความเมตตา
การวิเคราะห์เชิงบูรณาการ ปัญหาวิกฤติการเมืองทั่วโลกในปัจจุบัน มักเกิดจากการที่จิตมนุษย์ยึดติดกับ "สมมติสัจจะ" (กฎหมายลายลักษณือักษร หรือกลไกเข้าสู่อำนาจผ่านการเลือกตั้ง) จนหลงลืม ปรมัติถ์สัจจะ (เจตนารมณ์แห่งธรรม ความยุติธรรมและความเป็นมนุษย์) เมื่อกฎหมายรัฐธรรมนูญถูกใช้เป็นเครื่องมือแสวงหาอำนาจของคนบางกลุ่ม โดยปราศจากฐานรับรองทางศีลธรรม กฎหมายนั้น ก็จะเป็นเพียง สมมติฐานที่ไร้จิตวิญญาณ" และนำไปความขัดแย้งในที่สุด
๕. บทวิเคราะห์และข้อเท็จจริงเพิ่มเติม
จากการศึกษาอภิปรัชญาในปรัชญาพุทธภูมิผ่านพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สามารถสรุปได้ว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญมิใช่สิ่งที่มีอยู่ด้วยตัวมันเองมาตั้งแต่ต้น แต่เป็นสมมติสัจจะที่ถูกสร้างขึ้นจากมนุษย์ (คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ) เพื่อสยบความทุกข์และความวุ่นวายทางโลก
อย่างไรก็ตาม สมมติสัจจะที่ดีย่อมตั้งอยู่บนฐานของปรมัตถ์สัจจะ คือ ต้องเป็นกฎหมายที่สอดคล้องกับสัจธรรมไม่เบียดเบียน มีความยุติธรรม และเอื้อต่อการพัฒนาปัญญาของมนุษย์ หลักอปริหานิยธรรมของแคว้นวัชชีในพุทธกาล จึงเป็นตัวอย่างอันทรงคุณค่าของการนำ "สมมติสัจจะ" (ระบบรัฐสภา การประชุม กฎเกณฑ์การปกครอง ) เป็นเครื่องรองรับ "ปรมัตถ์สัจจะ" (ความสามัคคี เมตตาธรรม และการเคารพในธรรม)
การเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสัจจะทั้งสองระดับอย่างถ่องแท้ จะช่วยให้นักนิติศาสตร์และนักรัฐศาตร์ในปัจจุบัน ไม่ติดกับอยู่เพียงแค่ตัวอักษรของกฎหมายที่สมมติขึ้น แต่สามารถเข้าถึง "จิตวิญญษณ"แห่งธรรม" เพื่อนำไปใช้เป็นหลักในการตราและตรวจตรากฎหมายสูงสุดอันจะนำพามาซึ่งสันติภาพ สิทธิ เสรีภาพ และความผาสุกที่ยั่งยืนแก่พลเมืองอย่างแท้จริง
บรรณานุกรม
ดังนั้นในระดับสมมติสัจจะ กฎหมายรัฐธรรมในพระไตรปิฎก(ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย จึงเป็นเครื่องมือเชิงโครงสร้างอันจำเป็นที่ผูกโยงอยู่กับบริบททางประวัติศาสตร์ สังคม และพฤติกรรมของมนุษย์ เพื่อป้องกันมิให้สังคมตกอยู่ท่ามกลางความมืดมิดและสงคราม
๓.กฎหมายรัฐธรรมนูญในมิติ"ปรมัตถ์สัจจะ"(ความจริงขั้นสูงสุด)
ในทางตรงข้าม "ปรมัตถ์สัจจะ" คือความจริงแท้ขั้นสูงสุดที่ไม่แปรผันไปตามข้อตกลงของมนุษย์ ตัวอักษร หรือสมมติของมนุษย์แต่เป็นกฎธรรมชาติ (สัจธรรม) เช่น หลักไตรลักษณ์ (อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา) กฎแห่งกรรม และสภาวะหลุด (นิพพาน) ซึ่งในปรัชญาพุทธภูมิ ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดที่สรรพสัตว์ควรเข้าถึง
เมื่อมองกฎหมายรัฐธรรมนูญและระบบการปกครองผ่านเลนส์แห่งปรมัตถ์สัจจะ จะพบสัจธรรมชซ่อนอยู่ดังนี้
๓.๑ ความเสื่อมสลายภายใต้กฎไตรลักษณ์ (อนิจจัง) แม้ว่าหลัก "อปริหานิยธรรม" จะได้รับการยกย่องว่าเป็นกฎหมายที่ดีเลิศที่ทำให้แคว้นวัชชีมีความเจริญ และเข้มแข็งทำให้เจริญฝ่ายเดียวไม่มีวันตกลงสู่ที่เสื่อมได้ตราบใดที่ยังปฏิบัติตามหลักอปริหานิยธรรม แต่ในที่สุดแคว้นวัชชีก็ต้องล่มสลายแก่แคว้นมคธ ด้วยกลอุบายของวัสสการ พราหมณ์เมื่อผู้ปกครองละทิ้งหลักการปฏิบัติตามธรรมนั้น ปรากฏการณ์นี้สะท้อนว่า รัฐธรรมนูญ สถาบันการเมือง หรืออาณาจักรใด ๆ ล้วนตกอยู่ภายใต้กฎแห่งความไม่เที่ยง (อนิจจัง) มีเกิดขึ้น ตั้งอยู่และดับไป ไม่อาจเป็นสิ่งจีรังยั่งยืนถาวรในตัวเองได้
๓.๒ เจตนารมณ์แห่งธรรมเพื่อเกื้อกูลชีวิต หากลอกเปลือกที่เป็นตัวอักษร หรือจารีตประเพณีออก เนื้อแท้ หรือจิตวิญญาณ ที่ซ่อนอยู่ภายใต้กฎหมายรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีในพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย) คือ "พระมหากรุณาและความเป็นธรรมขั้นปรมัตถ์" พระพุทธองค์ทรงตรัสแสดงหลักอปริหานิยธรรม หรือทศพิธราชธรรม มิใช่ดำรงไว้ซึ่งอำนาจของกษัตริย์ (ซึ่งเป็นสิ่งสมมติ) แต่เพื่อลดทอนความทุกข์ของราษฎร และสร้างเกราะคุ้มกันทางสังคม(สัปปายะ) ที่เอื้อให้มนุษย์สามารถพัฒนาจิตใจไปสู่ปัญญาและการรู้แจ้งความจริงขั้นสูงสุดได้
๓.๓ อนัตตาและอำนาจอธิปไตย ในทางโลกมักมีการอ้างว่า"อำนาจอธิปไตยเป็นของรัฐหรือของประชาชน" (ซึ่งเป็นสมมติสัจจะ) แต่ในมิติปรมัตถ์ อำนาจ หรือรัฐธรรมนูญจารีตประเพณีหรือรัฐธรรมนูญนั้นหามี"ตัวตน"(อนัตตา)ที่แท้จริงไม่ อำนาจเป็นเพียงกระแสแห่งเหตุปัจจัยที่ไหลเวียนและหมุนเปลี่ยนไปตามเหตุ และกรรม เมื่อผู้ใดที่ผู้นำหรือผู้ใช้อำนาจหลงผิดว่า อำนาจนั้นเป็นของตนอย่างแท้จริง (เกิดอวิชชาและอุปาทาน "ตัวกู-ของกู") เมื่อนั้นการใช้อำนาจอย่างฉ้อฉล และการละเมิดศีลธรรมย่อมเกิดขึ้นทันที
๔บทวิเคราะห์และข้อเท็จจริงเพิ่มเติม
การนำกรอบอภิปปรัชญาพุทธภูมิมาบูรณาการเข้ากับวิชานิติศาสตร์ เรื่องรัฐธรรมนูญจารีตประเพณี ให้ข้อคิดเชิงวิเคราะห์ที่สำคัญดังนี้
๔.๑ มิติความจริง ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับกฎหมายรัฐธรรมนูญและ ระบบการปกครองของอาณาจักรต่าง ๆ
๔.๒สมมติสัจจะ ตัวบทกฎหมาย,สภาสัณฐาคาร เขตแดน, วรรณะ, การลงมติ
๓.ปรมัตถ์สัจจะ อนิจจัง(ความไม่เที่ยง), อนัตตา (ความไม่มีตัว) ตนแห่งอำนาจ, ความเมตตา
การวิเคราะห์เชิงบูรณาการ ปัญหาวิกฤติการเมืองทั่วโลกในปัจจุบัน มักเกิดจากการที่จิตมนุษย์ยึดติดกับ "สมมติสัจจะ" (กฎหมายลายลักษณือักษร หรือกลไกเข้าสู่อำนาจผ่านการเลือกตั้ง) จนหลงลืม ปรมัติถ์สัจจะ (เจตนารมณ์แห่งธรรม ความยุติธรรมและความเป็นมนุษย์) เมื่อกฎหมายรัฐธรรมนูญถูกใช้เป็นเครื่องมือแสวงหาอำนาจของคนบางกลุ่ม โดยปราศจากฐานรับรองทางศีลธรรม กฎหมายนั้น ก็จะเป็นเพียง สมมติฐานที่ไร้จิตวิญญาณ" และนำไปความขัดแย้งในที่สุด
๕. บทวิเคราะห์และข้อเท็จจริงเพิ่มเติม
จากการศึกษาอภิปรัชญาในปรัชญาพุทธภูมิผ่านพระไตรปิฎกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สามารถสรุปได้ว่ากฎหมายรัฐธรรมนูญมิใช่สิ่งที่มีอยู่ด้วยตัวมันเองมาตั้งแต่ต้น แต่เป็นสมมติสัจจะที่ถูกสร้างขึ้นจากมนุษย์ (คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ) เพื่อสยบความทุกข์และความวุ่นวายทางโลก
อย่างไรก็ตาม สมมติสัจจะที่ดีย่อมตั้งอยู่บนฐานของปรมัตถ์สัจจะ คือ ต้องเป็นกฎหมายที่สอดคล้องกับสัจธรรมไม่เบียดเบียน มีความยุติธรรม และเอื้อต่อการพัฒนาปัญญาของมนุษย์ หลักอปริหานิยธรรมของแคว้นวัชชีในพุทธกาล จึงเป็นตัวอย่างอันทรงคุณค่าของการนำ "สมมติสัจจะ" (ระบบรัฐสภา การประชุม กฎเกณฑ์การปกครอง ) เป็นเครื่องรองรับ "ปรมัตถ์สัจจะ" (ความสามัคคี เมตตาธรรม และการเคารพในธรรม)
การเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างสัจจะทั้งสองระดับอย่างถ่องแท้ จะช่วยให้นักนิติศาสตร์และนักรัฐศาตร์ในปัจจุบัน ไม่ติดกับอยู่เพียงแค่ตัวอักษรของกฎหมายที่สมมติขึ้น แต่สามารถเข้าถึง "จิตวิญญษณ"แห่งธรรม" เพื่อนำไปใช้เป็นหลักในการตราและตรวจตรากฎหมายสูงสุดอันจะนำพามาซึ่งสันติภาพ สิทธิ เสรีภาพ และความผาสุกที่ยั่งยืนแก่พลเมืองอย่างแท้จริง
บรรณานุกรม
[1] มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.(๒๕๓๙) พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย . กรุงเทพมหนคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
[2] พระพรหมคุณาภรณ์ (ปยุตฺ ปยุตโต).(๒๕๓๙) พจนานุกรมพุทธศาสตรฉบับประมวลธรรม สืบค้นจาก htt://www.84000.org/Tipitaka/dic/d_item.php?=289
[3] รา่ชบัณฑิตยสถาน.(๒๕๕๔). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔ สืบค้นจากhttp://www.royin.go.th/dictionary/
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น