บทนำ สู่ปรัชญาพุทธภูมิ : เจดีย์เคียงคู่ฟ้าชั่วนิรันดร์

บทนำ สู่ปรัชญาพุทธภูมิ : เจดีย์เคียงคู่ฟ้าชั่วนิรันดร์ 

(Introduction to the BuddhaBhumi Philosophy: Pagodas Standing Eternally Beside the Sky)

๑.บทนำ  

๒.เจดีย์ของพระเจ้าสุทโธทนะ 

๓.เจดีย์ของพระนางสิริมหามายา 

๑.บทนำ ภูมิหลังและความสำคัญของโบราณสถานแห่งพุทธภูมิ

                 ในปีพ.ศ.๒๕๕๙  ผู้เขียนพร้อมกับคณะผู้แสวงบุญ ๓๐ คน  ได้ออกตามรอยบาทพระศาสดา ณ ดินแดนพุทธภูมิ     โดยมีจุดหมายสำคัญอยู่ที่การเข้าเยี่ยมชมเมืองกบิลพัสดุ์ อดีตราชธานีอันรุ่งเรืองแห่งอาณาจักรสักกะ ซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ในเขตอำเภอกบิลพัสดุ์          จังหวัดลุมพินี  ประเทศเนปาล    สถานที่แห่งนี้ไม่เพียงเป็นมาตุภูมิของพระเจ้าสุทโธทนะผู้เป็นพุทธบิดาของเจ้าชายสิทธัตถะ    หรือพระพุทธเจ้าของเรา     เป็นสถานที่ประทับอยู่ในช่วงปฐมวัยของเจ้าชายสิทธัตถะเท่านั้นแต่ในนิติทางจิตวิญญาณจิตของพุทธศาสนิกชนมักเกิดความเลื่อมใสและสั่งสม "สัญญาจำได้หมายรู้ "       ว่าการได้มาน้อมสักการะบูชา ณ  สถานสังเวชนียสถาน และสถานโบราณอันศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้     ย่อมเป็นพลวปัจจัยหนุนดวงวิญญาณ (ปฏิสนธิวิญญาณ)  ไปสู่สุคติภายหลัง ความตาย      แม้ผู้เขียนจะเคยมาเยือนสถานที่แห่งนี้หลายครั้ง ทว่าทุกครั้งกลับทวีความเลื่อมใสศรัทธา         และไม่แปรเปลี่ยนเป็นความเบื่อหน่ายเลย  

ในมิติพื้นที่และชาติพันธ์      ปัจจุบันดินแดนแถบนี้แวดล้อมไปด้วยวิถีชีวิต  ของชาวฮินดู ผู้บริโภคอาหารมังสวิรัติ     เพื่อชำระล้างกายและจิตใจให้บริสุทธิ์       มุ่งหวังเข้าถึงสภาวะ "โมกษะ"  ตามหลักปรัชญาอินเดียโบราณ    ทัศนียภาพสองข้างทางเต็มไปด้วยพื้นที่เกษตรกรรมอันเงียบสงบ        ทว่าความเปลี่ยนแปลงของกาลเวลาอันยาวนานกว่า ๒,๕๐๐ ปี    พระราชวังกบิลพัสดุ์อันยิ่งใหญ่ในอดีต ได้แปรสภาพเหลือเพียงซากปรักหักพังทางโบราณคดี(Ancient Kapilavastu)  ซึ่งได้รับการยกย่องให้เป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม

         ทางทิศเหนือของพระราชวังโบราณแห่งนี้ เป็นที่ประดิษฐานของ "เจดีย์คู่  หรือสถูปฝาแฝด  (Twin Stupas)"     อันเป็นสถูปโบราณของพระ เจ้าสุทโธทนะและพระนางมายาเทวี ที่ตั้งตระหง่านเคียงคู่กันใกล้เชิงเขาหิมาลัย       สถานที่แห่งนี้ เป็นอนุสรณ์สถานสำคัญ ที่ฉายภาพเหตุการณ์ในอดีต       เมื่อครั้งเจ้าชายสิทธัตถะทรงตัดสินพระทัยสละฐานันดรศักดิ์แห่งวรรณะกษัตริย์ เสด็จออกผนวชเป็นพระโพธิสัตว์ ยอมลดพระองค์    มารับบิณฑบาตรจากผู้คนทุกชนชั้นวรรณะ  เพื่อใช้เวลาทั้งหมด ในการพัฒนาศักยภาพทางจิต  และปฏิบัติธรรมแนวทางอริยมรรคมีองค์ ๘    จนกระทั่งค้นพบความจริงแท้ของโลก 

๒.ปัญหาทางญาณวิทยาและข้อสงสัยเชิงวิชาการ

        แม้ว่าในโลกปัจจุบัน ทุกประเทศจะมีการจัดตั้งสถาบันการศึกษา   เพื่อพัฒนาศักยภาพและทักษะทางวิชาชีพของประชากรอย่างเป็นระบบ ทว่าระบบการศึกษาเหล่านั้นกลับมุ่งเน้นเพียงความเจริญทางวัตถุ และการขับเคลื่อนมูลค่าทางเศรษฐกิจ  ในเชิงธุรกิจ    โดยมิได้มีเป้าหมายเพื่อพัฒนาจิตวิญญาณ ของประชาชนในประเทศตนเอง  ให้หลุดพ้นจากวัฏสงสาร การอุบัติขึ้นของ "อริยบุคคล"  จึงเป็นเรื่องที่หาได้ยากยิ่ง ในสังคมร่วมสมัย 

            เมื่อมองย้อนกลับมายังดินแดนพุทธภูมิ ร่องรอยของอาณาจักรสักกะหลงเหลืออยู่จำกัดนยิ่ง  นามสมมติเชิงประวัติศาสตร์ แทบจะหายไป จากผัสสะของมนุษย์   ปุถุชนทั่วไปที่มีขีดจำกัดในการรับรู้และถูกครอบงำด้วยอคติ      ขาดความเข้าใจ "สมมติสัจะ" ( Concentional Reality)    และ "ปรมัตถสัจจะ"  (Ultimate Truth)   มักมองโบราณสถานเหล่านี้ เป็นเพียงก้อนอิฐเก่าที่ไร้ค่าเชิงพาณิชย์   ส่งผลให้ความรู้เบื้องหลังการสร้างโบราณอนุสรณ์สถาน         ขาดการสืบทอดอย่างน่าเสียดาย     

            ความน่าสนใจเชิงญาณวิทยาอยู่ตรงที่พยานหลักฐาน      และประวัติศาสตร์อันลึกซึ้งของพุทธภูมิ          กลับมิได้หลงเหลืออยู่อย่างสมบูรณ์ในดินแดนต้นกำเนิดพระพุทธศาสนา      ทว่ากลับถูกรักษา ไว้อย่างมั่นคง   ในคัมภีร์พระไตรปิฎก  อรรถกถา  รวมถึงบันทึกการเดินทางของสมณทูตชาวจีน  (พระถังซัมจังและพระฟาเหียน)  ซึ่งหลงเหลือสืบทอดมามาในดินแดนห่างไกลเช่นศรีลังกา  เมียนมา ไทย และลาว ในขณะที่ผู้อยู่อาศัยในดินแดนพุทธภูมิ   ปัจจุบัน กลับดำเนินชีวิตอยู่บนรากฐานความเชื่อ เชิงเทวนิยมและประกอบพิธีอามิสบูชา ต่อเทพเจ้าตามกรอบคิดแบบเดิม  

จากความลักลั่นระหว่าง "หลักฐานทางคัมภีร์"และ "สภาวะเชิงประจักษ์ทางโบราณสถาน"  ที่ผู้เขียนได้สัมผัส   ย่อมก่อให้เกิดประเด็นข้อสงสัย  และสมมติฐานเชิงปรัชญาที่ต้องนำมาวิเคราะห์ด้วยเหตุผล  ๓ ประการดังนี้

๑.ประเด็นมหาเทพผู้สร้างและระบบวรรณะ :   ทฤษฎีกำเนิดโลก ของพราหมณ์โบราณที่อ้างว่า พระพรหมทรงสร้างมนุษย์ และแบ่งวรรณะให้ทำหน้าที่ต่างกันนั้น  มีข้อเท็จจริงรองรับหรือไม่  และเหตุใดพราหมณ์ปุโรหิต ในราชสำนัก จึงไม่สามารถอธิบายประวัติความเป็นมาของพระพรหมเชิงประจักษ์ได้    เมื่อถูกเจ้าชายสิทธัตถะทรงตั้งคำถามเชิงวิพากษ์  ?

๒.ประเด็นคตินิยมการสร้างเจดีย์คู่  : มโนทัศน์และมูลเหตุที่แท้จริงในการสร้างสถูปเจดีย์ของพระเจ้าสุทโธทนะและพระนางสิริมหามายาเคียงคู่กันนั้น    สะท้อนสภาวะทางจิตวิญญาณและความเป็นของดวงวิญญาณภายหลังความตาย ตามหลักปรัชญาพุทธภูมิอย่างไร  ? 

๓.ประเด็นด้านการแผ่ขยายความรู้ : เหตุใดปัญญาญาณการรู้แจ้งของพระพุทธองค์ จึงดับสูญและเลือนหายไปจากถิ่นกำเนิด   แต่กลับไปเจริญรุ่งเรือง และมีพยานหลักฐานหลงเหลือ อยู่อย่างหนาแน่นในดินแดนสุวรรณภูมิ และประเทศเพื่อนบ้าน  ? 

ด้วยเหตุผลและข้อสงสัยทางญาณวิทยาดังกล่าว  ผู้เขียนจึงเกิดแรงบันดาลใจในการรังสรรค์บทความเรื่อง "Twin Stupa (สถิตเคียงคู่ฟ้าชั่วนิรันดร์)"  โดยมุ่งวิเคราะห์และอนุมานความรู้จากข้อมูลจากพระไตรปิฎก   อรรถกถา และบันทึกของสมณจีน ๒ ท่าน เพื่อนุมานความรู้และถอดนมัสการความจริงแท้เชิงปรัชญา  ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการพัฒนาองค์ความรู้ในพระพุทธศาสนาให้ก้าวหน้าและเที่ยงตรงสืบไป