บทนำสู่ การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารในปรัชญาพุทธภูมิ

บทนำสู่ การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารในปรัชญาพุทธภูมิ

Introduction to The Patronage of  King Bimbisara  in Buddhaphumi Philosophy 

    

บทคัดย่อ (Abstract) 

             บทความนี้lมุ่งศึกษาและวิเคราะห์บทบาทพระราชกรณียกิจของพระเจ้าพิมพิสาร ในการอุปถัมภ์บำรุงพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นจุดหมายและเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการเผยแพร่พระพุทธศาสนาไปทั่วโลก เราวิเคราะห์ครอบคลุมตั้งแต่การถวายอุทยานเวฬุวันให้เป็น "วัดพุทธแห่งแรก" การสร้างประเพณีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลแก่ผู้ล่วงลับ (เปรต) ผ่านการถวายภัตตาหารแด่พระสัมสัมพุทธเจ้าและพระภิกษุสงฆ์ ๑,๒๕๐ รูป ตลอดจนบทบาทในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชนด้วยอริยมรรคมีองค์ ๘ การปลูกฝังความเข้าใจใน "สมมติสัจจะ" และ"ปรมัตถ์สัจจะ"  และการออกกฎหมายเพื่อคุ้มครองพระพุทธศาสนา นอกจากนี้บทความยังได้นำหลักการวิเคราะห์วิพากษ์และกาลามสูตรใช้ในการประเมินหลักฐานทางประวัติศาสตร์  เพื่อสร้างมาตรฐานองค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์ต่อพระธรรมทูตไทยในการเผยแผ่ศาสนาในแดนพุทธภูมิ และเป็นแนวทางเชิงระเบียบวิธีวิจัยสำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา 

๑.ประวัติความเป็นมา (Background)

              ในสมัยพุทธศาสนา  อาณาจักรสักกะและแคว้นต่าง ๆ  ในชมพูทวีป ปกครองด้วยระบบรัฐศาสนาพราหมณ์อย่างเข้มงวด โดยใช้กฎหมายและจารีตประเพณี แบ่งแยกประชาชนออกเป็น ๔  วรรณะตามหลักศาสนาพราหมณ์ มีกฎหมายรัฐธรรมนูญสูงสุดคือ "ราชอปริหานิยธรรม"  สาระสำคัญของกฎหมายรัฐธรรมนูญนี้ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า "เมื่อกฎหมายฉบับใดซึ่งตราขึ้นและประกาศบังคับใช้แล้ว" ไม่สามารถเพิกถอนได้   นอกจากนี้ศาสนาพราหมณ์ยังสอนให้มีความเชื่อที่ว่า พระพรหมทรงเป็นผู้สร้างมนุษย์จากพระวรกายของพระองค์เอง   และทรงกำหนดหน้าที่ให้แก่มนุษย์ต้องปฏิบัติหน้าที่ตามวรรณะของตนเท่านั้น  ทำให้เกิดข้อจำกัดทางสิทธิ เสรีภาพ การศึกษา การแต่งงาน และโอกาสพัฒนาตนเองของประชาชนอย่างรุนแรง 

          

ดังนั้น เมื่อประชาชนดำรงชีวิตอยู่ในมืดมน พวกเขาขาดศรัทธาที่จะพัฒนาศักยภาพของตนเอง ผ่านการศึกษา  ขาดความเพียรพยายามแสวงหาสัจธรรมแห่งชีวิต ขาดสติที่จะใคร่ครวญบทเรียนชีวิตที่ผ่านมาขาดสมาธิที่จะเพียรปฏิบัติหน้าที่ และขาดปัญญาที่จะเข้าใจสัจธรรมแห่งชีวิตเพื่อควบคุมกิเลสตัณหา  

ผู้ที่ละเมิดกฎหมายวรรณะ ขนบธรรมและจารีตประเพณี จะถูกสังคมลงโทษด้วยการขับไล่ออกจากถิ่นที่อยู่ไปตลอดชีวิต หรือถูกทำร้ายจนด้วยการถูกขว้างด้วยก้อนหินจนตาย  ส่งผลให้เกิดกลุ่มคนไร้บ้านและกลุมจัณฑาล ใช้ชีวิตเร่ร่อนเผชิญความทุกข์ทรมาน เจ็บป่วยและเสียชีวิตตามท้องถนนในเมืองใหญ่ๆ  เช่น พระนครเทวทหะ พระนครกบิลพัสดุ์,  พระนครราชคฤห์ เป็นต้น เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงทอดพระเนตรเห็นสภาวะอันน่าสลดใจนี้ จึงพยายามปฏิรูปสังคมด้วยการเสนอร่างกฏหมายยกเลิกระบบวรรณะต่อสภาปกครองแห่งศากยวงศ์ (ระบบรัฐสภาในสมัยอินเดียโบราณ)   แต่ถูกปฏิเสธจากสมาชิกรัฐสภาราชวงศ์ศากยะ เนื่องจากขัดต่อ "หลักแห่งอปริหานิยธรรมเดิม"    เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงสอบถามปุโรหิตถึงกำเนิดที่แท้จริงของเทพเจ้าแต่ไร้ซึ่งคำตอบ  พระองค์จึงทรงสงสัยในความมีอยู่จริงของเทพเจ้า และทรงเห็นหนทางเดียวที่จะช่วยจัณฑาลให้พ้นจากความทุกข์ยาก นั่นคือการละทิ้งวรรณะกษัตริย์   เพื่อผนวชเป็นพระโพธิสัตว์เพื่อค้นหาความจริงของชีวิตว่าพระพรหมได้สร้างมนุษย์และวรรณะตามคำสอนของพราหมณ์อารยันหรือไม่               

 

                 เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทูลขออนุญาตพระเจ้าสุทธโทธนะ  และพระนางปชาบดีโคตมี เพื่อผนวชเป็นพระโพธิสัตว์          เพื่อแสวงหาสัจธรรมของชีวิต    ทั้งสองพระองค์ทรงไม่เห็นด้วยกับพระดำริของเจ้าชายสิทธัตถะ  พระองค์จึงทรงหนีออกจากพระราชวังกบิลพัสดุ์     และทรงผนวชเป็นพระโพธิสัตว์ ที่ริมฝั่งแม่น้ำอโนมา   (ปัจจุบันคือ "แม่น้ำอามี่")        ตั้งอยู่ในเขตโครักขปูร์ รัฐอุตตรประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย  พระองค์เสด็จไปยังพระนครราชคฤห์          เพื่อศึกษาและปฏิบัติธรรม กับพราหมณ์ผู้มีชื่อเสียงแห่งพระนครราชคฤห์   เพื่อบรรลุสัจธรรมแห่งชีวิต      เมื่อพระโพธิสัตว์สิทธัตถะทรงบิณฑบาตแล้ว      พระองค์ทรงประทับอยู่ที่เชิงเขาปัณฑวะ   เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบข่าวเรื่องนี้พระองค์จึงเสด็จมาเฝ้า  และทรงถามถึงเหตุผลที่พระโพธิสัตว์สิทธัตถะในการสละราชสมบัติ  พระองค์จึงทรงเสนอราชบัลลัก์แห่งแคว้นกลิงคะให้แก่พระโพธิสัตว์สิทธัตถะ    แต่พระองค์จึงทรงปฏิเสขเพราะพระองค์ทรงสละราชสมบัติ         เพื่อแสวงหาสัจธรรมแห่งชีวิต พระองค์จึงทรงปฏิบัติธรรมในรูปแบบต่างๆ  ด้วยสติสัมปชัญญะว่าชีวิตของมนุษย์เต็มไปด้วยความมืดมน       ตามคำสอนพราหมณ์วิศวามิตรนั้นพระองค์ทรงเข้าใจว่าชีวิตมนุษย์สิ้นสุดลงด้วยความตาย         และการ กระทำดีและชั่วที่กระทำต่อผูอื่นไม่มีผลต้องชดใช้กรรมต่อกัน    เพื่อปลดปล่อยชีวิตมนุษยชาติจากความมืดมิด              พระองค์จึงทรงปณิธานต่อพระเจ้าพิมพิสารว่า    หากพระองค์ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว พระองค์จะเสด็จกลับไปยังอาณาจักรมคธ   

          

              ต่อมาหลังจากพระโพธิสัตว์ตรัสรู้กฎธรรมชาติแห่งชีวิตมนุษย์แล้ว ชาวพุทธจึงเรียกพระองค์ว่า  "พระพุทธเจ้า"      และพระองค์เสด็จไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาพร้อมด้วยชฏิล  ๓ พี่น้อง              และสาวก ๑,๐๐๐ รูปในเมืองราชคฤห์แห่งแคว้นมคธ       พระเจ้าพิมพิสารทรงฟังพระธรรมเทศนาของพระองค์ที่ลัฏฐิวัน     ซึ่งเป็นสวนตาลในอาณาจักรมคธ          พระองค์กับชาวมคธ ๑๐๐,๐๐๐ คนบรรลุโสดาบัน   พระเจ้าพิมพิสารทรงถวายอุทยานหลวงเวฬุวัน   เป็นวัดพุทธแห่งแรก หลังจากนั้นชีวิตของพระเจ้าพิมพิสารก็เปลี่ยนไป       เมื่อพระเจ้าอชาตศัตรูทรงจับกุมและคุมขังพระองค์จนกระทั่งสื่นพระชนม์ในพระราชวังราชคฤห์ 

            เมื่อธรรมชาติของนักตรรกะและนักปรัชญาโดยธรรมชาติเป็นมนุษย์ทีมีอายตนะภายในจำกัดในการรับรู้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิต และมีคติต่อผู้อื่นเนื่องจากความไม่รู้ของตนเอง ชีวิตของเขาจึงเต็มไปด้วยความมืดมิด    ดังนั้น พวกเขาจึงไม่สามารถใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญา มาอธิบายความจริงของเรื่องราว "การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร" ซึ่งเป็นเรื่องที่สืบทอดมาจากอดีตจนถึงปัจจุบันได้อย่างสมเหตุสมผล  หากพวกเขาแสดงความคิดในฐานะนักวิชาการเกี่ยวกับ "การอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสาร" โดยใช้ปฏิภาณของตนเอง หรือคาดคะเนความจริงตามที่ได้ยินมาเช่นนักปรัชญา  โดยใช้เหตุผลซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญาในการอธิบายความจริง     บางครั้งก็ใช้เหตุผลอธิบายความจริงได้ถูกต้อง    บ้างครั้งอธิบายได้ไม่ถูกต้อง บางครั้งอธิบายความจริงในลักษณะนี้ บางครั้งผู้อาจอธิบายความจริงในลักษณะนั้น    เมื่อเหตุผลของนักวิชาการยังคลุมเครือและไม่ชัดเจน  เมื่อวิญญูชนได้ยินความคิดเห็นดังกล่าว ย่อมไม่เชื่อว่าเป็นความจริงและไม่ยอมรับเป็นพยานยืนยันความจริงได้   

             เมื่อความคิดเห็นของนักปรัชญาและนักตรรกศาสตร์ในสมัยพุทธกาลถูกมองว่าไม่น่าเชื่อ  พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนว่าเมื่อได้ยินเรื่องราวที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน     ตำราเรียน หรือคัมภีร์ทางศาสนา เราจึงไม่ควรยอมรับว่าเป็นความจริงโดยทันที ควรตั้งข้อสงสัยถึงความถูกต้องไว้ก่อน จนกว่าจะมีการตรวจสอบข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานเพื่อพิสูขน์ความจริง   เมื่อมีหลักฐานเพียงพอแล้ว ควรนำหลักฐานมาใช้เป็นข้อมูลในการวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้  เพื่อพิสูจน์ความจริงของเรื่องนั้น   โดยใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญาในการอธิบายความจริง 

                ดังนั้น เพื่อศึกษาความจริงในเรื่องนี้ ผู้เขียนจึงตัดสินใจตรวจสอบข้อเท็จจริงและหาหลักฐานเพิ่มเติม เช่น พระไตรปิฎก อรรถกถา  และเอกสารวิชาการอื่น ๆ   เป็นต้น    เพื่อใช้ในการวิเคราะห์โดยการอนุมานความรู้   โดยใช้เหตุผล เพื่ออธิบายความจริงของคำตอบเกี่ยวกับการอุปถัมภ์พระพุทธศาสนาของพระเจ้าพิมพิสารข้อมูลได้จากบทความนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อพระธรรมทูตแห่งราชอาณาจักรไทยในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาแก่ผู้แสวงบุญในแดนพุทธภูมิ ให้มีเนื้อหาเป็นไปในทิศทางเดียวกัน นอกจากนี้ กระบวนการคิดเชิงวิเคราะห์จะเป็นประโยชน์ต่อนักศึกษาระดับปริญญาเอก ในการเขียนวิทยานิพนธ์  สารนิพนธ์ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ทั้งหมดของการศึกษาปรัชญาและพระพุทธศาสนา