An Introduction to The Existence of Prasat Phanom Wan within Hindu philosophy
๑.ความเป็นมาและแรงจูงใจในการเขียนบทความ
โดยธรรมชาติแล้ว มนุษย์มักเกิดมาพร้อมกับความจำกัดในการรับรู้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในชีวิต และความไม่รู้ (อวิชชา) ซึ่งบางครั้งนำไปสู่ความยึดติด อคติ และความทุกข์ระทมในรูปแบบต่าง ๆ เช่นการเบียดเบียนกัน การลักขโมย การประพฤติผิดในกาม การดูหมิ่นผู้อื่น หรือการมัวเมาในสิ่งเสพติด สิ่งเหล่านี้ ล้วนมีรากเหง้ามาจากตัณหา และขาดสติยับยั้งชั่งใจ เมื่อมนุษย์เกิดความกลัวและความไม่แน่นอนของชีวิต จึงมักแสวงหาที่พึ่งอันประเสริฐด้วยการบูชาและอ้อนวอนต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ หรือเทพเจ้า เพื่อให้ตนเองประสบความสำเร็จและพ้นจากความทุกข์
ซึ่งเป็นอารมณ์ที่ซ่อนเร้นอยู่ในจิตใจของผู้อื่น มักจะแสดงออกมาในยามที่จิตใจของพวกเขาขาดสติ ไม่สามารถคิดก่อนลงมือกระทำกรรมว่า การกระทำนั้นผิดหลักศีลธรรมและกฎหมาย เมื่อลงมือกระทำโดยเจตนา ผลการกระทำที่ผิดศีลธรรมนั้น ก่อนอารมณ์กรรมจะสูญหายไปจากสายตามนุษย์ มนุษย์ก็เก็บอารมณ์กรรมของตนเองไว้ในจิตใจ เมื่ออารมณ์กรรมเหล่านั้นมีค่าเป็นกุศลเพราะเกิดจากกายสุจริต วจีสุจิตและสมโนสุจริตแล้ว ดวงวิญญาณผู้นั้นจะไปเกิดบนโลกสวรรค์ หรือกลับมาเกิดในโลกมนุษย์ หากอารมณ์กรรมเหล่านั้นมีค่าเป็นอกุศล เพราะเกิดจากกายทุจริต วจีทุจิตและสมโนทุจริตแล้ว ดวงวิญญาณผู้นั้นจะไปเกิดบนทุคติ อบายและนรก เป็นต้น
เมื่อมนุษย์มีความกลัวซ่อนอยู่ในจิตใจของทุกคน มักเป็นคนขึ้ขลาดที่ไม่กล้าเผชิญหน้ากับความจริงของเรื่องราวต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิต เพราะยึดติดกับความสุขที่เคยมี พอใจในสิ่งที่ตนเคยได้ และกลัวความผิดพลาดจะที่เกิดขึ้นในชีวิต มนุษย์ทุกคนต้องแสวงหาที่พึ่งอันประเสริฐเมื่อได้ยินความคิดเห็นว่าเทพเจ้าองค์ใดดีก็จะแห่กันไปพึ่งด้วยการบูชาและขอพรจากเทพเจ้าองค์นั้น จะช่วยให้ประสบความสำเร็จในชีวิต เมื่อใครบูชาเทพเจ้าองค์ใดแล้วไม่ประสบความสำเร็จตามที่ต้องการ ก็จะแสวงหาเทพเจ้าองค์ใหม่มาบูชา และขอพรจากเทพเจ้าองค์นั้นเพื่อให้เจริญรุ่งเรืองต่อไป
เมื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของอำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เคยเป็นดินแดนที่ถูกปกครองโดยรัฐสุวรรณภูมิ ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยที่ได้รับเอกราชมาหลายร้อยปี ก่อนรัฐสุวรรณภูมิที่จะล่มสลายตามกฎธรรมชาติ ก่อนที่ราชอาณาจักรไทยจะประกาศตนเป็นรัฐเอกราช สถานที่แห่งนี้ มีโบราณสถานเก่าแก่มีอายุไม่ต่ำกว่า ๑,๐๐๐ ปี หลายแห่ง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของปรัชญาฮินดูที่เผยแผ่มายังภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ก่อนที่แนวคิดปรัชญาฮินดูจะเสื่อมถอยลงตามกฎธรรมชาติ เหลือเพียงร่องรอยอารยธรรมที่มนุษย์สร้างขึ้นจากความคิดของตนเองเท่านั้น ผู้เขียนได้เดินทางไปที่วัดปราสาทหินพนมวันหลายครั้ง และรับรู้จากประสบการณ์ชีวิตผ่านประสาทสัมผัสของตนเองและสั่งสมอยู่ในจิตใจของตนเองว่า ปราสาทหินแห่งนี้ตั้งอยู่ที่บ้านมะค่า ตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา ผู้คนเชื่อว่าปราสาทแห่งนี้เป็นวัดฮินดูอยู่ห่างจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมา ประมาณ ๑๗ กิโลเมตร
ผู้เขียนในฐานะอาจารย์ประจำหลักสูตรพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาปรัชญา และเคยนำนิสิตคณะพุทธศาสตร์ชั้นปีที่ ๓ ภาควิชาพระพุทธศาสนาเดินทางไปทัศนะศึกษาและทำกิจกรรมเสริมหลักสูตรในรายวิชาศาสนาพราหมณ์และฮินดู ณ ปราสาทหินพนมวัน ตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอมือง จังหวัดนครราชสีมา (ตั้งอยู่ห่างจากมหาวิทยาลัย วิทยาเขตนครราชสีมาประมาณ ๑๗ กิโลเมตร ผู้เขียนได้สัมผัสถึงบรรยายกาศและร่องรอยอารยธรรมด้วยตนเอง
อย่างไรก็ตาม แม้ปราสาทหินพนมวัน จะเป็นโบราณสถานอันทรงคุณค่าที่มีอายุเก่าแก่กว่า ๑,๐๐๐ ปี แต่เมื่อศึกษาลึกลงไปในเชิงประวัติศาสตร์และปรัชญา กลับพบประเด็นที่น่าสงสัยและควรตอบสอบข้อเท็จจริงว่าแท้จริงแล้ว ปราสาทแห่งนี้ มีสถานะเป็นเทวสถาน ในศาสนาฮินดูอย่างแท้จริงหรือไม่ และมีความเชื่อมโยงทางปรัชญาอย่างไร การศึกษาครั้งนี้ จึงมุ่งค้นหาความจริงผ่านหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ศิลปกรและจารึกโบราณ เพื่อให้นิสิตและผู้สนใจได้เรียนรู้พัฒนาการทางความคิดของมนุษย์ ตลอดจนเป็นฐานข้อมูลในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมต่อไป
๒.ประวัติความเป็นมาและความสำคัญของปราสาทพนมวัน
ดินแดนแถบลุ่มแม่น้ำมูลในเขตอำเภอเมืองและอำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา ในอดตเคยเป็นส่วนหนึ่งของอารยธรรมโบราณ ที่ได้รับอิทธิพลจากวัฒนธรรมอินเดีย โดยเฉพาะในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (ราว พ.ศ.๑๕๔๓-๒๖๔๓) ซึ่งตรงกับยุคสมัยแห่งความรุ่งเรืองของอาณาจักรขอมโบราณ
ความสำคัญทางศาสนา
ปราสาทหินพนมวันสร้างขึ้นในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ เดิมสร้างขึ้นเป็นเทวสถานในศาสนาฮินดู เพื่อประกอบพิธีกรรมบูชายัญแบบฮินดู และความเป็นสิริมงคลตามความเชื่อในสมัยของพระเจ้ายโศวรมันที่ ๑ หรือกษัตริย์แห่งอาณาจักรขอมโบราณองค์อื่น ๆ ต่อมาในสมัยพุทธศตวรรษที่ ๑๘ อิทธิพลของพระพุทธศาสนามหายานได้แผ่ขยายเข้ามาทำให้ปราสาทแห่งนี้ ถูกดัดแปลงบางส่วนให้กลายเป็นศาสนสถานในพระพุทธศาสนา ดังที่จะเห็นได้จากหลักฐานประติมากรรมและพระพุทธศาสนาที่พบในเวลาต่อมา
คุณค่าทางสถาปัตยกรรมและศิลาจารึก
โบราณสถานแห่งนี้ประกอบด้วยปรางค์ประธาน ระเบียงคิด(โคปุระ)และสิ่งก่อสร้างเนื่องในศาสนาฮินดูภายในยังมีการค้นพบจารึกปราสาทหินพนม ซึ่งบันทึกเรื่องราวการถวายข้าวข้าทาส บริจาคสิ่งของ และการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ซึ่งเป็นหลักฐานชั้น ๑ที่ช่วยให้นักโบราณและนักประวัติศาสตร์สามารถถอดรหัสสังคมและการเมืองในอดีตได้อย่างดี
๓.บริบททางปรัชญาจากอินเดียสู่ดินแดนสุวรรณภูมิ
หากพิจารณาในมิติทางปรัชญา การเผยแผ่ศาสนาฮินดูเข้ามายังดินแดนสุวรรณภูมิ มีความเชื่อมโยงกับการพัฒนาทางปรัชญาในอินเดียในช่วงพุทธศตวรรษที่๑๔-๑๗(ตรงกับรางพพุทธศักราช ๑๓๓๑ - ๑๓๖๓) นักปราชญ์สำคัญของฮินดูนามว่า "ศังกาจารย์" (Adi Shankara) ได้ก่อตั้งลัทธิอทไวตเวทานตะ (Advaita Vedanta) ขึ้น ปรัชญาอไทวต เวทานตะมีแนวคิดเอกนิยมที่ถือว่าพรหมันและอาตมันเป็นหนึ่งเดียวกันขึ้น เพื่อฟื้นฟูศาสนาพราหมณ์และโต้แย้งคำสอนของพระพุทธศาสนาในยุคนั้น
ถึงแม้"ศังกาจารย์" จะดำรงฐานะเป็นนักบวชพราหมณ์-ฮินดู แต่ประวัติศาสตร์และข้อสังเกตเชิงวิชาการระบุว่า ท่านเคยศึกษาและได้รับอิทธิพลทางด้านตรรกศาสตร์ การใช้เหตุผล ตลอดจนแนวคิดพื้นฐานจากพุทธศาสนามหายาน (ผ่านการศึกษาและแลกเปลี่ยนทางปรัชญา ณ มหาวิทยาลัยนาลันทาโบราณ เมืองนาลันทา แคว้นมคธ) ก่อนนำมาประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงคำสอนของพราหมณ์ให้มีความลึกซึ้งและเป็นระบบ จนกลายมาเป็นรากฐานของศาสนาฮินดูในยุคต่อมา
แนวคิดและปรัชญาเหล่านี้ได้ถูกถ่ายทอดผ่านพ่อค้า พราหมณ์และนักบวช ตามเส้นทางการค้าโบราณทางทะเลข้ามมหาสมุทรอินเดียสู่ดินแดนสุวรรณภูมิและอาณาจักรขอมโบราณ การไหลบ่าวัฒนธรรมดังกล่าวส่งผลให้เกิดการสร้างศาสนสถานขนาดใหญ่เช่นปราสาทหินพนมวัน เพื่อใช้เป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณและพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ในการเชื่อมโยงมนุษย์เข้ากับองค์เทพเจ้าตามคติฮินดู
กลุ่มพราหมณ์และชั้นปกครองได้นำคำสอนของศาสนาฮินดู มาเผยแผ่คำสอนในอาณาจักรขอมโบราณ ซึ่งมีอิทธิพลแผ่ขยายครอบคลุมพื้นที่กว้าง ตั้งแต่แหล่งโบราณสถานสำคัญอย่างอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ เรื่อยมาจนถึงปราสาทหินพิมายและปราสาทหินพนมวัน อำเภอเมืองนครราชสีมา ในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ศักราช (พ.ศ.๑๕๔๓-๑๖๔๓) ก่อนที่ดินแดนแถบนี้จะตกเป็นอาณานิคมของราชอาณาจักรสุโขทัยและราชอาณาจักรอยุธยา
๔.บทสรุป
บทความเรื่อง "ปราสาทหินพนมวันในปรัชญาฮินดู" จึงมิใช่เพียงการศึกษาซากอิฐปูนหรือโบราณสถานอันเงียบงัน หากแต่การสืบค้นร่องรอยอารยธรรมที่สะท้อนถึงความพยายามของมนุษย์ในการค้นหาที่พึ่งทางใจ การปะทะสังคมสังสรรค์ทางวัฒนธรรมระหว่างพุทธกับพราหมณ์-ฮินดู และกระบวนการคิดเชิงวิเคราะห์ทางประวัติศาสตร์ ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อนิสิตนักศึกษาในการต่อยอดงานวิจัยด้านศาสนา วัฒนธรรมและการอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์ เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างยั่งยืนต่อไป
ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้นนั้น ผู้เขียนจึงสงสัยในประวัติของปราสาทหินพนมวัน เป็นวัดในศาสนาฮินดูหรือไม่? แต่ผู้เขียนชอบแสวงหาความรู้ในเรื่องนี้ต่อไป จึงตัดสินใจสอบสวนข้อเท็จจริงและรวบรวมหลักฐานต่าง ๆ เพื่อใช้ในการวิเคราะห์โดยอนุมานความรู้จากหลักฐานต่าง ๆ จากเอกสารของกองโบราณคดีศิลปากร และพยานวัตถุของจารึกปราสาทหินพนมวัน ตัวปราสาทหินพนมวัน และพยานบุคคลได้แก่ ความเห็นของเจ้าหน้าที่กองโบราณคดี ที่ได้แปลอักษรขอมจารึกปราสาทพนมวัน เพื่อหาเหตุผลของคำตอบในปราสาทหินพนมวันนี้ บทความเรื่องปราสาทหินพนมวัน นี้จะเป็นประโยชน์ต่อนิสิตในการศึกษาปรัชญาศาสนาพราหมณ์ฮินดู เพื่อทำให้เกิดการเรียนรู้การพัฒนาความคิดของมนุษย์ในการปฏิรูปสังคม ส่วนกระบวนการวิเคราะห์ที่มาของความรู้จะเป็นประโยชน์ต่อการวิจัย ในการศึกษาในระดับปริญญาเอกด้านศาสนาและวัฒนธรรมต่อไป รวมทั้งการนำพิธีกรรมบูชายัญนั้น มาเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมต่อไป.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น