บทนำสู่ปรัชญาพุทธภูมิ : สุนทรียศาสตร์ของวัดพระศรีสรรเพชญ์

   Introductin to Buddhaphumi philosophy :  The Aesthetics of Wat Phra Sir Sanphet    

๑.บทนำ 
๒.สีสันแห่งสุนทรียภาพในจิตมนุษย์ 
๓.วัดพระศรีสรรเพชญ์
๔.วิเคราะห์สีสันแห่งสุนทรียภาพในวัดพระศรีสรรค์เพชญ์

๑.บทนำ 

      เมื่อผู้เขียนมีเวลาว่างจากการสอนปรัชญาในหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาปรัชญา ของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา ผู้เขียนมีโอกาสได้ไปเยี่ยมชมอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา อำเภอเมือง จังหวัดพระนครอยุธยา อดีตราชธานีของอาณาจักรอยุธยา เมืองโบราณแห่งนี้มีชื่อเสียงในด้านปรัชญา  พระพุทธศาสนาเถรวาท วัฒนธรรมอันงดงามและความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจ การเมือง และการทหาร  เป็นต้น  พ่อค้าชาวอินเดียหลายรุ่นเดินทางมาโดยเรือบรรทุกสินค้าขนาดใหญ่ ขนส่งสินค้าต่าง ๆ เช่น แก้ว แหวน เงินทองและอัญมณีสีต่าง ๆ  มาขายให้ชาวพื้นเมืองในดินแดนของรัฐสุวรรณภูมิ แห่งนี้  นอกจากนี้มิชชั่นนารีชาวคริสต์ยังเดินทางมาจากยุโรปมาเผยแพร่คำสอนของศาสนาคริสต์แก่ชาวพุทธในอยุธยา ดินแดนแห่งสยามนี้เต็มไปด้วยรอยยิ้มที่แสดงถึงมิตรภาพ และการต้อนรับอย่างอบอุ่นแก่ผู้ที่เดินทางข้ามมหาสมุทรอินเดียอันกว้างใหญ่ เพื่อเผยแพร่คำสอนของพระเจ้า 

       ในสมัยอยุธยาโบราณ  บาทหลวงชาวฝรั่งเศสท่านหนึ่งได้เขียนจดหมายเหตุ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือหนังสือที่บันทึกเหตุการณ์ รายงาน หรือบันทึกเรื่องราวต่าง ๆ ซึ่งคล้ายกับเอกสารที่หน่วยราชการ  รัฐวิสาหกิจ หรือบริษัทเอกชนจัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นหลักฐาน และเครื่องมือในการปฏิบัติงาน เป็นต้น จดหมายเหตุนี้บรรยายถึงประวัติศาสตร์ทางเศรษฐกิจ การเมือง สังคม และวัฒนธรรมของพระพุทธศาสนาเถรวาทในอยุธยา จดหมายเหล่านี้เขียนเป็นภาษาฝรั่งเศส    บันทึกเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงเหตุการณ์ทางสังคมที่เกิดขึ้นในกรุงศรีอยุธยา เมืองหลวงของอาณาจักรสยามในเวลานั้นจดหมายเหตุภาษาฝรั่งเศสเหล่านี้ ถือเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์อันล้ำค่าของสมัยนั้น  โดยหยิบยกประสบการณ์ชีวิตของบาทหลวงชาวฝรั่งเศส ท่านเหล่านี้มาเล่าขานและสั่งสมไว้ในความทรงจำไว้เป็นความรู้ติดตัวของตนเองกลับคืนสู่ฝรั่งเศส เล่าถึงเรื่องราววิถีชีวิตของชาวพระนครศรีอยุธยาในยุคนั้น เปรียบเสมือนคำมั่นสัญญาแห่งความทรงจำของชาวเมืองนี้ วิถีชีวิตชาวเมืองใหญ่ในยุคนั้นสีสรรของศิลปะและวัฒนธรรมอันหลากหลายทั้งการก่อสร้างบ้านเมือง เสื้อผ้า การแต่งกาย อาหาร ยารักษาโรค สินค้าและบริการที่ส่งออกไปต่างประเทศ 

       พระนครศรีอยุธยาแห่งตะวันออกถูกถ่ายทอดผ่านตัวอักษรเป็นภาษาฝรั่งเศส   เป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ให้คนรุ่นหลังได้อรรถรสจากการอ่านเรื่องราวทางประวัติศาสตร์อย่างเพลิดเพลิน จนไม่เคยรู้สึกว่า ตนอิ่มเอมกับรสชาติในจินตนาการจากเรื่องราวของประวัติศาสตร์เหล่านั้นเหมือนกับอาหารมื้อเช้า กลางวันและเย็นที่ผู้คนรับประทานมาตลอดชีวิต บัดนี้ได้กลายความทรงจำที่ผู้แสวงหาโชคลาภทั่วโลกยังคงสั่งสมไว้ในความทรงจำของผู้คน แม้จะล่วงลับไปนับไม่ถ้วน แต่ความทรงจำนั้นไม่เคยเลือนหายไปจากใจผู้คน การกลับมาเกิดใหม่บนโลกนี้ การได้กลับมาเยือนเมืองอันงดงามแห่งนี้ ขึ้นอยู่กับปัจจัยแห่งบุญบารมีและการอธิษฐานที่ผูกพันดวงวิญญาณให้มาเกิดใหม่  ณ ที่แห่งนี้ 

        ดังนั้น เมื่อมนุษย์ตายไป ชีวิตของพวกเขาจึงไม่ได้จบลงเพราะวิญญาณของพวกเขาจะออกจากร่างกายที่อาศัยอยู่เพียงชั่วคราวและไปเกิดใหม่ในภพภูมิอื่นต่อไป เช่นเดียวกับพระนครศรีอยุธยา  เมืองหลวงของอาณาจักรอยุธยาอันยิ่งใหญ่ แม้ว่ากรุงศรีอยุธยา จะดำรงอยู่เพียง ๔๑๗ ปีแล้วล่มสลายไป แต่ชื่อเสียงของกรุงศรีอยุธยาก็ไม่เคยเลือนหายไปจากความทรงจำของมนุษยชาติ ผู้ที่เกิดในกรุงศรีอยุธยาแห่งนี้ พวกเขาได้เคยซึ่มซับความรู้เกี่ยวกับเหตุการณ์ทางสังคมในยุคนั้น ผ่านอายตนะภายในของตนไว้เกี่ยวกับชีวิตในเมืองที่เคยเจริญรุ่งเรืองแห่งนี้ ซึ่งเปี่ยมไปด้วยปัญญาเช่นเดียวกัน ยิ่งไปกว่านั้น จิตใจของพวกเขายังบันทึกเรื่องราวของผู้คน ชื่อเสียง เกียรติยศ ความงดงามของชีวิตและประวัติศาสตร์ของพวกเขา สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นบันทึกแห่งความทรงจำของผู้คน ที่บันทึกไว้ในพงศาวดารและงานเขียนของพระภิกษุสงฆ์ ผู้เผยแพร่ธรรมะไปยังผู้คนในดินแดนต่างๆ ผู้ที่อาศัยอยู่ในยุคนั้น ได้กลับชาติมาเกิดใหม่ และศึกษาเรื่องราวเหล่านั้นอย่างไม่สิ้นสุด

    ผู้เขียนตัดสินใจเขียน   "สีสันแห่งสุนทรียภาพในวัดพระศรีสรรเพชญ์ (The color of aesthetics in Wat Phra sir Sanphet) นี้เพื่อถ่ายทอดความงดงามของชีวิตในพระนครศรีอยุธยาโบราณเพื่อให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาแง่มุมต่าง ๆ ของชีวิต  บทความนี้เป็นงานเขียนเชิงวิเคราะห์ที่อิงจากเหตุผลส่วนตัวของผู้เขียนเอง  อย่างไรก็ตาม กระบวนการคิดจากงานเขียนชิ้นนี้น่าจะมีประโยชน์ต่อผู้อ่าน อาจนำไปต่อยอดพัฒนาและสร้างสรรค์นวัตกรรมของตนเองเพื่อประโยชน์สูงสุดต่อสังคมและประเทศชาติ เป็นต้น