บทนำสู่ปรัชญาพุทธภูมิ : รัฐสุวรรณภูมิในมุมมองพระไตรปิฎก

บทนำสู่"รัฐสุวรรณภูมิ"ในมุมมองปรัชญาพุทธภูมิ

(Introduction to   Suvarnabhumi State in BuddhaBhumi Philosophy) 

๑.บทนำ

                         บทความนี้   มุ่งศึกษาและวิเคราะห์เชิงวิพากษ์เกี่ยวกับ   "ราชอาณาจักรสุวรรณภูมิ"  หรือ "สุวรรณภูมิรัฐ"        โดยอาศัยหลักฐานปฐมภูมิ (Primary  Sources)   จากพระไตรปิฎก (ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย)    คัมภีร์อรรถกถา  (เช่นสมันตปาสาทิกา        และมหาวงศ์)    ตลอดจนพยานหลักฐานเชิงประจักษ์ทั้งทางโบราณคดีและจารึกโบราณ

เมื่อย้อนกลับไปในประวัติศาสตร์พุทธศาสนาช่วง พ.ศ.๒๑๙ (ราว ๒๘๓ ก่อนคริสตกาล)                 หรือราวสองศตวรรษหลังการปรินิพพานของพระพุทธเจ้า   สมัยพระเจ้าอโศกมหาราชแห่งราชวงศ์โมริยะ    พระองค์ทรงรวบรวมแว่นแคว้นทั่วอนุทวีปอินเดีย    ตลอดจนครอบคลุมพื้นที่ในเนปาล  ปากีสถาน  อัฟกานิสถานในปัจจุบัน       ทว่าปฐมบทแห่งความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักรนี้       กลับต้องแลกมาด้วยหยาดเลือดและคราบน้ำตาของประชาราษฎร์       โดยเฉพาะในสมรภูมิครั้งสุดท้าย  ณ  อาณาจักรกาลิงคะ   (Kalinga)    ที่กองทัพทั้งสองฝ่ายต่างหักหาญกันอย่างอำมหิต   นำไปสู่การสูญเสียชีวิตมนุษย์นับแสนชีวิต 

 แม้ว่าพระองค์จะทรงได้รับชัยชนะทางโลกในสงครามกาลิงคะ     กลับทิ้ง "บาดแผลทางใจ" (Trauma) ภาพการสังหารหมู่อันน่าสยดสยอง ไว้ในพระราชหฤทัย นำไปสู่ภาวะนอนไม่หลับเรื้อรัง (Insomnia) อันเกิดจากบาดแผลทางใจ (Trauma)  ในเบื้องแรก       พระองค์ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะพึ่งพานักบวชในศาสนาพราหมณ์        ตามพระราชประเพณีเดิมของพระราชบิดา(พระเจ้าพินทุสาร)  เพื่อทำพิธีบูชายัญและขอพรจากเทวประสงค์ของพระพรหม     ทว่าเมื่อจักรพรรดิอโศกทรงทอดพระเนตรเห็นวัตรปฏิบัติอันขาดความสำรวมของบรรดานักบวชเหล่านั้น  พระองค์จึงทรงสูญเสียศรัท และทรงตระหนักว่าระบอบเทวธิปไตยแบบเดิม      ไม่อาจเยียวยาความทุกข์ภายในพระราชหฤทัยได้เลย  

๒.สามเณรนิโครธและการเปลี่ยนผ่านสัญชาติสู่ปัญญาปฏิบัติ

              

              จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญทางญาณวิทยาเกิดขึ้นในปีที่ ๘  แห่งการครองราชย์เมื่อจักรพรรดิอโศกทรงทอดพระเนตรเห็น"สามเณรนิโครธ"  ผู้มีอิริยาบถอันสงบขณะออกบิณฑบาต   พระองค์จึงทรงนิมนต์สามเณรเข้าสู่พระราชวังปาฏลีบุตร         ในโอกาสนั้นเอง  สามเณรนิโครธจึงได้ถวายพระธรรมเทศนาโปรดพระองค์ด้วย   "อัปปมาทธรรม" (หลักความไม่ประมาท)"              ชี้ให้เห็นการใช้ชีวิตอย่างมีสติและดำเนินตาม " อริยมรรคมีองค์ ๘ "   เพื่อดับทุกข์ที่กัดกร่อนจิตใจ      

 การสดับฟังธรรมครั้งนั้น  ส่งผลให้จักรพรรดิอโศกทรง  "ปฏิญาณตนเป็นพุทธมามกะ"  อย่างแรงกล้า ทรงรักษาศีล     เจริญสมาธิภาวนา  และถวายมหาสังฆทานแก่พระภิกษุสงฆ์นับแสนรูปทุกวัน ณ พระราชวังปาฏลีบุตรเพื่อขจัดอคติและอารมณ์แห่งตกค้างจากสงคราม  ยิ่งไปกว่านั้น   ต่อมาเมื่อเกิดวิกฤตการณ์สังฆมณฑล             จากการที่มีเดียรถีย์ (นักบวชลัทธิอื่น)        ปลอมตัวเข้ามาบวช เพื่อลาภสักการะและทำพิธีบูชายัญจนทำลายศรัทธาของประชาชน            จักรพรรดิอโศกจึงทรงเป็นองค์อัครศาสนูปถัมภกในการ   "ทำสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ ๓  ณ  วัดอโศการาม  เมืองปัฏตาลีบุตร  โดยพระโมัคคัลลีบุตรติสสะเถระเป็นประธาน  

การสังคายนาครั้งนี้  มีนัยสำคัญยิ่งในทางสังคมวิทยา   เพราะเป็นการปฏิรูปสังคมชมพูทวีปครั้งใหญ่    ทลายระบบวรรณะของพราหมณ์และเปิดโอกาสให้มนุษย์ทุกสามารถศึกษา "กฎธรรมชาติ"    เพื่อเข้าถึงทั้ง "สมมติสัจจะ"  (ความจริงระดับปรากฏการณ์ที่มนุษย์สมมติขึ้น)    และ "ปรมัตถ์สัจจะ"  (ความจริงขั้นสูงสุด)  ได้อย่างเท่าเที่ยมกันตามคำสอนของพระพุทธเจ้า  

๓.ยุคทองแห่งการเผยแผ่ธรรมและร่องรอยการสืบค้น "รัฐสุวรรณภูมิ"  

                  ยุคทองแห่งการเผยแผ่พระพุทธศาสนา  เริ่มต้นอีกครั้งหนึ่ง  หลังการสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ ๓  จักรพรรดิอโศกทรงเสด็จจาริกแสวงบุญเพื่อสืบค้นและปฏิสังขรณ์  "สังเวชนียสถานทั้ง ๔  ตำบล"  โดยพระองค์ทรงใช้เวลาสืบค้นอยู่นานถึง ๒๒ ปี พร้อมทรงส่งพระธรรมทูตออกเผยแผ่พระศาสนารวม ๙ สาย    โดยสายที่ ๘ นำโดยพระโสนะเถระและพระอุตตระเถระได้จาริกมายังดินแดน"สุวรรณภูมิ" 

ในเชิงวิชาการ แม้เราจะคุ้นเคยกับข้อสันนิษฐานเดิมที่ว่า สุวรรณภูมิ คือ "นครปฐมหรือ "อู่ทอง                 ในไทย "เมืองสะเทิม" ในพม่า หรือครอบคลุมไปถึงคาบสมุทรมลายู และชวา หากพิจารณาตามหลักญาณวิทยาในพระพุทธศาสนา การตั้งข้อสงสัยเชิงปรัชญาพุทธภูมิ   ถือเป็นจุดเริ่มต้น การแสวงหาความจริง 

ทว่า......หากพิจารณาตามหลัก"ญาณวิทยาพุทธภูมิ" แล้ว   คำถามที่ยิ่งใหญ่มักเริ่มต้นจากความไม่รู้"      เมื่อย้อนกลับมาพิจารณาด้วยจิตใจปราศจากอคติ            คำถามสำคัญที่ยังคงท้าทายสติปัญญาของนักปรัชญา และนักประวัติศาสตร์ทุกยุคสมัยคือ           "แท้จริงแล้วรัฐสุวรรณะภูมิอันรุ่งเรืองนี้ตั้งอยู่ที่พิกัดใดบนโลกใบนี้กันแน่ ?"

บ้างว่าคือ "นครปฐม"  หรือ  "อู่ทอง"       ในดินแดนสยาม บ้างว่าคือ  "เมืองสะเทิม"    ในสหภาพเมียนมาร์    หรือกินอาณาเขตบริเวณกว้างใหญ่ครอบคลุมทั้งคาบสมุทรมาลายูและชวา       ในเมื่อประสาทสัมผัส (อายตนะภายใน) ของมนุษย์ปุถุชนล้วนมีข้อจำกัด       และมีแนวโน้มที่จะมีอคติ (โมหะ) ครอบงำเนื่องจากความไม่รู้  (อวิชชา)       ของตนเอง  ส่งผลให้ชีวิตมนุษย์จึงเต็มไปด้วยความมืดมิดทางประวัติศาสตร์    ขาดปัญญาที่จะเห็น       "ความจริงที่สมมติขึ้น  (สมมติสัจจะ)         และความจริงขั้นสูงสุด (ปรมัตถสัจจะ)  ที่อยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์ของบริบททางสังคม   

เมื่อนักวิชาการซึ่งเป็นนักปรัชญาและนักประวัติศาสตร์พยายามอธิบายพิกัดและที่ตั้งของ "รัฐสุวรรณภูมิ"     โดยใช้เหตุผลซึ่งเป็นเครื่องมือทางปรัชญาของพวกเขา  คล้ายคลึงกับนักตรรกศาสตร์ และนักปรัชญาในสมัยพุทธกาล     บางครั้งเหตุผลของพวกเขาก็ถูกต้อง บางครั้งก็ไม่ถูกต้อง  บางครั้งพวกเขาก็ใช้เหตุผลแบบหนึ่ง และบางครั้งก็ใช้เหตุผลอีกแบบหนึ่ง  เมื่อข้อเท็จจริงเกี่ยวกับ "พิกัดที่ตั้งของรัฐสุวรรณภูมิ"  ยังคงคลุมเครือและไม่ชัดเจน   วิญญูชนเช่นเจ้าชายสิทธัตถะ     จะทรงไม่ยอมรับความคิดเห็นโดยปฏิภาณเชิงตรรกะนั้นว่า    เป็นความจริงแท้ และจะไม่ยอมรับบุคคลเหล่านั้นเป็นพยาน เพื่อยืนยันความจริง   

แต่การยอมรับว่า     "ตนเองยังไม่รู้" ไม่ใช่ความล้มเหลว     ตรงกันข้าม มันคือแรงบันดาลใจ         ที่จุดประกายจิตวิญญาณของผู้เขียนรักในแสวงหาความรู้อีกต่อไป    ด้วยเหตุนี้ในการศึกษาเรื่อง       "รัฐสุวรรณภูมิ" ผู้เขียนจึงยึดมั่นในระบบวิธีวิทยา (Methodology)  และกาลามสูตรอย่างเคร่งครัด   กล่าวคือ :    เมื่อได้ยินข้อเท็จจริงที่บอกเล่าสืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน    คัมภีร์หรือข่าวลือ        เราไม่ควรเชื่อโดยทันที  แต่ต้องตั้งข้อสงสัยทางปรัชญาเสียก่อน  จากนั้นจึงดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริง   และรวบรวมหลักฐานเชิงประจักษ์  ทั้งพยานวัตถุ  พยานเอกสาร และข้อมูลดิจิทัล  

เมื่อรวบรวมข้อมูลได้เพียงพอแล้ว   ผู้เขียนจะวิเคราะห์หลักฐาน  ผ่านกระบวนการอนุมานเชิงตรรกะ    เพื่อพิสูจน์ความจริงเกี่ยวกับ "รัฐสุวรรณภูมิ"  ในเชิงวิทยาศาสตร์ ความรู้เกี่ยวกับโลกทางพุทธศาสนานี้จะมีประโยชน์อย่างยิ่งใน ๒   มิติหลัก :  

              ๑. มิติงานเผยแผ่  : เป็นฐานข้อมูลอ้างอิงให้แก่พระธรรมทูตในการนำไปอธิบายและบรรยายให้แก่ผู้แสวงบุญ  ณ สังเวชนียสถาน ๔ ตำบลในอินเดียและเนปาล  ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน  อย่างมีเอกภาพ 

               ๒.มิติงานวิชาการ :         เป็นต้นแบบกระบวนการวิเคราะห์ความจริงให้แก่นักศึกษาระดับบัณฑิต (ปริญญาโท-ปริญญาเอก)    ในการวิเคราะห์พยานหลักฐาน       เพื่อสมมติฐานทางงานวิจัยให้ชัดเจน โปร่งใสและผ่านเกณฑ์ตัดสินความรู้สากล 

๔.บทสรุป : บูรณาการปรัชญา        วิทยาศาสตร์ และการเยี่ยวยาสังคมร่วมสมัย     

เมื่อพิจารณาภาพรวมทั้งปรัชญา    พระพุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์ ต่างมีจุดร่วมกัน คือ เริ่มต้นจาก "ความสงสัย" และเรียนรู้ผ่านอายตนะภายในร่างกาย         ทว่าวิทยาศาสตร์ภูมิและเทคโนโลยี่สมัยใหม่แม้จะสามารถสร้างแผนที่ดิจิทัลหรือนวัตกรรมอันล้ำสมัยเพียงใด ก็ยังไม่สามารถสร้างเครืองมือมาขจัดกิเลส ตัณหา    หรืออคติออกจากจิตใจได้    การบรรลุศักยภาพสูงสุดของชีวิตและการเข้าถึง"ปรมัตถ์สัจจะ" ยังคงต้องอาศัยการลงมือปฏิบัติด้วยตนเองผ่าน  "อริยมรรคมีองค์ ๘ " ด้วยตนเองเท่านั้น        

ในโลกยุคใหม่ที่มนุษย์มีเพียบพร้อมด้วยปัจจัย ๔     แต่หลายคนกลับดำเนินชีวิตด้วยความประมาท       ขาดปัญญาแยกแยะความจริงระดับประสาทสัมผัส (สมมติสัจจะ)  จนชีวิตปกคลุมด้วยความมืดมิด  หันไปพึ่งพาอบายมุขและสารเสพติด            ทำลายความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน  จนรัฐบาลทั่วโลก ต้องนำหลักศีลธรรมทางพุทธศาสนา             ไปประยุกต์บัญญัติเป็นกฎหมายและประมวลกฎหมายอาญา เพื่อลงทัณฑ์ผู้กระทำผิด    

             การเขียนบล็อคปรัชญาพุทธภูมินี้ของผู้เขียน ไม่ใช่เพียงการคัดลอกตำราเก่าๆ     แต่เป็นการใช้เครื่องมือทางปรัชญาร่วมกับภาษาการวิจัยอันสละสลวย        เพื่อเปลี่ยนความรู้ทางวิชาการที่แห้งแล้งให้เป็นภาพที่ชัดเจน    และปัญญาปฏิบัติที่นำไปใช้ได้จริง  ซึ่งจะช่วยให้ผู้อ่านตื่นรู้จากอคติ           มีความเข้าใจทั้ง "สมมติสัจจะ" และ "ปรมัตถ์สัจจะ"  ท้ายที่สุดนำทางชีวิตและสังคมร่วมสมัยไปสู่การหลุดพ้นจากความมืดมิดทางจิตวิญญาณอย่างเป็นรูปธรรมสืบไป