บทนำเกี่ยวกับที่ใดมีรัก ที่นั่นมีทุกข์ตามหลักปรัชญาพุทธภูมิ

An Introduction  to Buddhaphumi philosophy that  where there is  love, there is suffering  

๑.บทนำ ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา           

            โดยทั่วไปแล้ว   จิตใจของมนุษย์เกิดมาเพื่อรับรู้สิ่งต่าง ๆ เกี่ยวกับมนุษย์ด้วยกัน และรวบรวมสิ่งเหล่านี้ไว้ในรูปแบบข้อมูลทางอารมณ์ในจิตใจ    ยิ่งไปกว่านั้น   จิตใจชีวิตมนุษย์ยังมีแนวโน้มตามธรรมชาติที่จะคิด  เมื่อมนุษย์รับรู้เรื่องใดสิ่งหนึ่ง พวกเขาก็จะคิดเกี่ยวกับสิ่งนั้น ก็คือข้อมูลทางอารมณ์ในจิตใจของพวกเขา หรือปรุงแต่งอารมณ์นั้น   ซึ่งอาจกลายเป็นความรัก, ความหลงใหล,  ความเกลียดชัง หรือความกลัวเกี่ยวข้องเกี่ยวกับความปรารถนาของพวกเขา  อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้  เนื่องจากมนุษย์มีความกลัว ความเหงา และการพึ่งพาอาศัยมิตรภาพ   สิ่งเหล่านี้จึงกลายเป็นความปรารถนาที่ซ่อนเร้น เมื่อมนุษย์อยู่ใกล้ชิดกันไม่มีใครหนีพ้นความรักได้  อย่างไรก็ตาม เนื่องจากความรักเกิดขึ้นในจิตใจของมนุษย์ มันจึงไม่จีรังยั่งยืน  ในฐานะสิ่งมีชีวิตทางสังคม    มนุษย์ต้องเผชิญกับสิ่งใหม่ ๆ ในชีวิตอยู่เสมอ   ซึ่งนำไปสู่ความผันผวนทางอารมณ์และการเผชิญกับความไม่แน่นอนของชีวิต   

             ดังนั้น พวกเขามักยึดติดกับสิ่งที่ตนมีอยู่แล้วน้อยลง  พวกเขาจะละทิ้งสิ่งเหล่านั้น และแสวงหาสิ่งใหม่   ๆ  เพื่อตอบสนองความต้องการทางอารมณ์และทำให้พวกเขารู้สึกดีขึ้น    นี่เป็นกฎธรรมชาติที่เกิดขึ้นกับมนุษย์ทุกคนและหลีกเลี่ยงไม่ได้ เนื่องจากขาดสติ   พวกเขาจึงไม่สามารถนำความรู้จากประสบการณ์ชีวิต ผ่านประสาทสัมผัสมาใช้เพื่อแก้ปัญหาของตนเองได้ทันที  ในฐานะวัตถุ  มนุษย์มีพลังดึงดูดอันแรงกล้า และสามารถสร้างเสน่ห์ที่ไม่อาจต้านทานได้ ดึงดูดผู้คนโดยไม่คำนึงถึงเพศ หรือจำนวนผู้ที่สนใจ แม้แต่เจ้าชายสิทธัตถะก็ยังทรงรักเจ้าหญิงพิมพา  เจ้าหญิงองค์เดียวแห่งราชวงศ์โกลิยะ 

          แม้ว่าเจ้าชายสิทธัตถะจะทรงมีนางกำนัล ๔๐,๐๐๐ คน  คอยรับใช้พระองค์เพียงผู้เดียว แต่ความรักของพระองค์ก็ทรงทำให้เจ้าหญิงพิมพาทรงต้องทุกข์ทรมานเป็นเวลาหลายปี  เพราะทรงต้องพลัดพรากจากเจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ทรงเป็นที่รักยิ่ง เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงมีความเมตตากรุณาต่อมนุษยชาติอย่างไม่มีเงื่อนไข เมื่อพระองค์ทรงตัดสินพระทัยที่จะสละราชสมบัติ เพื่อเป็นพระโพธิสัตว์และแสวงหาสัจธรรมแห่งชีวิต และพิสูจน์ว่าพระพรหมทรงสร้างมนุษย์จากพระวรกายของพระองค์เองตามคำสอนขอพราหมณ์อารยันหรือไม่   เรื่องนี้เป็นความจริงหรือเท็จ  เป็นต้น

ประตูพระราชวังกบิลพัสดุ์ด้านทิศตะวันออก

       ตราบใดที่จิตมนุษย์ยังรับรู้ถึงการมีอยู่ของผู้ที่รักยิ่งในชีวิต  การมีจิตใจนั้น ก็จะเปิดเผยให้เห็นถึงเจตนาอันน่ายินดีแก่บุคคลนั้น ไม่ว่าบุคคลนั้นจะเป็นใคร มาจากไหน ฐานะการงานฐานะการเงิน   หรือสภาพแวดล้อมทางสังคมจะเป็นอย่างไร  มันไม่อาจขัดขวางความรู้สึกของพวกเขาเมื่อรักใครสักคนได้   จิตวิญญาณทุกดวงล้วนมองเห็นโลกอย่างสดใส เพราะจิตใจของพวกเขาคิดดี  เมื่ออยู่ในห้วงแห่งความรักและมักถูกบดบังด้วยมายาแห่งความรัก บางคนสัมผัสได้ถึงความหวานชื่น แห่งความรักในความรักนั้น ขณะที่บางคนสัมผัสได้ถึงความอบอุ่นที่ออกมาจากภายในจิตใจได้ 

            เมื่อมีความรัก มนุษย์จะมีความสุขและสมหวังในความรักชั่วระยะเวลาหนึ่ง   จนกระทั่งถึงเวลาที่ต้องพลัดพรากจากคนที่รักด้วยความตาย  มนุษย์จึงทุกข์ทรมาน เมื่อจิตวิญญาณหวนรำลึกถึงสัมผัสแห่งความรักในอดีต     จนกลายเป็นความผูกพันและมโนภาพแห่งความรักไม่เคยเลือนหายไปจากชีวิต เพราะจิตสั่งสมอารมณ์แห่งความรักที่เคยแสดงออกมาและติดอยู่ในอารมณ์นั้น เมื่อชีวิตอ่อนแอ พวกเขาก็มองหาคนที่รักซึ่งคิดว่าเป็นที่พึ่งทางจิตใจของตน   แต่คนรักก็มีชีวิตที่อ่อนแอเช่นกัน ทำให้ความทุกข์ทรมานทวีคูณ  เมื่อมนุษย์มีความรักอยู่แล้ว เมื่อได้กลับชาติมาเกิดใหม่ในโลกมนุษย์  พวกเขาจะตกหลุมรักได้ง่าย เมื่อได้พบเจอกับคนที่หน้าตาดี  ร่าเริง ยิ้มแย้ม  เป็นมิตร และเข้าถึงได้ไม่ยาก แม้จะเป็นเพียงภาพลักษณ์ภายนอกที่แต่งเติมสีสรรค์ก็ตาม 

              เมื่อเรารู้จักกันมากยิ่งขึ้น   เราจะมองเห็นศักยภาพในตัวบุคคลนั้น ไม่ว่าจะเป็นคนติดดิน เรียบง่าย เข้มแข็ง มีน้ำใจ  สร้างสรรค์รอบคอบ ฉลาดหลักแหลมในการใช้ชีวิต และรู้จักว่าควรพูดอะไรและไม่ควรพูดอะไร   เมื่อเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ความปรารถนาที่ซ่อนเร้นก็ผุดขึ้นมาในจิตใจ และแสดงอาการออกมาผ่านสีหน้าและแววตาทำให้เกิดความรู้สึกพึงพอใจและเต็มใจที่จะสานต่อสัมพันธ์กัน   ความรักจึงเป็นเรื่องท้าทายสำหรับจิตใจมนุษย์ทุกคนและไม่มีใครหลีกเลี่ยงความท้าทายนี้ได้ อย่างไรก็ตาม ความรักนั้นหาได้ยาก  แม้ว่าคน  ๆ นั้นจะหน้าตาดี ฐานะทางสังคมที่ดี หรือมาจากครอบครัวที่ร่ำรวยก็ตาม     

           แต่บุคคลิกที่แสดงออกผ่านคำพูดและการกระทำนั้น มีลักษณะเฉพาะคือเป็นคนเก็บตัว  ขาดความกระตื้อรือล้นในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น ขาดความสนใจ เพราะไม่รู้จักเคารพและชื่นชมผู้อื่น และเมื่อคุยด้วย สนเห็นความแตกต่างทางความคิดและการดำเนินชีวิต ก็อาจถูกปฏิเสขความรักและกลายเป็นคนไม่ประสบความสำเร็จในความรักไป    หลายคนค้นหาจุดอ่อนในชีวิตและพยายามแก้ไขจุดอ่อนนั้น โดยคิดว่าตัวเองขึ้เหร่   ผิวคล้ำ  ยากจนและไม่เป็นที่ชื่นชอบ เมื่อตระหนักเช่นนี้ พวกเขาก็รีบเรียนหนังสือให้เก่ง หางานดี  ๆ   เก็บเงินทำศัลยกรรม เพื่อให้ตัวเองดูดีขึ้น  สวยขึ้น หล่อขึ้น ซื้อบ้านพร้อมที่ดินและคอนโดมิเนี่ยม แต่ก็ยังไม่ประสบความสำเร็จในความรัก เพราะคนที่เขารักไม่ใช่คนที่เขาอยากจรัก และคนที่เขารัก ไม่ใช่คนที่เขาอยากรัก ดังนั้น มนุษย์จะไม่มีวันประสบควาทมสำเร็จในความรักได้  เพียงเพราะรักคนที่ไม่ได้รักตน  

         ในชีวิตของเจ้าชายสิทธัตถะทรงตกหลุมรักเพราะได้พบกับพระนางพิมพา ทั้งสองพระองค์ไ้ด้ ทรงอภิเษกสมรส และประทับอยู่ในวังอย่างมีความสุขในปราสาท ๓ ฤดู เป็นเวลา ๑๓ ปี และมีพระโอรส ๑ พระองค์คือเจ้าชายราหุล ในที่สุดความรักที่สมหวัง และมีความสุขก็กลายเป็นความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส   เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงสละวรรณะกษัตริย์ พระองค์เสียสิทธิ  เสรีภาพและหน้าที่กษัตริย์เพื่อขึ้นครองราชย์สมบัติ และอาจกลับคืนมาสู่สถานะเดิมตามกฎหมายวรรณะ ขนบธรรมและจารีตประเพณีได้ และเสด็จหลบหนีออกผนวชโดยมิได้ร่ำลาผู้ใด แม้แต่พระนางพิมพา ผู้ซึ่งใกล้ชิดกับพระองค์มานานหลายปี พระนางทรงทุกข์ทรมานในพระทัย    เพราะทรงผูกพันกับความรักนั้นและไม่ทราบเหตุผลที่เจ้าชายสิทธัตถะทรงผนวชเป็นพระโพธิสัตว์นั้น

        แม้มนุษย์จะพบรักที่สมหวัง  แต่ก็ไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป ท้ายที่สุดแล้ว พวกเขาต้องพลัดพรากจากคนที่รัก นำไปสู่ความทุกข์ เช่นเดียวกับความทุกข์ที่เคยประสบในชาติก่อน ๆ  ด้วยเหตุผลที่กล่าวมาข้างต้น ผู้เขียนจึงเกิดความสงสัยว่าความรักคืออะไร ?  เหตุใดความรักจึงก่อให้เกิดความทุกข์ได้ ผู้เขียนสนใจศึกษาหัวข้อ "ที่ใดมีรัก  ที่นั่นมีทุกข์ในพระไตรปิฎก" โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งของความรู้ในพระไตรปิฎก อรรถกถาและงานวิจัยต่าง ๆ  เป็นต้น คำตอบของการเขียนบทความนี้ ช่วยให้ผู้อ่านทุกท่านเข้าใจถึงความรู้และความจริงเกี่ยวกับความรักที่เกิดขึ้นในชีวิตของ ช่วยให้พวกเขาละทิ้งความผูกพันกับคนที่รัก  เพื่อแก้ปัญหาชีวิตและหลีกหนีความทุกข์ที่ฝังในใจตัวพวกเขาได้  เป็นต้น