บทนำเกี่ยวกับวิธีการเรียนรู้ของมนุษย์ในพระไตรปิฎก

An Introduction to  Human Learning Methods in The  Tripitaka

จุดประสงค์เพื่อการศึกษา

๑.เพื่อศึกษาบุคคล 

๒.เพื่อการศึกษาวิธีการเรียนรู้ในพระไตรปิฎก 

๓.บทวิเคราะห์วิธีการเรียนรู้ส่วนบุุคลกับวิธีการเรียนรู้ในพระไตรปิฎก

บทนำ

               ประเทศไทยได้รับการยกย่องอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในประเทศที่มีระบบการศึกษาที่ดีที่สุดในโลก  รัฐบาลประสบความสำเร็จในการพัฒนาประชาชนผ่านการศึกษา เพื่อผลิตบัณฑิตที่รับใช้สังคมและประเทศชาติ    บัณฑิตเหล่านี้สามารถสร้างรายได้มหาศาลให้เข้ากับระบบภาษีของประเทศชาติ      รายได้จากการภาษีนี้  สามารถนำไปใช้พัฒนาบุคลากรที่มีทักษะเพื่อให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลกได้  ในปีการศึกษา๒๕๕๗ มีสถาบันการศึกษาทุกระดับชั้นจำนวน  ๓๘,๘๓๘ แห่ง โดยมีครูและอาจารย์ผู้สอน ๖๙๖,๒๓๑ คน ทำหน้าที่รับผิดชอบพัฒนาศักยภาพของนักศึกษา ๑๒,๙๖๘,๑๓๒ คน  

          ตลอดหลายปีที่ผ่านมา มีวัดพุทธไม่น้อยกว่า ๓๓,๙๐๒ แห่ง ที่ยังคงทำหน้าที่เป็นสถาบันให้การศึกษาเพื่อ "ชีวิต"  ซึ่งช่วยแบ่งเบาภาระของรัฐบาลในการพัฒนาศักยภาพของประชาชน    วัดเหล่านี้ส่งเสริมความมั่นใจในตนเอง    สอนให้มีความพากเพียรในการปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความพึ่งพาตนเอง   การใช้ชีวิตอย่างมีสติด้วยความรู้จากประสบการณ์ชีวิตและสั่งสมอยู่ในจิตใจของตนเอง    มีสมาธิที่แน่วแน่ด้วยความสงบ เพื่อปัญญาที่จะเข้าใจความจริงที่สมมติขึ้นและความจริงขั้นปรมัตถ์ ช่วยให้บุคคลากรสามารถแก้ไขปัญหาของตนเองได้สำเร็จบุคคลเหล่านี้พัฒนาจิตใจที่บริสุทธิ์  ปราศจากอคติและความโกรธ อ่อนโยนและปรับตัวเข้ากับการปฏิสัมพันธ์ทางสังคม มีมั่นคงทางอารมณ์ในเป้าหมายชีวิต และมุ่งมั่นรับใช้ประชาชนและประเทศชาติอย่างไม่ลดละ

             ทุกปี วัดพุทธทั่วราชอาณาจักรไทย จัดกิจกรรมปฏิบัติธรรมมากมาย รวมถึงโครงการปริวาสกรรม และโครงการปฏิบัติธรรมอื่น ๆ ในช่วงวันหยุดสำคัญทางพุทธศาสนาหลายโครงการ ในปี พ.ศ.๒๕๕๙ ชาวไทยพุทธมากกว่า ๑๙ ล้านคน เข้าร่วมพิธีกรรมสวดมนต์ในวันส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ ณ.  สถานที่ประกอบพิธีกรรมทางพุทธศาสนา  ๒๒,๙๖๗ แห่ง อย่างไรก็ตาม ประเด็นเรื่องความปลอดภัยในที่สาธารณะและทรัพย์สิน ปัญหาเศรษฐกิจ  ปัญหาสังคม       ปัญหาจริยธรรมทางการเมือง  และความเชื่อของประชาชน   ยังคงเป็นประเด็นสำคัญระดับชาติและหัวข้อข่าวประจำวัน    ข้อมูลมีให้เลือกอ่านมากมายทางออนไลน์และเข้าถึงได้ทุกคน ผ่านหน้าจอคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์มือถือ เมื่อผู้คนเข้าถึงและบริโภคข้อมูลทางออนไลน์  พวกเขาก็จะสั่งสมข้อมูลทางอารมณ์เกี่ยวกับพฤติกรรมของผู้คนในสังคม 

            เมื่อมนุษย์รับรู้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง พวกเขาจะคิดถึงสิ่งนั้นและรู้สึกพอใจกับพฤติกรรมนั้น   พวกเขาก็จะเลียนแบบพฤติกรรมนั้น        โดยเจตนาต้องการเป็นเหมือนผู้อื่น  ต้องการที่จะมีสิ่งต่างๆ เหมือนกับผู้อื่น  ดังนั้น การได้มาซึ่งทรัพย์สินโดยมิชอบ จึงเป็นการกระทำที่ละเมิดศีลธรรมอันดีงามของประชาชนและกฎหมายอาญาของประเทศ และได้กลายเป็นปัญหาสังคมในปัจจุบัน  พระพุทธเจ้าทรงสอนว่าชีวิตมนุษย์ประกอบด้วยปัจจัยทางกายและจิตใจ ซึ่งเป็นปัจจัยพิเศษที่ก่อให้เกิดชีวิตใหม่ ชีวิตมนุษย์ไม่อาจดำรงอยู่ได้หากปราศจากร่างกายหรือจิตใจ เหมือนท่อนไม้แห้ง หากจิตไม่อาจใช้อายตนะภายในของร่างกาย มันก็จะกลายเป็นวิญญาณไปเกิดใหม่ในโลกอื่นต่อไป 

         ส่วนสถานที่เกิดใหม่ของวิญญาณขึ้นอยู่กับกรรมดีหรือกรรมชั่ว เมื่อการกระทำของบุคคลเกิดจากเจตนาในจิตใจ ซึ่งแสดงออกผ่านการกระทำทางกาย วาจา และใจ เป็นต้น    ธรรมของจิตใจมนุษย์ แม้จะไม่มีรูปร่าง แต่ก็เหมือนกระแสไฟฟ้าสลับที่ผันผวนอยู่ตลอดเวลา อย่างไรก็ตาม จิตใจไม่จะเสื่อมถอยไปพร้อมกับร่างกาย เพราะจิตใจของมนุษย์มีธรรมชาติของการรู้ การคิด การเก็บข้อมูล และจินตนาการเพื่อการสร้างภาพขึ้นในใจ ดังนั้น จิตใจจึงสำคัญกว่าร่างกายมนุษย์

       แม้ว่าประเทศไทยจะมีระบบการศึกษาที่ทัดเทียมกับประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่ประชาชนยังคงเผชิญกับการละเมิดต่อชีวิตและทรัพย์สินของตนเองอยู่ทุกวัน  ส่งผลให้เกิดความเสียหายมูลค่าหลายแสนล้านบาทต่อปี    มีผู้กระทำผิดไม่น้อยกว่าหนึ่งล้านคดีถูกดำเนินคดีอาญาในศาล เมื่อได้ทราบข้อเท็จจริงของเรื่องนี้   ผู้เขียนจึงตั้งข้อสงสัยว่าเหตุใดเหตุการณ์เช่นนี้จึงเกิดขึ้น   ในเมือคนไทยเชื่อเรื่องกรรมตามที่พระพุทธเจ้าสอน การล่วงละเมิดศีลห้าถือเป็นกรรมชั่ว เมื่อตายไปแล้ว วิญญาณจะตกนรก  นอกจากนี้ การกระทำเช่นนี้ ยังละเมิดความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน และยังเป็นความผิดทางอาญาที่มีโทษถึงประหารชีวิตอีกด้วย 

           ในโลกปัจจุบัน   ที่เทคโนโลยี่คอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตมีความก้าวหน้ามากขึ้น    ผู้คนกล้าที่จะแสดงความคิดเห็นของตน รวมทั้งการแสดงออกทางกาย วาจา และจิตใจทางออนไลน์มากขึ้นพฤติกรรมเหล่านี้ฝังรากลึกอยู่ในจิตใจและไม่อาจควบคุมได้ เนื่องจากขาดจิตทางสังคมโดยไม่มีวิสัยทัศน์นึกผลการกระทำที่จะติดตามในสังคม  เหตุใดชาวพุทธในประเทศไทยจึงประสบปัญหาสังคมเมื่อพิจารณาถึงปัญหาอาชญากรรมและปัญหาสังคม จะเห็นได้ว่า ประเทศของเรายังไม่ได้พัฒนาจิตใจให้ก้าวหน้าไปไกลกว่าในอดีตมากนัก ปัญหาความขัดแย้งทางความคิดระหว่างคนในสังคม และการเมืองยังปรากฏให้เห็นในสังออนไลน์ทุกวัน โดยเฉพาะการใช้เหตุผล ซึ่งเป็นเครื่องมือของนักปรัชญาในการอธิบายความเชื่อทางศาสนา โดยแสดงความเห็นทางออนไลน์ เป็นต้น  การพัฒนาเศรษฐกิจที่วัดจากความเติบโตทางเศรษฐกิจที่แสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้าของประเทศ โดยไม่คำนึงถึงความเป็นจริงของความยากจนของประชาชน  ยิ่งไปกว่านั้นความรู้ที่ได้รับจากอินเตอร์เน็ต ยังเปลี่ยนแปลงความเชื่อของผู้คนอีกด้วย  ในอดีต เรายึดถือพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นที่พึ่งสูงสุด  ในปัจจุบัน   เราบูชาเทพเจ้าที่เชื่อว่าจะนำความเจริญรุ่งเรืองมาสู่ชีวิต   เราประกอบพิธีกรรมทางสังคมต่าง ๆ   นี่คือปรากฏการณ์ทางสังคมของไทยที่เกิดขึ้นทุกวัน และมีการตีความปรากฏการณ์ทางสังคมเพื่อหาตัวเลขสำหรับเล่นหวย  การซื้อลอตเตอรี่ ฯลฯ  บางคนมีการศึกษาสูงและมีฐานะทางสังคมดี บางคนก็ยังคงเชื่อในเทพเจ้าเหล่านี้  

       แม้จะมีงานวิจัยมากมายให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับธรรมชาติของความทุกข์ สาเหตุแห่งการเกิดทุกข์   จุดมุ่งหมายในการดับทุกข์และหนทางสู่ความดับทุกข์ ซึ่งเปิดสอนกันในสถาบันการศึกษาหลายแห่ง เมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว  เราจะได้รับใบปริญญาบัตร เพื่อแสดงให้เห็นถึงมาตรฐานความรู้ของเราในการทำงานในองค์กรต่าง ๆ   เมื่อเรามีงานทำ  เราก็จะเริ่มเรียนรู้จากงานนั้นอีกครั้ง   บางครั้งก็เป็นความรู้ที่ไม่เคยเรียนรู้จากสถาบันการศึกษามาก่อน     สิ่งนี้เป็นปัญหาสำหรับผู้เข้าสู่ตลาดแรงงานที่ขาดคุณสมบัติ  ขาดความรับผิดชอบ  และขาดความอดทนต่อปัญหาที่เกี่ยวข้องกับงาน   นำไปสู่ความทุกข์และความไม่พอใจในงาน ปัญหานี้ทวีความรุนแรงขึ้นทุกวัน ทำให้เพื่อนร่วมงานรู้สึกหดหู่ และหลายคนก็ถอนตัวออกจากสังคมในที่ทำงาน ให้ความสำคัญกับเรื่องราวและข้อความที่แชร์ทางโทรศัพท์มือถือมากกว่าสภาพแวดล้อมรอบตัว เมื่อพิจารณาถึงสถานการณ์ปัจจุบันของการศึกษาแบบเปิด     เราต้องตระหนักว่าความรู้ในหลักสูตรแบบเปิดเป็นความรู้ของมนุษย์ ไม่ใช่ความรู้ของเทพเจ้าองค์ใดทรงบันดาลขึ้นให้กับมนุษย์   คำสอนทางศาสนาทั้งหมดล้วนมีต้นกำเนิดมาจากมนุษย์ และคำสอนที่ถ่ายทอดสู่มนุษย์ในรูปแบบต่าง ๆ ล้วนมาจากศาสดาซึ่งเป็นมนุษย์เช่นกัน  แม้แต่วิทยาศาสตร์ก็เป็นความรู้ของมนุษย์       เช่น นักวิทยาศาสตร์, ครู และผู้เชียวชาญในหลากหลายสาขต่างถ่ายทอดความรู้เหล่านั้น ให้กับลูกศิษย์และคนรุ่นหลัง

         จากข้อเท็จจริงเหล่านี้ ผู้เขียนจึงตั้งคำถามว่าประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ ทั่วโลก ได้จัดตั้งสถาบันการศึกษาทั่วประเทศเพื่อให้การศึกษาแก่ประชาชน และพัฒนาศักยภาพของพวกเขาให้เป็นบุคคลที่มีคุณธรรม และมีทักษะวิชาอาชีพที่ดีหรือไม่   อย่างไรก็ตาม งานวิจัยส่วนใหญ่พบว่าศักยภาพในการทำงาน และการศึกษาของคนไทยยังคงเทียบไม่ได้กับชาวต่างชาติ แม้แต่ในประเทศอาเซียนคนไทยก็ยังคงล้าหลังอยู่  สิ่งนี้ทำให้ผู้เขียนได้สำรวจประเด็นและวิธีการเรียนรู้ของปรัชญาพุทธเถรวาทในเชิง "ปัจเจกบุคคล"  การพัฒนาความคิดอย่างมีเหตุผล   จะเป็นประโยชน์ต่อเรา ช่วยให้เราเข้าใจวิถีของมนุษย์ ช่วยให้เราสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้อย่างเป็นรูปธรรม และบูรณาการเข้ากับการเรียนรู้ศาสตร์สมัยใหม่   ที่สำคัญคือ การนำพุทธปรัชญาเถรวาทมาประยุกต์ใช้ จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการพัฒนาศักยภาพชีวิต เสริมสร้างความมั่นคงทางจิตใจและนำไปสู่อนาคตที่สงบสุข